«Աղքատության մեջ, բայց ԵՄ-ում. Փաշինյանը պատրաստ է Հայաստանին սովի դատապարտել»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի խորհրդարանական եվրաինտեգրման հանձնաժողովի նախագահ Արման Էգոյանը հայտարարել է, որ Եվրամիությանն անդամակցելու մասին օրինագծի ընդունման համար հանրաքվե չի պահանջվի և դրանով իսկ հաստատել է եվրաինտեգրման կուրսին հավատարիմ մնալու Երևանի վճռականությունը։ Բայց ի՞նչ պայմաններով Հայաստանը կարող է անդամակցել Եվրամիությանը:
Եվրամիությանն անդամակցելը շատ ձգձգվող գործընթաց է, news.ru-ի հետ զրույցում ասել է հայ քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը։ «Հիշեցնեմ, որ Հայաստանը Եվրամիության հետ ընդհանուր սահման չունի։ Հետևաբար, անհնար է խոսել ԵՄ-ին հանրապետության անդամակցության մասին, եթե Վրաստանը չընդունվի այդ միություն։ Դեպի Թուրքիա վերակողմնորոշումը շատ հետաքրքիր փոփոխություն կլիներ հանրապետության ողջ քաղաքականության մեջ, սակայն ես չեմ զարմանա, եթե Փաշինյանը որոշի անգամ դա անել»,- ասել է Միքայելյանը։
Քաղաքագետը նաև նշել է, որ ԵՄ-ն ինքը պատրաստ չէ ընդունել Հայաստանին, քանի որ կա ԵՄ–ին միանալու պաշտոնապես հայտ ներկայացրած երկրների մի ամբողջ հերթ, իսկ Հայաստանն անգամ այդ ցուցակում չկա: «Իր հերթին Եվրամիությունը գործնականում այլևս չի ընդլայնվում, ընդհակառակը, նա համեմատաբար վերջերս կորցրեց Մեծ Բրիտանիան»,- հիշեցրել է քաղաքագետը։
Ինչպես նշել է Politico-ն, ԵՄ-ին միանալու գործընթացը կարող է տևել տասնամյակներ, քանի որ այն ներառում է 6, այսպես կոչված, կլաստերների բաժանված 35 «գլուխներ», որոնք ավարտվելուն պես գնահատում են այն, թե որքանո՞վ է դիմորդ երկիրը համապատասխանում:
Հիշեցնենք նաև, որ վերջերս Փաշինյանը կոչ է արել գտնել հիմնական ապրանքների մատակարարման այլընտրանքային տարբերակներ։ Հայաստանը ներկայումս խիստ է կախված Ռուսաստանից հացահատիկի մատակարարումից: Հանրապետությունը նաև իր գրեթե ամբողջ արևածաղկի ձեթը և շաքարի մի մասն է ներկրում Ռուսաստանից։ Ըստ ամենայնի, ԵՄ-ին անդամակցելու նկրտումների իրական աստիճանական իրականացումն է ստիպել Հայաստանի իշխանություններին սկսել վերանայել հանրապետություն սննդամթերքի մատակարարման սովորական ուղիները։
Բանն այն է, որ ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի շրջանակներում համագործակցությունը չի կարող համատեղվել, news.ru-ին բացատրել է ՄԳԻՄՕ-ի Կովկասյան խնդիրների և տարածաշրջանային անվտանգության կենտրոնի առաջատար գիտաշխատող Նիկոլայ Սիլաևը։ «Եթե Հայաստանը միաժամանակ լինի դրանց մեջ, մաքսային պաշտպանության մեջ փոս կառաջանա»,- ասել է նա։
Միաժամանակ, ըստ Սիլաևի, եթե Երևանն ընտրի եվրոպական կուրս, ապա չի կարողանա արագ վերականգնել իր տնտեսությունը և կբախվի լուրջ հետևանքների՝ թե՛ տնտեսական, թե՛ սոցիալական։ «Ռուսաստանն ընդհանրապես Հայաստանի առանցքային, եթե ոչ ամենամեծ առևտրային գործընկերներից մեկն է։ Դրա հետ մեկտեղ Հայաստանի և ԵԱՏՄ այլ երկրների ապրանքաշրջանառությունը հանրապետության արտաքին առևտրի ահռելի մասն է կազմում։ Բացի այդ, Երևանը ռուսական էներգառեսուրսներն է գնում էժան գներով։ Չպետք է նաև մոռանալ ԵԱՏՄ աշխատաշուկա մուտք գործելու մասին»,- ասել է փորձագետը։
