«Ի՞նչ է արել Վարդան Ղուկասյանը, որ այդքան զայրացրել է Փաշինյանին»

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ 24 Октябрь, 2025 9:58

Գյումրու քաղաքապետ Վարդան Ղուկասյանի ձերբակալությունը դարձել է վերջին տարիների Հայաստանի ամենաաղմկահարույց քաղաքական իրադարձությունը, գրում է 360.ru-ն։ Երկրի երկրորդ խոշորագույն քաղաքը, որը ավանդաբար ընդդիմադիր հակվածություն ունի և ռուսամետ է, հայտնվել է լայնածավալ անվտանգության գործողության կենտրոնում, որը փորձագետները անվանել են վարչապետ Փաշինյանի ավտորիտար կուրսի նոր փուլի սկիզբ։

Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 20-ին անվտանգության ուժերը գրոհել են Գյումրու քաղաքապետարանի շենքը։ Ձերբակալվել է ութ մարդ, այդ թվում՝ քաղաքապետը։ Հետաքննիչների տվյալներով՝ նա պահանջել է (ձևակերպումը կարևոր է՝ «պահանջել է») 10,000 դոլար կաշառք տեղացի գործարարից։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դատարանը, որը խորհրդակցել է ամբողջ գիշեր, նրան դատապարտել է երկու ամսվա նախնական կալանքի։ Պաշտոնական մեղադրանքը խոշոր չափի կաշառք ստանալն ու տալն է։ Այնուամենայնիվ, Գյումրու քաղաքապետի փաստաբան Արամայիս Հայրապետյանը պնդում է, որ ձայնագրությունը հանված է համատեքստից և դա կարող էր ստեղծվել արհեստական բանականության միջոցով։
«Մեզ չեն տրամադրվել շորթման փաստը հաստատող որևէ ձայնագրություն, - ասել է նա, - կան միայն զրույցների սղագրություններ, որոնք քննիչը մեկնաբանում է որպես կաշառք»։

Քաղաքապետի ձերբակալության մասին լուրից հետո հարյուրավոր քաղաքացիներ էին հավաքվել քաղաքապետարանի դիմաց։ Ղուկասյանի կողմնակիցները փակել էին կենտրոնական հրապարակը և պահանջել նրա անհապաղ ազատ արձակումը։ Ականատեսների խոսքով՝ նրանք մի քանի ժամ խոչընդոտել էին անվտանգության ուժերին քաղաքապետի շենքից հեռանալուն։ Ոստիկանությունը կիրառել էր արցունքաբեր գազ և մահակներ, և սկսվել էին բախումներ։ Ի վերջո, սրացումից խուսափելու համար Ղուկասյանն ինքը դուրս էր եկել ամբոխի մոտ և հայտարարել, որ «պատրաստ է գնալ իրավապահ մարմինների աշխատակիցների հետ և կարգավորել իրավիճակը օրենքի համաձայն»։ Այնուհետև քաղաքապետը կամավոր նստել էր ոստիկանական մեքենա և տարվել Երևան հարցաքննության։ Ղուկասյանի կողմնակիցները այս բոլոր իրադարձությունները անվանում են «քաղաքական ներկայացում»։ Նրանք պնդում են, որ իշխանությունները օգտագործել են պաշտոնական պատրվակ, որպեսզի վերացնեն ժողովրդականություն վայելող ընդդիմադիր քաղաքապետին։

Վարդան Ղուկասյանը նորեկ չէ հայկական քաղաքականությունում։ Նա քարոզարշավ էր վարել Ռուսաստանի հետ մերձեցման կարգախոսով։ Հարցազրույցներում նա ընդգծում էր, որ Հայաստանը «պետք է ամրապնդի իր ռազմավարական գործընկերությունը Մոսկվայի հետ, այլ ոչ թե ոչնչացնի այն»։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը չի թաքցրել Գյումրու քաղաքապետի նկատմամբ իր հակակրանքը։ Իր ելույթներից մեկում նա նրա ընտրությունը անվանել է «թյուրիմացություն» և ուղղակիորեն ակնարկել, որ իշխանությունները «հարցեր» ունեն նրա գործունեության վերաբերյալ։

