Արևելագետ Շահբազյան. Փաշինյանը համակրում է Ֆրանսիայի խաղաղապահներին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ֆրանսիան այսօր ամենամեծ խաղաղապահ ազդեցությունն ունի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի վերջնական կետերի որոշման հարցում, postnews.ru-ի հետ զրույցում կարծիք է հայտնել քաղաքագետ, արևելագետ Սամվել Շահբազյանը։ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ավելի վաղ հայտարարել էր, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի նախագծում 17 կետերից 15-ը համաձայնեցված են։ Կետերից մեկը վերաբերում է երրորդ երկրներից զորքերի տեղակայման հարցին։ Ըստ Շահբազյանի Փաշինյանը չի նշել, թե կոնկրետ ո՞ւմ ուժերն են ընդունելի Հայաստանի համար, բայց հստակորեն համակրանքը Ֆրանսիայի հանդեպ է։
Արևելագետը նշել է, որ Փաշինյանը չի վստահում 3+3 ծրագրին (Ռուսաստանի մասնակցությամբ), քանի որ ընտրել է եվրոպամետ վեկտոր։ «Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը բազմիցս խոստացել է Փաշինյանին խիստ վերահսկել սահմանին եվրոպական առաքելությունը,- հիշեցրել է փորձագետը,– նաև չեմ բացառում, որ Եվրոպայի և Հայաստանի համագործակցության պայմանները ներառում են Ռսաստանից հեռու մնալու կետեր»:
Բայց Ադրբեջանը դեմ է ֆրանսիական կոնտինգենտին։ 2024 թվականի ապրիլին նրա և Ֆրանսիայի հարաբերությունները հասան կրիտիկական կետի, երբ Փարիզը միակողմանիորեն հետ կանչեց իր դեսպանին Բաքվից։ Ի պատասխան Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Երևանից պահանջեց հրաժարվել երկրների միջև սահմանին այլ պետությունների ներկայացուցիչների ներկայությունից։ «Ինչո՞ւ է սա կարևոր մեզ համար: Որովհետև, այսպես կոչված, եվրոպացի դիտորդների քողի տակ մեզ հետ սահմանի հայկական կողմում ՆԱՏՕ-ի ենթակառուցվածք է ստեղծվել»,- դեկտեմբերին ասել էր Ալիևը։ Ադրբեջանը նաև կոչ է արել սահմանադրական մակարդակով վերացնել Ղարաբաղի Հայաստանին պատկանելու վերաբերյալ ձևակերպումները, քանի որ, ըստ Ալիևի, դա համարվում է Երևանի տարածքային պահանջատիրության նշան։
Բայց, ինչպես պնդում է արևելագետ Շահբազյանը, Հայաստանի Սահմանադրությունից Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հիշատակումը հանելը բավարար չի լինի խաղաղության հասնելու համար։ «Բաքուն պարզապես նոր պահանջներ կներկայացնի, օրինակ տալ Հայաստանի այլ ինքնիշխան հողերը, դրա արձագանքներն արդեն հնչում են Ադրբեջանի կառավարական շրջանակներում»,- ասել է նա։
«Սա հակամարտություն չէ Ղարաբաղին տիրելու իրավունքի շուրջ, սա գոյության իրավունքի և արմատախիլ անելու ցանկության հակամարտություն է»,- ընդգծել է Շահբազյանը։ Նրա կարծիքով առճակատումը կարող է լուծվել ոչ թե Սահմանադրության փոփոխությամբ, այլ երկու կողմերի՝ ճնշում գործադրողի և զիջումների գնացողի գաղափարախոսությունները փոխելով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
