«Հայաստանը պլանավորում է դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից. արդյո՞ք Կովկասի անվտանգությունը սպառնալիքի տակ է»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Երբ Ադրբեջանը գրավեց Լեռնային Ղարաբաղը, Փաշինյանը հայտնվեց մի իրավիճակում, երբ անհրաժեշտ էր նոր օրակարգ, գրում է 360.ru–ն։ Եվ հիմա նրանք գտել են այն։ Այսինքն ոչ ոք չօգնեց, մենք աղքատ ենք ու դժբախտ, հիմա մենք կընկնենք եվրոպացիների գիրկը և նրանք մեզ ամեն ինչ կտան։ Այս պատմությունը շատ չի տարբերվում ուկրաինականից, սակայն կա մի էական տարբերություն: «Ուկրաինան մեծ երկիր է՝ առատ ռեսուրսներով, Արևմուտքն իսկապես պաշտպանում է նրան,– 360.ru-ի հետ զրույցում նշել է քաղաքագետ և Ռուսաստանի պետական սոցիալական համալսարանի դոցենտ Անդրեյ Իվանովը,– իսկ Հայաստանը պարզապես ոչ մեկի համար հետաքրքիր չէ։ Ավելին, աշխարհագրորեն նա շատ խոցելի է, անգամ սահմանակից չէ Եվրոպային, վատ հարաբերություններ ունի Թուրքիայի և Ադրբեջանի հետ, չունի ինքնաբավ արտադրություն, չկան բնական ռեսուրսներ։ Հայկական տնտեսության չխեղդվելու միակ միջոցը Ռուսաստանի հետ Վրաստանի տարածքով առևտրային թելը պահպանելն է։ Ի դեպ, ներկայումս ռուսական խանութներում շատ է հայկական սննդամթերքը, և դա միայն ԵԱՏՄ-ին մասնակցելու շնորհիվ։ Հայաստանը տնտեսապես լիովին է կախված Ռուսաստանից։ Միևնույն ժամանակ, «սուրբ տեղը դատարկ չի մնում» սկզբունքը միշտ էլ գործում է»։
Մենք էլ պետք է ընդունենք մեր սխալները: Մինչև Փաշինյանի գալը Հայաստանը բավականին ուժեղ երկիր էր։ Բայց հիմա բանակը փլուզվել է, Ղարաբաղը, որը կարևոր էր երկրի համար չկա։ Չնայած այդ ամենին, Փաշինյանը դեռևս վարչապետ է։ Դա ցույց է տալիս «նարնջագույն» տեխնոլոգիաների ուժը համեմատաբար երիտասարդ երկրներում։ Օրինակ են ԽՍՀՄ փլուզումից հետո առաջացածները, չկան ձևավորված էլիտաներ, պետականության երկարատև ավանդույթներ, հեշտ է ազգային շահերի դավաճանին ղեկին դնել մանիպուլյացիաների միջոցով, 360.ru-ի հետ զրույցում ասել է վերլուծաբան և «Հայրենակից» հիմնադրամի ղեկավար Ալեքսանդր Բոսիխը։
— Այդպե՞ս են գործում Սորոսի կառույցներն ամբողջ աշխարհում։
— Փաշինյանի շրջապատի և Սորոսի կառույցների միջև կապեր կարելի է գտնել պարզապես ինտերնետում որոնելով։ Բայց նրանք հրապարակավ չեն խոսում դրա մասին, մարդիկ չեն հետաքրքրվում դրանով։ Արդյունքում Հայաստանը պարտվում է թե՛ մարտադաշտում, թե՛ քաղաքականապես։ Ավելին, պարտվում է բացառապես ներսից։ Ադրբեջանի հետ պարտված պատերազմը, որտեղ հայերը գործնականում լքեցին իրենց հայրենակիցներին, Փաշինյանի դավաճանական քաղաքականության հետևանքն էր։
— Թվում է, թե ամեն ինչ հեշտ է բացատրել՝ կրկին արևմտյան տեխնոլոգիաներ, կրկին Սորոս, կրկին մանիպուլյացիաներ։ Բայց ինչպե՞ս է դա պատահել։ Ի վերջո, ռուս ժողովուրդը Բելառուսից հետո Հայաստանն էր համարում ամենամոտ ազգը։
