«Հայաստան և ամերիկյան ընտրություններ. մեդիա շոու և քաղաքական լոբբինգ»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ԱՄՆ–ի նախագահական ընտրությունների քարոզարշավը մոտենում է իր գագաթնակետին: Ողջ աշխարհը հետևում է դրա ընթացին, քանի որ շատ երկրներում կարծում են, որ աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում բազմաթիվ քաղաքական, աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական գործընթացների ընթացքը կախված է նրանից, թե ո՞վ է նստելու Սպիտակ տանը։ Շատ առումներով դա վերաբերում է հակամարտությունների գոտիներին և մասնավորապես Հարավային Կովկասին, գրում է fondsk.ru-ն։ Բնականաբար, այդ ընտրությունների ընթացքին հետևում է նաև Հայաստանը, որը գտնվում է շատ ծանր աշխարհաքաղաքական իրավիճակում, և չնայած Ադրբեջանի հետ խաղաղության համաձայնագրի կնքման պարբերական լավատեսական հայտարարություններին, դեռևս կոնկրետ արդյունքների չի հասել:
Նշենք, որ ԱՄՆ-ում նախընտրական քարոզարշավի ընթացքը հայկական էլեկտրոնային լրատվամիջոցներում լուսաբանվում է շատ հակիրճ, տեղեկատվական և չեզոք, առանց նախապատվության, քարոզարշավի մասին գերադասում են չխոսել ոչ միայն քաղաքական գործիչները, փորձագետներն ու լրագրողները, այլ նաև հասարակ մարդիկ: Ռուսական փորձագիտական հանրության մի մասում կա վարկած, որ Երևանը նպատակ ունի վերափոխել իր արտաքին քաղաքական և տնտեսական կուրսը Դոնալդ Թրամփի պահանջներին համապատասխան, ինչը հետագայում կհանգեցնի Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների խզման և որը հակասում է Հայաստանի ազգային շահերին: Այդ վարկածը ենթադրում է, որ Հայաստանում ակնհայտորեն կան «Թրամփի և նրա թիմի երկրպագուներ», ինչն ամենևին էլ ճիշտ չէ։
Փաստն այն է, որ Հայաստանը շատ լավ է հիշում, որ Թրամփի վարչակազմը գրեթե ոչինչ չարեց 2020 թվականի աշնանը Ղարաբաղի շուրջ պատերազմը կասեցնելու համար։ Ավելին, այն ժամանակվա նախագահի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ռոբերտ Օ՛Բրայենը «քթից բռնած ման էր ածում» ամերիկահայերին խոստանալով ինչ որ առասպելական «խաղաղապահներ սկանդինավյան երկրներից»։
Բացի այդ, Հայաստանը շատ լավ է հիշում Օ'Բրայենի նախորդի՝ Ջոն Բոլթոնի դաժան ճնշումը Փաշինյանի և նրա շրջապատի վրա Իրանի հետ Հայաստանի հարաբերությունների հարցում։ Այսպիսով, ընտրություններում Թրամփի հիպոթետիկ հաղթանակը, անշուշտ, Երևանի համար լավագույն սցենարը չէ։
Հիշեցնենք, որ Հայաստանն ԱՄՆ-ում ունի որոշակի «ոչ ավանդական» հնարավորություններ։ Խոսքը մեկուկես միլիոն հայ համայնքի և նրա լոբբիստական կազմակերպությունների մասին է, որոնք իրենց հնարավորություններով հրեաներից հետո երկրորդ տեղն են զբաղեցնում էթնիկ լոբբիստների շարքում։ Հայտնի է, որ հայ լոբբիստները, որոնք ավանդաբար աշխատում են դեմոկրատների հետ, ժամանակին աշխատել են նաև հանրապետականների հետ և շարունակում են աշխատել։
