Օրեշնիկ»-ի նախահայրը. նոր զենքը կարող է լինել խորհրդային RSD-10 «Պիոներ»-ի մոդիֆիկացիան
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Անմիջապես ինչ-որ հապճեպ եթերում տեղեկություն տարածվեց, թե իբր Ռուսաստանն աշխարհում առաջինն է օգտագործել միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռ, գրում է pravda.ru-ն։ Երևի՞ վատ գաղափար չէ Զելենսկու ավազակախմբի վրա թանկարժեք միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռ օգտագործելը: Եվ նույնիսկ այնպիսի մեծ գործարանի վրա, ինչպիսին է Յուժմաշը: Իսկ հետո ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը բոլոր շեշտերը դրեց։ Նա աշխարհին պատմեց մի նոր հրթիռային համակարգի մասին, որը բավականին կենցաղային «Օրեշնիկ» անունն ունի։
Ռազմական փորձագետները նոր տեսակի հրթիռն ինչ-որ կերպ դասակարգելու համար անմիջապես դիմեցին տեղեկատու գրքերին։ Շատ վերլուծաբանների համար այդ տեղեկատու գրքերը ցույց տվեցին, որ «Օրեշնիկ»-ը կարող է լինել ոչ այլ ինչ, քան խորհրդային շարժական ցամաքային հրթիռային «Պիոներ» համակարգի մոդիֆիկացիա կամ զարգացում, որը պինդ վառելիքային երկաստիճան բալիստիկ հրթիռ է:
Դա ճիշտ է, թե ոչ, ժամանակը ցույց կտա: Առայժմ մենք մասնագետներից կվերցնենք այդ տարբերակը որպես առաջնահերթություն և կներկայացնենք, թե կոնկրետ ի՞նչ էր իրենից ներկայացնում RSD-10 «Պիոներ»-ը:
RSD-10 «Պիոներ» հրթիռային համակարգը (ՆԱՏՕ-ի հաշվետվության անվանումը՝ SS-20 Saber) խորհրդային միջին հեռահարության շարժական հրթիռային համակարգ էր, որը մարտական հերթապահության էր 1970-ական և 1980-ական թվականներին։ Դա ԽՍՀՄ ամենահայտնի ռազմավարական այն զենքերից էր, որն առանցքային դեր էր խաղացել միջուկային զսպման քաղաքականության մեջ և սուր արձագանք էր առաջացնում Արևմուտքում, հատկապես սառը պատերազմի համատեքստում։
Բնութագրերը.
-Հրթիռի տեսակը՝ երկաստիճան պինդ վառելիքի միջին հեռահարության բալիստիկ հրթիռ
-Հեռահարությունը՝ 600-ից 5000 կմ
-Մարտագլխիկը՝ կարող է համալրված լինել մեկ կամ երեք ինքնուրույն թիրախավորվող մարտագլխիկներով (MIRV) յուրաքանչյուրը 150 կիլոտոննա հզորությամբ
-Գործարկիչը՝ շարժական, որը հիմնված է MAZ-547 կցասայլերի վրա
-Ճշգրտությունը՝ շրջագծային հավանական շեղումը 450 մետր:
«Պիոներ»-ը մշակվել է Մոսկվայի ջերմային ճարտարագիտության ինստիտուտում (MIT) ակադեմիկոս Ալեքսանդր Նադիրաձեի ղեկավարությամբ։ Այն շահագործման է հանձնվել 1976 թվականին: Նոր հրթիռային համակարգը նախատեսված էր փոխարինելու հնացած R-12-ին և R-14-ին։
ԽՍՀՄ եվրոպական մասում այդ շարժական արձակման կայանների տեղակայումը պատասխան էր ամերիկյան Pershing II և Tomahawk թևավոր հրթիռների տեղակայմանը Եվրոպայում: RSD-10 «Պիոներ»-ը զգալի լարվածություն առաջացրեց ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի (ՆԱՏՕ) միջև։ Համակարգը ռազմավարական վտանգ էր ներկայացնում իր բարձր շարժունակության և հեռահարության պատճառով, ինչը ստիպեց ԱՄՆ-ին և դաշնակիցներին ուժեղացնել իրենց զինված ուժերը Եվրոպայում: 1987 թվականին ԽՍՀՄ-ի և ԱՄՆ-ի միջև ստորագրված Միջին հեռահարության միջուկային ուժերի պայմանագրի (INF Treaty) շրջանակներում, բոլոր RSD-10 «Պիոներ» հրթիռները ոչնչացվել են մինչև 1991 թվականը: Դա կարևոր քայլ էր սառը պատերազմի լարվածությունը նվազեցնելու համար:
Չնայած «Պիոներ» համալիրը լուծարվեց Միխայիլ Գորբաչովի օրոք, բայց դրա զարգացումը և շահագործումը նշանակալի հետք թողեցին հրթիռային արտադրության պատմության մեջ: «Պիոներ»-ում օգտագործված բազմաթիվ տեխնիկական լուծումներ օգտագործվել են ռուսական տարբեր հրթիռային համակարգերի հետագա մշակումների ժամանակ։ Շատ հավանական է, որ նաև «Օրեշնիկում»:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