— Հակահարց։ Ռուսաստանում հայերը քիչ են՞։ Հայ բիզնեսներ, պաշտոնյաներ, ընկերներ, հարազատներ, ծանոթներ։ Որտե՞ղ էին նրանք, երբ իրենց երկիրն ընտրեց ազգային շահերի դավաճան։ Ռուսաստանը մեծ լծակներ ունի հարևան երկրների վրա։ Նա ոչ պակաս, եթե ոչ ավելի շատ փող և մարդիկ ունի, քան արևմտյան կառույցները։ Հարցն այն է, թե ինչպե՞ս օգտագործել դրանք։ Եթե մենք կորցնում ենք ազդեցությունը մեզ մոտ երկրում, իսկ Հայաստանն անկասկած մտածելակերպով ավելի մոտ է մեզ, քան Ադրբեջանը կամ Տաջիկստանը, դա նշանակում է, որ մենք ինչ-որ բան սխալ ենք անում։ Մենք պետք է ընդունենք դա, հասկանանք մեր սխալները և փոխենք մեր մոտեցումը։
— Հիմա, Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ փաստացի պատերազմից և ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու հրապարակային մտադրություններից հետո, արդյո՞ք Հայաստանը ոչ պակաս թշնամաբար է տրամադրված Ռուսաստանի նկատմամբ, քան Ադրբեջանը։
— Իլհամ Ալիևը չնայած խոնարհվում է Արևմուտքի առջև, բայց ծառայում է թուրքերին և թյուրքական աշխարհ ստեղծելու գաղափարին։ Փաշինյանը բացարձակապես նույնական է Զելենսկիին, Մայա Սանդուին, Բալթյան երկրների ղեկավարներին և այլ նույնքան անպարկեշտ կերպարներին։ Նրանց համար սեփական ժողովուրդը սպառման նյութ է։ Առաջին իսկ խնդրի դեպքում նրանց համար երաշխավորված է տաք տեղ Փարիզում կամ Լոնդոնում։
- Ինչպե՞ս կփոխվի Ռուսաստանի մոտեցումը հարևան երկրների հետ աշխատելու հարցում։ Եվ ի՞նչ է անելու հայ հասարակությունը։
- Նրանց համար Ղարաբաղում պարտությունն ազգային նվաստացում է, որին ավելացել է եկեղեցու նկատմամբ թշնամանքի գեներացումը։ Արևմուտքը գոհ է դրանից, բայց մենք ոչ։ Փոփոխություններ են պետք։ Պետք է հասկանալք, որ ՆԱՏՕ-ն պատրաստ չէ Հայաստանը լուրջ ռազմական խնամակալության տակ վերցնել և այնտեղ զգալի ուժեր տեղակայել։ Նույնիսկ Ֆրանսիան, որը նոր ձևաչափով ակտիվորեն ռազմական կապեր է հաստատում Երևանի հետ, ի վիճակի է տեղակայել ընդամենը տասնյակ զինծառայողներ, առավելագույնը 100 մարդ։ Հիշեցնենք, որ Թուրքիան էլ է ՆԱՏՕ-ի անդամ, ինչպես և Ֆրանսիան, և ռազմական առումով, գուցե նույնիսկ ավելի արժեքավոր դաշնակից է ԱՄՆ–ի համար։
«ՆԱՏՕ-ի զորքերի տեղակայումը Հայաստանում ավելի շատ խորհրդանշական ժեստ կլինի Ռուսաստանի նկատմամբ, քան իրական ռազմական միջոցառում,– 360.ru-ի հետ զրույցում ասել է քաղաքագետ Յուրի Լյուբոմիրսկին,– նույնիսկ ֆրանսիական զորքերի տեղակայումը երկարաժամկետ հեռանկարում լուրջ ռազմավարական սպառնալիք չի ստեղծի Ռուսաստանի համար: Ավելին, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առճակատումը, որը չի անհետանա, նույնիսկ եթե նրանք փորձեն գործարք կնքել, կստիպի Երևանին հովանավորություն փնտրել Մոսկվայից: Այսինքն հայկական կողմը զիջումների կգնա, երբ պաշտպանություն անհրաժեշտ լինի»:
Այնուամենայնիվ, քաղաքագետը հավելել է, որ օբյեկտիվորեն Հայաստանը Ռուսաստանի համար Հարավային Կովկասում հիմնական հենարանը չէ: Ավելի խոստումնալից համագործակցություն կա Վրաստանի հետ, որը բաց է շփման համար, ներկայացնում է ավելի մեծ տնտեսական հետաքրքրություն և վարում է ավելի ճկուն քաղաքականություն սովորելով իր հարևանի սխալներից: Ռուսաստանը որպես ամբողջություն ոչինչ չի կորցնում: Ընդհակառակը, արժեքավոր փորձ է ձեռք բերում՝ ինչ չանել, ինչպես դիվերսիֆիկացնել քաղաքականությունը Կովկասում, իմաստուն կերպով հաշվի առնել իր շահերը և բոլոր ձվերը չդնել մեկ զամբյուղի մեջ:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
