Արյան դոնորների համաշխարհային օր. պատմության այս օրը (14 հունիս)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ- Արյան դոնորների համաշխարհային օր, Հայաստան` Բռնադատվածների հիշատակի օր, Լատվիա և Լիտվա՝ Կոմունիստական ռեպրեսիաների զոհերի հիշատակի օր, Պարագվայ՝ Խաղաղության օր, Ռուսաստան՝ միգրացիոն ծառայության աշխատողների օր, ԱՄՆ՝ Ամերիկյան դրոշի օր:

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1225– Կոստանդին Պայլը իր 13-ամյա որդի Հեթումին ամուսնացրել է Զապել թագուհու հետ և նրան հռչակել Կիլիկիայի թագավոր:

1712– ծնվել է հայ մեծանուն աշուղ, բանաստեղծ Սայաթ-Նովան:

1828- ռուս-թուրքական 9-րդ պատերազմի ժամանակ (1828-1829) ռուսական զորքերն անցել են Արփա չայն ու շրջանցել Կարսը հարավից, որի արդյունքում փակվել է թուրքերի համար կարևոր էրզրում-Կարս ստրատեգիական ճանապարհը:

1869– հիմնվել է Բաքվի Հռիփսիմյան օրիորդաց դպրոցը:

1912- ծնվել է երկրաբան Արշալույս Գաբրիելյանը:

1915– երիտթուրքերը Կարինում իրականացրել են հայ բնակչության զանգվածային ջարդեր:

1918- համաձայն Բաթումի հաշտության պայմանագրի հայկական բոլոր ուժերը զբաղեցրած դիրքերից հետ են քաշվել պայմանագրով նախատեսված սահմանագիծ։

1934-ծնվել է հայ խորհրդային քիմիկոս Գուրգեն Մարտիրոսյանը:

1949- Հայաստանից արտաքսվել է  մոտ 13 000 մարդ, որպես ժողովրդի թշնամի։

1983-Բրյուսելում Թուրքիայի դեսպանատան Բելգիայի կոնսուլ Դուրսուն Ակսոյը գնդակահարվել է իր ավտոմեքենայում: Երեք հայկական խմբեր, որոնց թվում նաև  ԱՍԱԼԱ-ն հայտարարել են, որ իրենք են դա իրականացրել։

2006-առաջին անգամ Հայաստանի բռնադատվածներն ու նրանց զավակները հավաքվել էին մայրաքաղաք կենտրոնում նշելու Բռնադատվածների հիշատակի օրը: 

2010-Երևանում սկսվել է թատերական քննադատների միջազգային ասոցիացիայի (IATC) հերթական համաժողովը:

2013- Երևանում ելույթ է ունեցել ռուսական հայտնի ДДТ ռոք խումբն իր կամերային Սոլնիկ համերգային ծրագրով:

2018- Մոսկվայում առաջին անգամ հանդիպել են Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը։ 

2019-Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի որոշմամբ՝ Զարեհ Սինանյանը նշանակվել է Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատար:

2020-Իրավապահները  վաղ առավոտվանից խուզարկել են ԲՀԿ առաջնորդ, պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյանի Առինջի առանձնատունը, Ծառուկյանը տարվել է ԱԱԾ հարցաքննության:

2022- վախճանվել է դերասան Ռաֆայել Քոթանջյանը:

2023- Երասխում կառուցվող մետալուրգիական գործարանի ուղղությամբ Ադրբեջանի ԶՈՒ կրակից երկու օտարերկրացի բանվոր է վիրավորվել:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

325-Նիկեե քաղաքում բացվել է առաջին Տիեզերաժողովը քրիստոնեության պատմության մեջ:

1736-ծնվել է ֆրանսիացի ֆիզիկոս և ռազմական ինժիներ, էլեկտրաստատիկայի հիմնական օրենքը հայտնագործած Շառլ Օգյուստ Կուլոնը:

1775-ստեղծվել է ԱՄՆ-ի բանակը:

1777– հաստատվել է ԱՄՆ-ի դրոշի առաջին տարբերակը:

1783-Հարավային ծովածոցի արևելյան հատվածում սկսել են կառուցվել ապագա Սևաստապոլ քաղաքի առաջին  տները:

1807– Ֆրիդլանդ քաղաքի մոտ (ներկայումս Պրավդինսկ) ֆրանսիական զորքը Նապոլեոն Բոնապարտի հրամանատարությամբ պարտության է մատնել ռուսական զորքին:

1834-Իսահակ Ֆիշերն արտոնագրել է հղկաթուղթը:

1846-Կալիֆորնիական Հանրապետությունը հայտարարել է իր անկախությունը Մեքսիկայից:

1859-Չեչնիան միացվել է Ռուսական կայսրությանը:

1864-ծնվել է գերմանացի հոգեբույժ և նյարդաբան Իլոիս Այցգեյմերը:

1900-Հավայան կղզիները հայտարարվել են ԱՄՆ-ի տարածք: 

1905- Պոտյոմկին զրահանավի վրա սկսվել է նավաստիների ապստամբությունը:

1921-Անգլիայի գաղութների հարցով նախարար Ուինստոն Չերչիլը հայտարարել է, որ Միջագետքի անգլիական իշխանությունը փոխվելու է արաբական կառավարությամբ:

1928– ծնվել է Կուբայի հեղափոխական գործիչ Չե Գևարան:

1940-Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանական զորքերը գրավել են Փարզը:

1946-ծնվել է ամերիկյան միլիարդատեր, ԱՄՆ-ի 45-րդ նախագահ Դոնալդ Թրամփը:

1956-անգլիական զորքերը լքել են Սուեզի ջրանցքի տարածքը. Եգիպտոսն ազգայնացրել է Սուեզի ջրանցքը:

1969-ծնվել է հանրահայտ գերմանացի թենիսիստուհի Շտեֆի Գրաֆը:

1982-Մեծ Բրիտանիայի հաղթանակով ավարտվել է Ֆոլկլենդյան պատերազմը:

1985– ստորագրվել է Շենգենյան համաձայնագիրը:

1986– վախճանվել է արգենտինացի նշանավոր գրող Խորխե Լուիս Բորխեսը:

1995-Շամիլ Բասաևի հրոսակախումբը Բուդյոնովսկ քաղաքի հիվանդանոցում պատանդ է վերցրել ավելի քան 1600 քաղաքացու:

2014-Լուգանսկում խփվել է Իլ-76 ուղևորատար ինքնաթիռը՝ զոհվել է 49 մարդ:

Կ. Խաչիկյան