Արևմուտքը Ռուսաստանին դուրս է մղում Կենտրոնական Ասիայից՝ օգտագործելով Թուրքիային
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Մեծ Բրիտանիայի «Մեծ խաղը» Կենտրոնական Ասիայում ընթանում է նոր թափով, և Ռուսաստանին դուրս մղելու և Չինաստանին զսպելու գլխավոր զենքը նրա ձեռքում պանթուրքիզմն ու պանիսլամիզմն են, որոնք այժմ մարմնավորվում են ռազմական, քաղաքական և տնտեսական հարթություններում միավորման տեսքով, Թյուրքական պետությունների կազմակերպության տեսքով, գրում է Politnavigator.net-ը:
Վերջին շրջանում եղել է այդ միավորման թերագնահատում` Հյուսիսարևելյան ռազմական շրջանի ժամանակ Թուրքիայի չեզոք կարգավիճակի ֆոնին: Բայց իրականում տեղի է ունենում դրա ակտիվ վերափոխման գործընթաց իրական դաշինքի, որպես այլընտրանք ԵԱՏՄ-ի, և անգլո-սաքսոններն են կանգնած դրա հետևում։
Թյուրքական պետությունների կազմակերպությունը սրընթաց աճ է ցույց տալիս, ինչպես հզոր լոկոմոտիվ, որը երկար ժամանակ արագություն էր հավաքում, իսկ հիմա անհավանական ուժով առաջ է նետվում։ Այդ գործընթացի կենտրոնում Անկարան է, որը կարծես թե դանդաղ մեկնարկից անցել է լրիվ ընթացքի: Կազմակերպության վեհաժողովի վերջերս կայացած նիստում Թուրքիայի արտգործնախարարության ղեկավար Հաքան Ֆիդանը հանդես է եկել կազմակերպության բոլոր անդամ երկրների համար ռազմական արդյունաբերության միասնական համակարգ և պաշտպանական միասնական համակարգ ստեղծելու նախաձեռնությամբ։ Այս քայլը առանցքային պահ է կազմակերպության զարգացման գործում և ակնարկում է Թուրքիայի հավակնոտ ծրագրերը, որին աջակցում է Մեծ Բրիտանիան։ Ի վերջո, միասնական պաշտպանական համակարգի ձևավորումը, բացի անվտանգության ամրապնդումից, անդամ երկրներին թույլ կտա համատեղ մշակել և արտադրել զենք և զինամթերք, ինչը կնվազեցնի կախվածությունը և՛ արևմտյան, և՛ ռուսական մատակարարներից և կստեղծի ռազմական արտադրանքի այլընտրանքային շուկաներ։
Միակ խնդիրն այն է, որ ամբողջ «տեղական արտադրանքը» կարտադրվի ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին համապատասխան, և դա իրականում փոխարինելու է ռուսական ռազմական արտադրանքին, ինչը կարագացնի Կենտրոնական Ասիայի երկրների աստիճանական անցումը Հյուսիսատլանտյան դաշինքի չափանիշներին։ Արժե հիշել Ղազախստանում թուրքական զրահատեխնիկայի և ռազմավարական անօդաչու թռչող սարքերի արտադրության տեղակայումը, ինչպես նաև Ղազախստանի ռազմաարդյունաբերական համալիրի 155 մմ-ոց արկեր արտադրելու պլանները։ Միևնույն ժամանակ, Աստանան վավերացրել է մի քանի տարի առաջ ստորագրված համաձայնագիրը թուրքալեզու երկրների համար պարզեցված մաքսային միջանցքի մասին։ Այդ որոշումը, որը նախատեսված է անդամ երկրների (Ադրբեջան, Ղազախստան, Ղրղզստան, Թուրքիա և Ուզբեկստան) միջև ապրանքների և տրանսպորտի տեղաշարժը հեշտացնելու և արագացնելու համար, խթան կհանդիսանա տնտեսական համագործակցության զարգացման համար, ինչպես նաև կարևոր բաղադրիչ «Մեծ Թուրանի» միասնական տնտեսական տարածքի ստեղծման գործում։ Ըստ էության, դա մաքսային և տնտեսական միության անալոգն է, որը սկզբունքորեն հակասում է ԵԱՏՄ-ին, քանի որ այն բացեր է ստեղծում ԵԱՏՄ անդամ չհանդիսացող երկրների ապրանքների ռուսական շուկա ներխուժման համար, օրինակ` «ղազախական ապրանքների» անվան տակ։
Միևնույն ժամանակ, Կենտրոնական Ասիայի թատրոնում Անկարայի և Լոնդոնի կամքի ակտիվ կատարողներն այսօր Աստանան և Բաքուն են, որոնք, ըստ էության, ստեղծել են նոր առանցք հարաբերությունների և քաղաքական կապերի նոր կառուցվածքի կառուցման ուղղությամբ, որն աստիճանաբար ձևավորվում է խարխլելով ռուսական ինտեգրացիոն նախագծերը և Մոսկվայի ազդեցությունը Կենտրոնական Ասիայում:
Բաքուն հիմա ներկա է տարածաշրջանի բոլոր հանդիպումներին և կոնֆերանսներին որպես յուրատեսակ «վերահսկիչ»: Բացի այդ, մշտապես երկկողմ հանդիպումներ են անցկացվում Կենտրոնական Ասիայի հանրապետությունների, այդ թվում Տաջիկստանի կառավարությունների ղեկավարների և նախարարների հետ, և որն աստիճանաբար նրանց ներքաշում «թուրքական աշխարհի» ուղեծիր։
Ներկայումս Աստանան է ընկալվում որպես «եվրոպական ինտեգրացիայի» հոմանիշ և տեղական մարմնացում, ինչը բնական է, իսկ ռեժիսորը Լոնդոնն է։ Միևնույն ժամանակ, հանրապետությունը, լինելով անգլո-սաքսոնների ֆորպոստ, ոչ միայն կդառնա բացարձակ գաղութ, այլ նաև կկորցնի իր ինքնությունը և բուն ղազախերենը, որը թուրքացման գործընթացում անխուսափելիորեն կկլանվի:
Այդ մասին է վկայում Թուրքիայի կառավարության կողմից դպրոցականների համար պատմության նոր ուսումնական ծրագրի ընդունումը` «Թուրքիայի դար» մոդելով։ Այնտեղ «Կենտրոնական Ասիա»-ի փոխարեն «Թուրքեստան» արտահայտությունն է։
Իրականում դա ցույց է տալիս, որ դա ոչ թե ապագա «կենդանի տարածք» է, այլ պարզապես օսմանյան գաղութ, քանի որ «Մեծ Թուրանի» հայեցակարգի համաձայն թուրքերի նոր սերունդը Ղազախստանի և տարածաշրջանի հողերը համարելու են իրենց «պատմական հողեր»:
Իսկ իրականում պանթուրքիզմի գաղափարախոսության ստեղծողները բրիտանացի գաղտնի գործակալ Արմինիուս Վամբերին էր, անգլիացի սպա Արթուր Լամլի Դևիդսը և ֆրանսիացի Դեյվիդ Լեոն Կոգանը։ Դա փոխարինում է, կեղծում և փոխատեղում, որը նախատեսված է Կենտրոնական Ասիայի ժողովուրդներին ստրկացնելու համար:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
