Սկսվել է հայ-թուրքական պատերազմը․ պատմության այս օրը (23 սեպտեմբեր)
ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ
ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ - Ոչ լրիվ միջնակարգ կրթության դեմ պայքարի համաշխարհային օր, Ժեստային լեզուների համաշխարհային օր, Բիսեքսուալ համայնք - Բիսեքսուալության օր, Արգենտինա - Կանանց քաղաքական իրավունքների պաշտպանության օր, Ղրղզստան - Պետական լեզվի օր, Սաուդյան Արաբիա - Ազգային օր, Բրազիլիա - Պաղպաղակի օր, Բրունեյ - Ուսուցչի օր, Ֆրանսիա - Ուտելիքի օր։
ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ
1723 - Ռուսաստանի և Պարսկաստանի միջև կնքվել է խաղաղության պայմանագիր, ըստ որի Ռուսաստանին են անցել Դերբենտը, Բաքուն, Ռեշտը, Շիրվան պրովինցիան, Գիլյանը, Մազանդարանը և Աստրաբադը։
1865 - ծնվել է ազգագրագետ, հասարակական գործիչ, պատմաբան, աշխարհագրագետ, բանասեր, մանկավարժ, թարգմանիչ, հրատարակիչ, պրոֆեսոր Ստեփան Լիսիցյանը։
1920 - սկսվել է հայ-թուրքական պատերազմը։ Հայաստանի վրա առանց պատերազմ հայտարարելու հարձակված թուրքական բանակի հարվածային ուժը եղել է Քյազիմ Կարաբեքիրի 15-րդ կորպուսը՝ 30 հազար զինվորով։
-
ծնվել է մեծանուն կոմպոզիտոր և դաշնակահար Ալեքսանդր Հարությունյանը։
1922 - Իոսիֆ Ստալինը ներկայացրել է խորհրդային հանրապետությունների «ավտոնոմիզացիայի» նախագիծ, ըստ որի ՌՍՖՍՀ-ն պետք է կլաներ այդ հանրապետությունները, բայց Լենինը մերժել է այդ նախագիծը։
1969 - ծնվել է հայկական ծագումով ֆրանսիացի երգիչ-երգահան Պատրիկ Ֆիորին։
1985 - վախճանվել է գրականագետ Արֆո Պետրոսյանը։
1991 - Հայաստանի Գերագույն խորհուրդը համաձայն հանրաքվեի արդյունքների ընդունել է համապատասխան սահմանադրական օրենք և հայտարարել է Հայաստանի անկախությունը ԽՍՀՄ-ից։
2001 - կայացել է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր եկեղեցու բացման հանդիսավոր արարողությունը։
2005 - Ստամբուլի դատարանը արգելել է Բողազիջի համալսարանում նախատեսված անցկացվելիք «Հայերը Օսմանյան կայսրության փլուզման շրջանում. գիտական պատասխանատվության և ժողովրդավարության հարցեր» գիտաժողովի անցկացումը։
2018 - կայացել են Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրություններ, որից հետո քաղաքապետ է դարձել Հայկ Մարությանը։
2020 - Ամուլսարի շրջակա համայնքների բնակիչները բողոքի ցույց են անցկացրել Ազգային ժողովի դարպասների մոտ և խնդրել են պատգամավորներին սատարել Ամուլսարի համայնքներում օրինականության վերականգնմանը և պաշտպանել համայնքների շահերը, ոչ թե միայն բնապահպան ցուցարարներին։
2021 - Հայ Կաթողիկե Եկեղեցու Եպիսկոպոսաց սինոդոսի ընտրությունների արդյունքներով Տանն Կիլիկիո Կաթողիկէ Հայոց 21-րդ Կաթողիկոս Պատրիարք է ընտրվել Արհ. Տ. Ռաֆայել Արքեպս Մինասյանը։
ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ
480 մ.թ.ա. - ծնվել է հին հունական դրամատուրգ Եվրիպիդը։
63 մ.թ.ա. - ծնվել է Հռոմի առաջին կայսր Գայ Հուլիոս Կեսար Օկտավիան Ավգուստը։