Իսկ ի՞նչ այլընտրանք կարող է լինել Երևանի համար Ռուսաստանից սննդամթերքի մատակարարմանը։ «Rybar» հեռագրային ալիքի տվյալներով Ղազախստանը կարող է այլընտրանքային դառնալ հայերի համար։ Սակայն հանրապետության համար դա ևս մեկ քայլ կլինի թյուրքական աշխարհին ավելի խորը ինտեգրվելու ուղղությամբ։ Ավելին, անհասկանալի է, թե որքանո՞վ է Ղազախստանը պատրաստ դրան։ Տեսականորեն Հայաստանը կարող է փոխարինել ռուսական սննդամթերքն այն գնելով Ղազախստանից և այլ երկրներից, նշել է Սիլաևը, սակայն ռուսական արտադրանքը շուկայական զգալի առավելություններ ունի, այդ թվում արտադրության ցածր ծախսերը և լավ կայացած լոգիստիկան: Նրա խոսքով, Հայաստանն ունի ապրանքների տարանցման ընդամենը երկու երթուղի` Վրաստանի և Իրանի տարածքներով: «Վրաստանը տեսականորեն կարող է ինչ որ կերպ ապահովել Երևանը դեպի ԵՄ վերակողմնորոշվելու դեպքում: Գոյություն ունի նաև միջազգային իրավունք, որը կարգավորում է դեպի ծով ելք չունեցող երկրների կարգավիճակը և տարանցումը: Ինչ վերաբերում է Իրանին, ապա նրանով Հայաստան տարանցումն այնքան մեծ չէ, որքան Վրաստանով, քանի որ Թեհրանն ի տարբերություն Թբիլիսիի երկաթուղով կապված չէ Երևանին»,- նշել է Սիլաևը։
Բայց Փաշինյանի ինչի՞ն է պետք Եվրաինտեգրման թեման: Հայաստանի ընդդիմությունը կարծում է, որ ԵՄ-ին անդամակցելու թեման կդառնա Փաշինյանի գլխավոր կարգախոսը 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրություններում։ Հայաստանի վարչապետի ընդդիմախոսները ԵՄ-ին անդամակցելու գաղափարը անհեռանկարային են համարում և հավատարիմ են մնում ԵԱՏՄ-ին հետագա ինտեգրման կուրսին։
Փաշինյանն, իհարկե, ցանկանում է առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններից առաջ քաղաքական միավորներ հավաքել և ընտրողներին ցույց տալ ԵՄ-ի հետ մերձեցման կուրսը, ասել է Սիլաևը։ «Բայց ես բացարձակապես չեմ հասկանում, թե ինչպե՞ս կարելի է դրանով քաղաքական կապիտալ ձեռք բերել, քանի որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու դեպքում քաղաքացիներին սպասում է խորը տնտեսական ճգնաժամ և պարենային ապրանքների գների բարձրացում»,- կարծիք է հայտնել քաղաքագետը։
Նա ընդգծել է, որ եթե Հայաստանը եվրոպական կուրս ընտրի, ապա ստիպված կլինի պատժամիջոցներ կիրառել Ռուսաստանի դեմ։ «Նման որոշման արդյունքներն ակնհայտ են՝ Երևանի և Մոսկվայի միջև կապերի թուլացում։ Սակայն Ռուսաստանը չի նախատեսում խզել հարաբերությունները Հայաստանի հետ։ Ոչ ոք դրան չի գնա: Բայց նաև Մոսկվան չի միջամտում Հայաստանի ինքնիշխան գործերին»,- նշել է Սիլաևը։
Փաշինյանը չի կարող չհասկանալ, որ առանց Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ-ի Հայաստանի տնտեսությունը կկանգնի ծանր ճգնաժամի առաջ: Ուստի ակնհայտ է, որ եվրոպական ճանապարհի մասին նրա անպատասխանատու հայտարարությունները ոչ այլ ինչ են, քան քողարկում նրա ամեն գնով իշխանությունը մնալու ցանկության համար՝ չնայած բոլոր ձախողումներին ու հետընթացներին։ Այսինքն, Փաշինյանն արդեն սկսել է նախապատրաստվել 2026 թվականի ընտրություններին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
