Չինաստանը փորձարկել է ռելսատրոնը ստրատոսֆերա արկեր արձակելու համար, բայց ինչ-որ բան սխալ է ստացվել
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Չինական «Transactions of China Electrotechnical Society» գիտական ամսագրում հրապարակվել է հոդված, որտեղ հեղինակները խոսել են հիպերձայնային արկերի արձակման համար ռելսատրոնների օգտագործման խնդիրների մասին: Ստրատոսֆերա արկերի արձակման դաշտային փորձարկումները օգնել են բացահայտել խնդրի ողջ ծավալը: Բանն այն է, որ փորձարկումները անհաջող են եղել, սակայն մատնանշել են խնդրի լուծման ճանապարհը, գրում է 3dnews.ru-ն։
«Արկը չի հետևել ակնկալվող հետագծին, իսկ առավելագույն հեռահարությունը և բարձրությունը չեն համապատասխանել հաշվարկված արժեքներին», - գրել է Ռազմածովային ճարտարագիտական համալսարանի թիմը, որը ղեկավարում է Լու Ջունյոնը:
Մինչ փորձարկումը գիտնականները բազմաթիվ հաշվարկներ, փորձեր և գործընթացի թվային մոդելավորում են իրականացրել։ Արկը փորձարկվել է նաև աէրոդինամիկ խողովակում, մոդելավորվել է հիպերձայնային արագությամբ թռիչքը։ Ամեն ինչ պարզ է եղել, բայց կրակոցից հետո պոչերով արկը մոտ 5 վայրկյանում արագացել է մինչև 5 մախից ավելի արագության և հասել 15 կմ բարձրության, ապա դուրս է եկել հետագիծից, այնուհետև սկսել իջնել և ընկել է գետնին կրակոցից 3 րոպե անց:
Ինչպես ցույց են տվել արկի սենսորներից ստացված տվյալները, նրա պտտման արագությունը ավելի բարձր է եղել, քան անհրաժեշտ է, և ավելին, թռիչքի ընթացքում այն պատահականորեն փոխվել է հետագիծը։ Արկի ռոտացիան անհրաժեշտ է նրա թռիչքը կայունացնելու համար, ինչը սովորական փողում ձեռք է բերվում պարուրաձև ակոսներ անելու միջոցով: Հիպերձայնային արկերի դեպքում ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է։ Դրանց պտտման արագությունը պետք է արագ նվազի թռիչքի արագության աճի հետ և մշտապես մնա կայուն, հակառակ դեպքում ամենափոքր շեղումը հետագծի կտրուկ փոփոխություն է առաջացնում, ինչը և տեղի է ունեցել փորձարկման ժամանակ։
Տեսականորեն դա չպետք է տեղի ունենար։ Խափանման պատճառը պարզելու համար հավաքվել են բոլոր փորձնական տվյալները, որոնք այնուհետև մշակվել են արհեստական բանականության համակարգով։ Արհեստական բանականությունը պարզել է, որ հիպերձայնային արկի պտտման արագության անկանոն և պատահական փոփոխության պատճառը արկի պոչի միկրոդեֆորմացիաներն են, որոնք տեղի են ունեցել այն ժամանակ, երբ արկը գտնվել է փողում։
Ռելսատրոնի փողը, որտեղ արկը արագացում է ստանում երկու կոնտակտային ռելսերի միջև սահելով կամ սայլակի օգնությամբ մինչև մեկ վայրկյան ժամանակում, փողի ելքի մոտ էլեկտրական աղեղներից բացի ենթարկվում է ծայրահեղ ճնշման և ջերմության ազդեցության: Դա պայմաններ է ստեղծում արկի թևերի եզրերին անզեն աչքով անտեսանելի դեֆորմացիաների ի հայտ գալու համար, ինչը փոխում է աերոդինամիկան հիպերձայնային արագություններով թռիչքի դեպքում։ Նույն արհեստական բանականությունը առաջարկել է, թե ինչպես կարելի է կայունացնել արկի թռիչքը, կրակոցի ժամանակ անկայունությունը փոխհատուցելու համար պետք է օգտագործել փեղկեր:
Նշենք, որ Միացյալ Նահանգներում մի քանի տարի առաջ պաշտոնապես փակվեց ռելսատրոնի մշակման հետ կապված աշխատանքը: Չինաստանը շարունակում է աշխատանքները նպատակ ունենալով ձեռք բերել փորձ ոչ միայն այդ զենքերի մարտական օգտագործման համար, այլ նաև բարելավել գերարագ գնացքների աշխատանքը և ստեղծել էլեկտրամագնիսական կատապուլտներ տիեզերանավերի և, ընդհանրապես, ուղեծիր արձակելու համար:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