38 - Հռոմում աստվածների շարքն է դարսվել հռոմեական կայսր Կալիգուլայի վախճանված քույրը՝ Դրուզիլլան։
1122 - կնքվել է Վորմսյան կոնկորդատը, ըստ որի Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր Հենրիխ 5-րդը վերականգնել է Հռոմի պապի իրավունքը, նշանակել եպիսկոպոսներ և երաշխավորել է վերադարձնել նախկինում զավթված եկեղեցական հողերը։
1215 - ծնվել է մոնղոլների մեծ խան Խուբիլայը։
1561 - Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ 2-րդը հրամայել է դադարեցնել Ֆլորիդայի գաղութացումը։
1595 - իսպանական կառավարությունը որոշում է ընդունել ոչ թե ոչնչացնել Ամերիկայի հնդիկ բնակչությանը, այլ գաղութներ ստեղծելով հավատի բերել նրանց։
1666 - վախճանվել է ֆրանսիացի ճարտարապետ Ֆրանսուա Մանսարը, որը հանդիսանում է ճարտարապետությունում դասականության ավանդույթների ստեղծողներից մեկը։
1784 - ֆրանսիական թագավոր Լյուդովիկոս 14-րդը ստորագրել է հրաման, ըստ որի բոլոր թաշկինակները պետք է լինեն քառակուսի, քանի որ կլոր թաշկինակներ կարելը ձեռնտու չէ։
1819 - ծնվել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս Արման Իպպոլիտ Լուի Ֆիզոն, որը առաջինն է չափել լույսի արագությունը։
1835 - վախճանվել է իտալացի կոմպոզիտոր Վինչենցո Բելլինին։
1846 - Բեռլինի աստղադիտարանի գերմանացի աստղագետ Իոհանն Գոտտֆրիդ Գալլեն, առաջնորդվելով Լեվերյեի ցուցումներով, հայտնաբերվել է Նեպտուն մոլորակը։
1848 - ամերիկացի Ջոն Կուրտիսը իր տանը ստեղծել է առաջին ծամոնը։
1861 - ծնվել է գերմանացի ինժեներ, գյուտարար և «Bosch» ընկերության հիմնադիր Ռոբերտ Բոշը։
1866 - ծնվել է խորհրդային կենսաբան, կենդանիների էվոլյուցիոն մորֆոլոգիայի հիմնադիր Ալեքսեյ Սևերցովը։
1870 - վախճանվել է ֆրանսիացի գրող և պատմաբան Պրոսպեր Մերիմեն։
1889 - հիմնադրվել է «Nintendo» ընկերությունը։
1915 - Ռոլան Գարոսը դարձել է առաջին օդաչուն, որը 7 ժամ 53 րոպեում հատել է Միջերկրական ծովը։
1932 - հրատարակվել է «Արաբական թագավորությունների միավորման մասին» օրենքը, ըստ որի առաջացած պետությունը սկսել է անվանվել Սաուդյան Արաբիայի թագավորություն։
1939 - ավստրիացի մեծանուն հոգեբան Զիգմունդ Ֆրոյդը Լոնդոնյան իր բնակարանում իրականացրել է էվթանազիա։
1943 - ծնվել է իսպանացի երգիչ-երգահան Խուլիո Իգլեսիասը։
1970 - ստեղծվել է Կանանց թենիսի ասոցիացիան։
1973 - վախճանվել է չիլիացի բանաստեղծ, դիվանագետ և քաղաքական գործիչ Պաբլո Ներուդան։
1997 - պաշտոնապես ներկայացվել է «Յանդեքս» որոնողական համակարգը։
1999 - հայտարարվել է, որ Չինաստանում հայտնաբերվել է ամենահին երաժշտական գործիքը՝ մոտ 9 հազար տարեկան ֆլեյտան։
2002 - սկսվել է «Բրիգադա» սերիալի ցուցադրությունը։
2002 - Բելգիայում օրենքի ուժ է ստացել էվթանազիայի մասին օրենքը։
2008 - հանրությանը ներկայացվել է «Android» օպերացիոն համակարգի առաջին տարբերակը։
2012 - վախճանվել է ռուս գեներալ, Ռուսաստանի պաշտպանության նախարար Պավել Գրաչովը։
Կ. Խաչիկյան
