Էրդողանը վայելում է իր հաղթանակի պահը. նրա ազդեցությունը մեծանում է․ AFP

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը, աջակցելով Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադին տապալած ապստամբներին, միջնորդելով Աֆրիկայի Եղջյուրում խաղաղության հիմնական համաձայնագրի ստորագրմանը, ամրապնդել է իր միջազգային դիրքը, ինչը նրան հնարավորություն է տալիս միջնորդ դառնալ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի միջև։ Այս մասին տեղեկացնում է AFP-ն՝ հղում անելով փորձագետների պնդումներին։

Հաղորդվում է, որ չնայած Թուրքիան անմիջական մասնակցություն չի ունեցել Ասադի նա երկար ժամանակ աշխատանքային հարաբերություններ է պահպանում իսլամիստների գլխավորած «Հայաթ Թահրիր ալ-Շամ» խմբավորման հետ, ինչը նրան հնարավորություն է տալիս ուղիղ կապ պահպանել Դամասկոսի հետ, այն դեպքում, երբ մյուս կառավարությունները վախենում են Ալ-Քաիդային առնչվող խմբավորման ծագումից։ Լրատվամիջոցի փոխանցմամբ՝ Էրդողանը ցնծում էր, երբ ապստամբները ներխուժեցին Դամասկոս, և մի քանի օր անց Թուրքիայի Ազգային հետախուզական ծառայության ղեկավար Իբրահիմ Քալընը դարձավ առաջին բարձրաստիճան պաշտոնյան, որն այցելեց խմբավորման առաջնորդ Աբու Մուհամեդ ալ-Ջոլանիին, ով այժմ ներկայանում է իր իսկական անունով՝ Ահմեդ ալ-Շարաա:

Գործակալությունն ուշադրություն է հրավիրում այն բանին, որ Էրդողանը հերթական դիվանագիտական ​​հեղաշրջումն իրականացրեց՝ դառնալով Եթովպիայի և Սոմալիի միջև տասնամյակներ տևած ցավալի վեճի դադարեցման միջնորդը:

Հենց այս իրողությունների արդյունքում ԱՄՆ ԱՄՆ նորընտիր նախագահ Դոնալդ Թրամփը օրերս գովաբանեց Թուրքիային՝ Սիրիայում անկարգությունների մեջ ունեցած դերի համար, որն էլ ավելի ամրապնդեց Էրդողանի միջազգային հեղինակությունը։ «Կարծում եմ՝ Թուրքիան շատ խելացի է... Թուրքիան թշնամական բռնազավթում իրականացրեց՝ չկորցնելով բազմաթիվ կյանքեր»,- Ֆլորիդայի իր նստավայրում լրագրողներին ասել էր ԱՄՆ նորընտիր նախագահը։

Թուրքական լծակների առավելագույն օգտագործում

Marlow Global հետազոտական ​​կազմակերպության տնօրեն Էնթոնի Սքիները AFP-ին ասել է, որ Էրդողանը երկար խաղ է խաղում՝ ուժի և անվտանգության պրոյեկցիայի առումով։ Նրա դիտարկմամբ՝ Էրդողանի վարչակազմը հանգամանորեն հարաբերություններ է մշակում ինչպես պետական, այնպես էլ ոչ պետական ​​դերակատարների հետ՝ առավելագույնի հասցնելու Թուրքիայի լծակները իր հետնաբակում և դրա սահմաններիից դուրս։ «Ազդեցությունը հատկապես ակնհայտ է Սիրիայում և Աֆրիկայի եղջյուրում: Էրդողանը մինչ այժմ լավ է օգտագործել իր խաղաքարտերը, և նախանձելի դիրք ունի Սիրիայում»,-նշում է փորձագետը։

Միջազգային անվտանգության պրոֆեսոր և ահաբեկչական խմբավորումների զարգացման դինամիկայի մասին գրքի հեղինակ Մաքս Աբրամսի խոսքով՝ Էրդողանը «մեծ հաղթող է դարձել» սիրիական ցնցումների հետևանքով։ Նրա համոզմամբ՝ այժմ երբ Ասադի երկարամյա կողմնակիցները հեռացել են տեսադաշտից, Ռուսաստանը ներքաշված է Ուկրաինայի հետ պատերազմի մեջ, իսկ Իրանը թուլացել է իր աջակից լիբանանյան «Հըզբոլլահ» շարժման վրա Իսրայելի հարձակման հետևանքով, Էրդողանի համար հարթակը բացվել է. «ընդլայնել թուրքական ազդեցությունը Սիրիայում»:

Փորձագետը կարծում է նաև, որ Թուրքիան այժմ վստահ է իր ուժերի մեջ և մեծ հավանականությամբ քայլեր կձեռնարկի՝ Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության սպառնալիքը նվազեցնելու համար։ Նա հիշեցրել է, որ 2016 թվականից ի վեր Թուրքիան բազմաթիվ գործողություններ է իրականացրել Սիրիայի հյուսիսում՝ հիմնականում թիրախավորելով YPG-ին (Ժողովրդական պաշտպանության ստորաբաժանումներ), որոնք ԱՄՆ-ի աջակցությունը վայելող «Սիրիայի դեմոկրատական ​​ուժերի» (SDF) առանցքային մասն են կազմում:

Ըստ պրոֆեսոր Մաքս Աբրամսի՝ Թուրքիայի դիրքերը կարող են ամրապնդվել նաև ԱՄՆ զորքերը Սիրիայից դուրս բերելու Թրամփի առաջիկա վարչակազմի որոշմամբ, ինչը՝ ի ուրախություն Էրդողանի, կթուլացնի SDF-ն:

Փախստականների ճգնաժամի լուծումը

Փորձագետների համոզմամբ՝ Սիրիայում տեղի ունեցածը կլուծի նաև մեկ այլ առանցքային խնդիր Անկարայի համար՝ Թուրքիայում ապաստանած և ներքին լարվածությունը մեծացնող մոտ երեք միլիոն փախստականների ճակատագիրը։

Verisk Maplecroft-ի ավագ վերլուծաբան Համիշ Կիննիրը կարծում է, որ Ասադի հեռացումը իշխանությունից ճանապարհ է բացում Թուրքիայում ապրող փախստականների վերադարձի և Սիրիայում Անկարայի ազդեցության ուժեղացման համար։ Նրա համոզմամբ՝ Մերձավոր Արևելքում Էրդողանի աճող դերը, ինչպես նաև Եթովպիայի և Սոմալիի հետ բանակցություններում նրա հաջողությունները միայն ամրապնդում են Թուրքիայի աճող աշխարհաքաղաքական և դիվանագիտական ​​ազդեցության տպավորությունը, ինչը կարող է մեծացնել այլ հակամարտությունների ժամանակ բանակցող դառնալու նրա հնարավորությունները:

2022 թվականի փետրվարին պատերազմի սկսվելուց ի վեր Էրդողանը խնամքով կապեր է պահպանում երկու կողմերի հետ՝ հեռախոսով շփվելով ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ և խուսափելով Մոսկվայի դեմ արևմտյան պատժամիջոցներից՝ միաժամանակ Ուկրաինային անօդաչու սարքեր մատակարարելով:

Քիննիրի կարծիքով՝ հաշվի առնելով Սիրիայում Թուրքիայի դերը և դիվանագիտական ​​այլ նախաձեռնություններում նրա ներգրավվածությունը, «սա, անկասկած, Էրդողանի հաղթանակի պահն է»: