Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ …Սանիո ընկերություն

Կար մի ժամանակ, երբ Sanyo անունը գրեթե նույնքան բարձր էր հնչում, որքան Sony-ն կամ Sharp-ը։ Մագնիտոֆոններ, նվագարկիչներ, հեռուստացույցներ, լվացքի մեքենաներ, արևային մարտկոցներ՝ թվում էր, թե այդ ընկերությունը կարող է ամեն ինչ անել։ Եվ այսօր լեգենդար Սանիոն, կարծես, անհետացել է։ Որտե՞ղ է նա հիմա։ Ամեն ինչ սկսվել էր հետպատերազմյան Ճապոնիայում, որտեղ դաշնակից երկրները փորձում էին բարեփոխել պարտված կայսրության տնտեսությունը։ Այն ժամանակվա ամենաակնառու խաղացողներից մեկը Matsushita Electric-ն էր՝ ապագա Panasonic-ը, որը հիմնադրվել էր Կոնոսուկե Մացուշտայի կողմից։ Երբ ամերիկացիները ճնշում գործադրեցին հզոր կորպորացիաները քայքայելու համար, Մացուշիտան ակտիվների մի մասը փոխանցեց իր փեսա և հավատարիմ դաշնակից Տոշիո Իուեին։ Հենց նա էլ 1947 թվականին հիմնադրեց Սանիոն։ Ընտրված անունը խոսուն էր՝ «Երեք օվկիանոս», երազանքը պարզ էր և համարձակ, այն է Sanyo-ի արտադրանքը պետք է նվաճեր Ամերիկան, Եվրոպան և Ասիան։ Սանիոն սկսեց լապտերներ արտադրել, նույն տեսակի, որը մի ժամանակ հաջողություն էր բերել Մացուշիտային։ Սակայն մի քանի տարի անց ընկերությունն անցավ էլեկտրոնիկայի. արտադրվեցին Ճապոնիայում առաջին պլաստիկե ռադիոները, էժան լվացքի մեքենաները, օդափոխիչները, հեռուստացույցները: Հաջողության գաղտնիքը պարզ էր, Սանիոն չէր փորձում լինել գյուտարար։ Նա ուշադրություն էր դարձնում, թե ինչն է մարդկանց դուր գալիս, և այն դարձնում ավելի արագ, հեշտ արտադրվող և էժան։ Միևնույն ժամանակ, ռադիոընդունիչները մասերի բաժանված էին արտահանվում ԱՄՆ՝ բարձր տուրքերից խուսափելու համար։ Տեղում հայտնվելուց հետո դրանք հավաքվում և վաճառվում էին տարբեր ապրանքանիշերի ներքո։ 1960-ականների սկզբին Sanyo-ն այլևս պարզապես հաջողակ ընկերություն չէր, այն դարձել էր մատչելի տեխնոլոգիաների խորհրդանիշ աշխարհի միլիոնավոր ընտանիքների համար։ 1970-ականները Sanyo-ի համար ոսկե դարաշրջան էին։ Տոշիո Իուեի մահից հետո իշխանության ղեկը ստանձնել էր նրա եղբայր Կաորուն։ Ընկերությունը գնեց ամերիկյան Fisher ապրանքանիշը և ամրապնդեց իր դիրքերն ԱՄՆ շուկայում։ Հենց այդ ժամանակ աշխարհը տեսավ պաշտամունքային Sanyo ռադիոընդունիչները՝ հզոր, ոճային, տպավորիչ բարձրախոսներով։ Եթե ԽՍՀՄ-ում Fisher կամ Sanyo ռադիոընդունիչ ունեք, ուրեմն ընտրյալների շարքում եք։

Բայց արագ աճի մեջ սկսեցին ի հայտ գալ խնդիրների մտահոգիչ նշաններ։ 1986 թվականին Sanyo-ն ցնցվեց սկանդալից. անսարք կերոսինային ջեռուցիչները մարդկային զոհերի պատճառ դարձան։ Հետևանքները արագ եղան. ընկերության նախագահ Կաորու Իուեն հրաժարական տվեց ամբողջությամբ ստանձնելով մեղքը։ Կառավարումը անցավ նրա որդուն՝ Սատոշի Իուեին, ով հավակնոտ և շարժուն մարդ էր։ Բայց շուտով ամբողջ Ճապոնիայում փոթորիկ սկսվեց. տնտեսական փուչիկը պայթեց 1990-ականների սկզբին։ Իենը կտրուկ աճեց հասնելով ռեկորդային բարձունքների, ճապոնական արտահանումը փլուզվեց, իսկ մի ժամանակ անպարտելի արտադրողները սկսեցին վնասներ կրել։ Sanyo-ն, որը տարիներ շարունակ կայուն վերելք էր գրանցում, առաջին անգամ բախվեց դաժան իրականության. շահույթը նվազում էր։ Հայտնվելով անդունդի եզրին, ընկերությունը սկսեց պայքարել գոյատևման համար։ Sanyo-ն կենտրոնացավ նոր ոլորտների վրա՝ առաջին հիբրիդային մեքենաների համար մարտկոցների մշակում, կանաչ էներգիայի համար արևային վահանակների արտադրություն և էժան թվային տեսախցիկների արտադրություն։ Եվ որոշ բաներ իրականում աշխատեցին։ Սակայն էլեկտրոնիկայի շուկան արագ էր փոխվում, իսկ Sanyo-ի ռեսուրսները գնալով պակասում էին։ Հետո 2004 թվականին Նիիգատայի երկրաշարժն ավերիչ հարված հասցրեց Սանյոյի գործարաններին։

Կորուստներն էքսպոնենցիալ աճեցին։ Եվ ապա նոր սկանդալ ծագեց. 2007 թվականին պարզվեց, որ բջջային ստորաբաժանման ղեկավարությունը թաքցնում էր վնասները։ Ներդրողների վստահությունը գոլորշիանում էր ինչպես ջուրն ավազի վրա։ Ընկերությունը փորձեց վաճառել իր ակտիվները, բայց արդեն ուշ էր և հրաշք տեղի չունեցավ։ Միայն 2009 թվականին Սանյոյի ճակատագիրը վերջապես փոխվեց։ Panasonic-ը գնեց վերահսկիչ բաժնետոմսերի փաթեթը 4.6 միլիարդ դոլարով սկսելով մի կլանում, որը ոչ ոք չէր կարող կանգնեցնել։ Նախկին վեհության մնացորդները վաճառվեցին մաս-մաս, կարծես ինչ-որ մեկը որպես հուշ քանդում էր ավերված տաճարը։ Հիանալի ապրանքանիշից մնաց միայն անունը։ Այսօր Sanyo անունը դեռևս կարելի է տեսնել Հնդկաստանում Panasonic ապրանքանիշի էժան հեռուստացույցների վրա, ԱՄՆ-ում համար Funai-ի կողմից արտադրված բյուջետային մոդուլների վրա, ինչպես նաև Հարավարևելյան Ասիայի սառնարանների և լվացքի մեքենաների վրա, որտեղ ապրանքանիշը պատկանում է Haier-ին։ Բայց դրանք միայն Սանիոյի նախկին մեծության ստվերներն են։
 
Կ. Խաչիկյան