Եթե խոսենք Քամալա Հարրիսի մասին, ապա հայ լոբբիստները նախընտրական արշավի մեկնարկից դեռ շատ առաջ էին հաշվարկել Բայդենի թեկնածության հնարավոր փոփոխության սցենարը և սկսել նախապատրաստվել իրադարձությունների նման ընթացքին: Դեռ 2022 թվականի գարնանն Ամերիկայի հայկական համագումարը Հարրիսի կիսաթամիլ լինելու փաստն է օգտագործել նրա հետ մերձենալու համար։ Հիշեցնենք, որ ՄԱԿ-ի ներքին վերանայման զեկույցի համաձայն Շրի Լանկայում պատերազմի վերջին վեց ամիսներին Մուլիվայկալ կոչվող վայրում սպանվել է 40000-ից մինչև 70000 թամիլ: Վերջին երեք տարիների ընթացքում հայկական կազմակերպություններն ակտիվորեն մասնակցել են այդ ողբերգությանը նվիրված հիշատակի միջոցառումներին։ Խոսելով Հարրիսի մասին պետք է նաև նշել, որ 2016 թվականին ԱՄՆ Սենատի ընտրությունների ժամանակ նա վայելել է հայկական կազմակերպությունների աջակցությունը։ Որպես սենատոր նա բազմիցս է հանդես եկել ի պաշտպանություն Սենատի կողմից Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևի ընդունմանը։ Որպես Կալիֆոռնիայի գլխավոր դատախազ նա բազմիցս է պնդել, որ ցեղասպանության զոհերի ժառանգներն իրավունք ունեն պահանջել փոխհատուցում:
2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի ժամանակ Հարրիսը հայտարարել էր, որ հակամարտությունը ռազմական լուծում չունի և կոչ էր արել նախագահ Թրամփի վարչակազմին անել հնարավոր ամեն ինչ թուրքական ուղղակի ռազմական միջամտությունը վերացնելու համար։ Կարծես թե Հարրիսը հենց այն թեկնածուն է, որն անհրաժեշտ է ԱՄՆ-ի հայերին: Ենթադրվում է, որ նրա վարչակազմը կապահովի ամերիկյան քաղաքականության շարունակականությունը Հարավային Կովկասում: Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ի հայկական կազմակերպությունների համար, որքան էլ դա տարօրինակ հնչի ռուս դիտորդների համար, գլխավորը կլինեն ոչ թե նախագահական ընտրությունները և ոչ թե այն, թե ո՞վ կհաղթի դրանցում, այլ Կոնգրեսի երկու պալատների ընտրությունները։ Ռուսաստանում այդ ընտրություններին շատ ավելի քիչ ուշադրություն են դարձնում, բայց փաստն այն է, որ Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի միջոցով է, որ հայ լոբբիստներն անհրաժեշտ բանաձևերի ու օրենսդրական ակտերի միջոցով կազմակերպում են աջակցություն Հայաստանին, կամ էլ ֆինանսական միջոցներ են «պոկում» իրենց պատմական հայրենիքի համար։ Մասնավորապես, վերջերս Միացյալ Նահանգները հայտարարեց USAID գործակալության միջոցով Հայաստանում ծրագրերի ֆինանսավորումը կրկնապատկելու և մինչև 250 միլիոն դոլար հասցնելու մասին: Դա նաև ԱՄՆ-ի հայկական լոբբիստական կազմակերպությունների աշխատանքի արդյունքն է։
Սպիտակ տան տիրոջից ավելի, հայ լոբբիստներին հետաքրքրում է, թե քանի՞ կոնգրեսական կլինի Ներկայացուցիչների պալատի երկկուսակցական «Հայկական խմբում» և քանի՞ այնպիսի սենատոր կընտրվի, որը ջանասիրաբար կկատարեն Ամերիկայի հայ ընտրողներին տված իր նախընտրական խոստումները։ Նրանց համար կարևոր է նաև այն, թե քանի՞ հույն կոնգրեսական ու սենատոր կընտրվի, քանի որ հենց հույն լոբբիստների հետ է, որ հայերն առավել սերտ են շփվում։
Ելնելով վերոգրյալից Փաշինյանի վարչակազմը ԱՄՆ-ի ընտրությունների մասին ոչինչ չի ասել և չի էլ ասի, ի տարբերություն Բաքվի, որը բացահայտորեն ցանկություն է հայտնում Սպիտակ տանը տեսնել Թրամփին։ Ակնհայտ է, որ առաջիկա մի քանի տարիների ընթացքում Հայաստանի ղեկավարությունը պատրաստ կլինի շփվել Սպիտակ տան թե՛ «հանրապետական», թե՛ «դեմոկրատ» բնակիչների հետ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