Մասնագետների կարծիքով՝ Ղուկասյանը մտածում էր 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցելու մասին և կարող էր ղեկավարել միասնական ընդդիմությունը։ Քաղաքագետ Ալեքսանդր Կռիլովի կարծիքով՝ ընտրություններից առաջ Գյումրու քաղաքապետի ձերբակալությունը քաղաքական դաշտի համակարգված մաքրագործման մի մասն է։ Վերլուծաբանը նշել է, որ Փաշինյանը գործում է հետևողականորեն. սկզբում հարձակումներ են եղել Հայ առաքելական եկեղեցու, ապա գործարար և ընդդիմադիր գործիչ Սամվել Կարապետյանի վրա, իսկ հիմա հերթը հասել է Երևանից հետո ամենամեծ քաղաքի տեղական ինքնակառավարմանը։

«Գյումրին դառնում էր միասնական ընդդիմադիր շարժման հենակետ։ Ղուկասյանի հաղթանակը ընտրություններում ցույց է տվել, որ Փաշինյանի կառավարությունը կորցնում է աջակցությունը անգամ տեղական մակարդակում։ Հետևաբար, ներկայիս իրադարձությունները կոռուպցիայի դեմ պայքար չեն, այլ պոտենցիալ մրցակիցների կանխարգելիչ վերացում», - բացատրել է Կռիլովը։

Իրոք, Կոռուպցիայի դեմ պայքարի կոմիտեն վերջին ամիսներին ակտիվացրել է իր գործունեությունը՝ հիմնականում թիրախավորելով ընդդիմադիր գործիչներին։ Երևանցի փորձագետները նշում են, որ Գյումրու քաղաքապետի ձերբակալությունը համընկել է կառավարության և Հայ առաքելական եկեղեցու միջև լարվածության աճի հետ։

Այս բոլոր իրադարձությունների քաղաքական համատեքստը պարզ է. Հայաստանը արագորեն հեռանում է Ռուսաստանից։ 2024 թվականի սկզբից ի վեր Երևանը դադարեցրել է մասնակցությունը ՀԱՊԿ միջոցառումներին, ստորագրել է ԱՄՆ-ի հետ ռազմավարական գործընկերության խարտիան, իսկ խորհրդարանը սկսել է Եվրամիության հետ մերձեցման գործընթացը։ Եվ այս ամենի ֆոնին էլ Ղուկասյանը, իր ռուսամետ հայացքներով, դարձել է անհարմար դեմք Երևանի համար։ Շիրակը հատկապես կարևոր է. այնտեղ է գտնվում 102-րդ ռուսական ռազմաբազան, որը հայ-ռուսական համագործակցության կարևորագույն տարրն է։ Քաղաքապետի կալանավորումը, որտեղ տեղակայված են ռուսական զորքեր, ընկալվում է որպես այդ տարածքն ամբողջությամբ վերահսկելու Երևանի մտադրության ցուցադրում։

Ղուկասյանի ձերբակալությունը կարող է դառնալ ջրբաժան հայկական քաղաքականության մեջ։ Ավելի լայն համատեքստում այս զարգացումները արտացոլում են հայկական քաղաքական համակարգի վերափոխումը։ Վերջին երկու տարիների ընթացքում Փաշինյանը հետևողականորեն վերացրել է գրեթե բոլոր խարիզմատիկ մրցակիցներին և ուղղություն է ընտրել «կառավարվող ժողովրդավարության» մոդելով հիմնված ուղղահայաց իշխանության կառուցվածքի վրա։ Այնուամենայնիվ, ինչպես նշում են Reuters-ի և Eurasianet-ի վերլուծաբանները, ուժի վրա հույսը կարող է հակառակ ազդեցություն ունենալ վարչապետի համար։ Եկեղեցու առաջնորդների և ժողովրդականություն վայելող քաղաքապետերի նկատմամբ ճնշումները կարող են հանգեցնել հակազդեցության՝ միավորելով ընդդիմությանը հակակառավարական հարթակի շուրջ։