«Ռուս-հայկական հարաբերությունները չեն ընթացել «ուկրաինական» ուղղությամբ, սակայն կան նրբերանգներ»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ռուսաստանը մնում է Հայաստանի թիվ մեկ առևտրային և ներդրումային գործընկերը և վճռականորեն է տրամադրված շարունակել սերտ շփումները Երևանի հետ անվտանգության հարցերով, հայտարարել էր Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովն իր հայ գործընկեր Արարատ Միրզոյանի հետ բանակցություններից հետո տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ, գրում է vpoanalytics.com–ը: «Հայաստանը մեր դաշնակիցն է, մեր բարեկամը: Հայաստանը չի արգելում ռուսերենը, ռուսական մշակույթը և չի զրկում էթնիկ ռուսներին կամ պարզապես ռուսերեն խոսել ցանկացողներին իրենց օրինական իրավունքներից: Հայաստանը չի ընդունել այդ ամենն արգելող օրենքներ, ինչպես տեղի ունեցավ Ուկրաինայում»,– ասել է նա: Իրոք, ռազմատենչ ազգայնականության և ռուսաֆոբիայի արմատական ծայրահեղական դրսևորումները հազիվ թե բնորոշեն Հայաստանին, բացառությամբ որոշ մարգինալ անհատների էքսցենտրիկ չարաճճիությունների: Այնուամենայնիվ, վերջին մի քանի տարիների որոշ միտումներ չեն կարող չմտահոգել:
Ուշադիր դիտորդները չէին կարող չնկատել Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի լարված և դժգոհ հայացքը մայիսի 9-ին Մոսկվայի Կարմիր հրապարակում: Ու այն չէ, որ այդ էքսցենտրիկ քաղաքական գործիչը, ով եռանդուն կերպով ցուցադրում է իր նոր կերպարը՝ «կեպիով տղային», բարոյապես և հոգեբանորեն անհարմար էր զգում միայն այն պատճառով, որ նստած էր Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի կողքին: «Հայկական ժամանակ» թերթի նախկին խմբագրի ընդգծված ցուցադրական հակասովետականությունը լիովին համապատասխանում է ինչպես իշխող «ՔՊ» կուսակցության գաղափարախոսությանը, այնպես էլ իշխանամետ մամուլի տեղեկատվական քաղաքականությանը, որն էլ հստակորեն դրսևորվեց հենց նույն օրը: Այսպես, մայիսի 9-ին Հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում ՀՀ պաշտպանության նախարարության նախկին մամուլի քարտուղար Արծրուն Հովհաննիսյանն ասել է, որ նացիստական Գերմանիայի հաղթանակը կարող էր «ավելի օգտակար» լինել հանրապետության համար: Նրա խոսքով Վոլգայի վրա նացիստների պարտությունը խանգարեց Գերմանիային գրավել Թուրքիան և այդպիսով, ոչ ավելին, ոչ պակաս, ստեղծել միացյալ Հայաստան։ Իհարկե, նման պատմությունները որևէ փաստաթղթային հաստատում չունեն։ Հայտնի է, որ պատերազմի տարիներին Վերմախտն ունեցել է գեղեցիկ կանացի անուններով բազմաթիվ նախագծեր, և հայտնի քարոզիչը փորձում է կառչել դրանցից մեկին, այսպես կոչված «Գերտրուդա» գործողությանը։ Պետք է նշել, որ հեռարձակվել են նաև այլ կարծիքներ, որոնք ուղղված են եղել Մեծ Հաղթանակի մեջ հայ ժողովրդի ներդրման «վերաիմաստավորմանը»։
