«Բաց դուռը թակել». Շվեյցարիայի խորհրդարանը փորձում է արթնացնել Փաշինյանին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Շվեյցարիայի Դաշնային խորհուրդը, ընդունելով թիվ 24.4259 «Խաղաղության հարթակ Լեռնային Ղարաբաղի համար. հայերի վերադարձի հնարավորություն» բանաձևը կարևոր առաջընթաց է արձանագրել Հարավային Կովկասում հասունացող դիվանագիտական փակուղու հաղթահարման գործում, գրում է eadaily.com–ը։
Քանի որ Շվեյցարիայի խորհրդարանի երկու պալատներն այժմ աջակցում են այս նախաձեռնությանը, Դաշնային խորհուրդն իրավաբանորեն պարտավոր է երկխոսության հարթակ տրամադրել Ադրբեջանի ներկայացուցիչների և Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված հայերի միջև, կարծում է Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանը։
Նրա կարծիքով, սա պարզապես դիվանագիտական նոր ձևաչափ չէ, այլ չեզոք պետության կողմից առաջին իսկական ինստիտուցիոնալ փորձը ձայն տալու մի ժողովրդին, որը լիովին և դաժանորեն ճնշվել է։
«2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի ողջ հայ բնակչության բռնի տեղահանումը միայն մարդասիրական ողբերգություն չէր: Դա նաև աշխարհաքաղաքական և բարոյական կոլապս էր։ Իսկ շվեյցարական նախաձեռնությունն ուղղված է էթնիկ զտումների հետևանքների հաղթահարմանը և միջազգային իրավունքի հիմնաքարի` վերադարձի իրավունքի պաշտպանությանը»,- կարծում է Օսկանյանը։
Կարևոր է նշել, ասել է նա, որ խնդրո առարկա դիվանագիտական գործընթացը կարող է դուրս գալ իր սահմաններից։ «Այն ներուժ ունի վերածվելու ավելի լայն միջազգային մեխանիզմի, գուցե նույնիսկ վերակենդանացնելու երկար ժամանակ չգործող ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, եթե Հայաստանը ճիշտ քայլեր ձեռնարկի: Բայց սա պահանջում է ավելին, քան պարզապես գնահատանք: Սա պահանջում է ռազմավարական հստակություն, դիվանագիտական խիզախություն և, որ ամենակարեւորն է, նոր ղեկավարություն Երևանում»,- ընդգծել է Հայաստանի ԱԳՆ նախկին ղեկավարը։
Միևնույն ժամանակ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը միշտ նվազագույնի է հասցրել, հետաձգել կամ պարզապես անտեսել է հայերի Լեռնային Ղարաբաղ վերադարձի հարցը, շարունակել է Վարդան Օսկանյանը։ «Նրա անտարբերությունն այն փաստի նկատմամբ, որ Լեռնային Ղարաբաղի հայերի իրավունքները և ճակատագիրը գտնվում էին Հայաստանի դիվանագիտական օրակարգի կենտրոնում, ստեղծեց մի վակուում, որը Բաքուն շատ ուրախ էր լցնել միակողմանի գործողություններով: Քանի դեռ Փաշինյանը պաշտոնավարում է, Հայաստանը չունի ոչ լիազորություն, ոչ կամք օգտվելու Շվեյցարիայի և միջազգային այլ խաղացողների ընձեռած հնարավորություններից»,- ասել է նա։
«Այստեղ մենք խոսում ենք բանակցային դաշտի վերականգնման հնարավորության մասին։ Շատ երկար ժամանակ Բաքուն թելադրում էր պայմանները վերադարձի հարցը կապելով «վերաինտեգրման» անորոշ և անկատար խոստումների հետ։
Շվեյցարական նախաձեռնության շնորհիվ այժմ կա ամուր հիմք, որի վրա վերադարձի իրավունքը կարող է դառնալ տեսականից իրական: Շվեյցարիայի չեզոքությունը և բարդ բանակցությունների փորձն այդ ջանքերին իրական ներուժ են տալիս: Բայց ի՞նչն է պակասում։ Քաղաքական կամքը, և առաջին հերթին հենց Հայաստանում։ Պատկերացրեք Հայաստանի իշխանություն, որն իր արտաքին քաղաքականության առանցքում է դնում տեղահանված հայրենակիցների վերադարձը: Նման ղեկավարությունը կարող է օգտագործել այս հարթակն իրական երաշխիքներ պահանջելու համար՝ մոնիտորինգի մեխանիզմներ, անվտանգության միջոցառումներ, հայ ռազմագերիների ազատ արձակում, սեփականության իրավունքի պաշտպանություն և միջազգային ներկայություն տեղում։ Սա ոչ միայն կվերականգնի տեղահանված հայերի իրավունքները դիվանագիտական օրակարգում, այլ նաև կբացահայտի Ադրբեջանի «խաղաղ վերաինտեգրման» մասին հռետորաբանության դատարկությունը։ Եվ դա Բաքվի վրա պատասխանատվություն կդնի կա՛մ համագործակցության, կա՛մ աճող միջազգային ճնշում:
Բայց այս ամենը չի կարող լինել մի իշխանության օրոք, որը դիմադրության փոխարեն ընտրել է նահանջը, պաշտպանության փոխարեն հնազանդությունը։ Եթե ուզում ենք օգտվել բացված այս հնարավորությունից, ապա պետք է սկսենք Երևանում ղեկավարության փոփոխությունից։ Եկել է նոր ղեկավարության ժամանակը, որը գիտակցում է, որ պատմությունը գրում են ոչ թե նրանք, ովքեր սպասում են իրենց փրկությանը, այլ նրանք, ովքեր ընտրում են լիդերությունը: Շվեյցարիան բացել է դուռը: Կանցնի՞ Հայաստանն այդ դռնով, կախված է ոչ թե Բաքվից կամ Բրյուսելից, այլ միայն հայ ժողովրդից»,- գրել է Վարդան Օսկանյանը։
Իր հերթին, «Ընկեր գեներալ» հեռագրային ալիքի հեղինակն ավելի քիչ լավատես է իր կանխատեսումներում.
«Ուրեմն ի՞նչ, եթե Շվեյցարիայի Դաշնային ժողովի վերին պալատն ընդունել է թիվ 24.4259 օրենքի նախագիծը, որը վերնագրված է «Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղության ֆորում. հայերի վերադարձի հնարավորության ապահովում»:
Սա ոչ մեկին չի հետաքրքրում, ոչ Արցախի քնած իշխանություններին ոչ էլ մեկ տասնյակ կիսամեռ արցախյան հասարակական միավորումներին։ Անգամ պետք էլ չէ հիշատակել Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարությունը։ Նման մանրուքները նրան ըստ էության չեն հետաքրքրում։ Լավ նվեր Բաքվի համար, վերցրու ու օգտագործիր»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