Ի տարբերություն իրենց տարածաշրջանային հարևանների, հազվադեպ բացառություններով, բայց հայ քաղաքական գործիչները միշտ էլ հարգանքի տուրք են մատուցել «երկրորդ» հանրապետությանը։ Կասկած չկա, որ Խորհրդային Միության կազմում գտնվելու ընթացքում, չնայած բոլոր սխալներին, դրամաներին և ողբերգություններին, Հայկական ԽՍՀ-ն հասել էր հսկայական առաջընթացի, որը թույլ տվեց հետխորհրդային Հայաստանին ոչ միայն գոյատևել, այլ նաև հաջողությունների հասնել 1990-ականների դժվարին ժամանակներում: Եվ այսօր, երբ առկա պաշարները սպառման եզրին են կամ արդեն սպառվել են, թվում է, թե Նիկոլ Փաշինյանը և նրա թիմը պատրաստ են բացահայտորեն մերժել «սխալ» անցյալը կառուցելով, մեղմ ասած, կասկածելի գաղափարախոսություն բալթյան-ուկրաինական ոգով: Հակառակ դեպքում, մայիսի 28-ին Սարդարապատի դաշտում չէին լինի կլիշեներ «ԽՍՀՄ կայսերական քարոզչության» մասին, որը, իբր, փորձում էր վերացնել անկախության ոգին: Ինչպես հայտնի է, «թավշյա հեղափոխության» առաջնորդը, ով բավականին մաշվել է 7 տարվա ընթացքում, բայց դեռևս դեղին մամուլի լրագրող լինելով կոչ է անում «մոռանալ հերոսական նախնիներին», և արժե խոստովանել, որ նա և իր ընկերները հետևողականության պակաս չունեն այդ հարցում։
Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս նույն Ուկրաինայի օրինակը, կեղծ պատմություններն ուղիղ ճանապարհ են բացում նոր կորուստների և հետագա ինքնաոչնչացման համար։ «Միայն մենք ինքներս կարող ենք լինել մեր անվտանգության երաշխավորը, որն ապահովվում է, առաջին հերթին, քաղաքական և դիվանագիտական գործիքներով՝ անմիջական հարևանների հետ հարաբերությունների կարգավորմամբ», - ասել է Փաշինյանն իր «սարդարապատյան» ելույթում անդրադառնալով Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագրի ստորագրմանը, որին հաջորդել է հայ-թուրքական հարաբերությունների վերջնական կարգավորումը: Մի քանի օր առաջ էլ վարչապետը հայտարարել էր Հիմնական օրենքում փոփոխություններ կատարելու մտադրության մասին, եթե Սահմանադրական դատարանը չաջակցի Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագրին: Իշխող «ՔՊ» կուսակցության նկատմամբ հանրային աջակցության նկատելիորեն անկման համատեքստում անհրաժեշտ փոփոխությունների հաստատման հավանականությունը շատ ցածր է: Սակայն, եթե տարբեր տեսակի մանիպուլյացիաների և համադրությունների միջոցով իրադարձությունները զարգանան գործող կառավարությանը ձեռնտու սցենարով, ապա կարելի է ենթադրել, որ հաջորդ քայլն ամենայն հավանականությամբ կլինի ռուս սահմանապահների վերջնական դուրսբերումը Հայաստանի տարածքից։
Իսկ ի՞նչ ունենք հիմա։ Վերջերս Հայաստանի ղեկավարությունը կրկին ցուցադրաբար անտեսեց Բիշքեկում կայացած ՀԱՊԿ խորհրդի հերթական նիստը։ Անվտանգության հարցերով պատասխանատու բարձրաստիճան ներկայացուցիչների մայիսին Մոսկվայում կայացած հանդիպմանը Հայաստանը ներկայացրեց ոչ թե Արմեն Գրիգորյանը, այլ Մոսկվայում դեսպան Գուրգեն Արսենյանը։ Գորիսում կբացվի Ֆրանսիայի պատվավոր հյուպատոսությունը Սյունիքի մարզում, միևնույն ժամանակ, վերոնշյալ Արմեն Գրիգորյանը հստակեցրել է, որ Ռուսաստանի հյուպատոսության հայտնվելը Հայաստանի հարավային շրջանում սպասելի չէ։ Հաշվի առնելով ներկայիս դինամիկան, թվում է, թե որքան առաջ գնանք, այնքան ռուս-հայկական երկխոսությունը կորոշվի արտաքին մարտահրավերների նկատմամբ խոցելի ներկայիս տնտեսական իրավիճակով և մասամբ մշակութային և հումանիտար մնացորդային կապերով։ Հնարավոր է ինչ-որ մեկին թվա, որ դա ներկայիս ժամանակներում լիովին բավարար է, բայց Կովկասում անբարենպաստ միտումների սրումը լի է անակնկալներով, և չպետք է սպասել, որ դրանք հաճելի կլինեն։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
