Հայաստանի մշակութային ժառանգության ցանկում ավելացվել է 14 տարր
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Mir24.tv-ն գրում է, որ Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկը համալրվել է միանգամից 14 տարրով: Դրանք պարեր, ուտեստներ, խաղեր ու ժողովրդական ծեսեր են, հայտնել է МИР 24-ի թղթակից Լիլիթ Մադունցը։
Հայաստանի հեռավոր գյուղերում մոմերով հնագույն պարը դեռ կատարվում է ինչպես 19-րդ դարում։ Ավանդույթները խնամքով պահպանվում են։ Եվ այդ ամենը Մուշից և Ալաշկերտից ներգաղթյալների շնորհիվ։ «Այս պարն առանձնահատուկ է իր շարժումներով։ Դա ոտքերի ծանրությունն է: Երկու քայլ դեպի աջ և երկու քայլ դեպի ձախ՝ դա մեր ազգայինն է, գրեթե բոլոր պարերն ունեն այդ տարրը»,- ասել է «Ալաշկերտ» համույթի ղեկավար Հասմիկ Հայրապետյանը։ Այդ պարը հարսանեկան պար է։ Տոնակատարության ավարտին հարսնացուն, փեսան և ամուսնական զույգերը հրավիրվում են շրջան, և կենտրոնում նստած մայրը նրանց վառած մոմեր է տալիս: «Նրանք խորհրդանշում էին լույսը օջախում, աստվածային լույսի գաղափարը: Փակ շրջանը ընտանեկան գաղափարախոսության խորհրդանիշն է: Սա նաև յուրօրինակ հրաժեշտ է հարս ու փեսայի ազատ կյանքից»,- շարունակել է պատմել նա: Մոմապարն այժմ անհետացման եզրին է: Ժամանակակից հարսանիքներում դա այլևս չես տեսնի: Ծովասար գյուղի ավանդույթները պահպանողները հույս ունեն, որ Հայաստանի մշակութային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու շնորհիվ պարը կպահպանվի։ Նրանք իրենք են նախատեսում բանակցել հարսանիքի կազմակերպիչների հետ, որպեսզի նորապսակներին այն առաջարկվի ոչ միայն գյուղերում։
Մշակութային ժառանգության հայկական ցանկը թարմացվում է ամեն տարի։ 2023 թվականին այն ներառում էր նաև հացը՝ նույն հացը, որը հնում պատրաստում էին բացառապես թթխմորով և ամբողջական հացահատիկի ալյուրով։ Ձեռքի ջրաղացաքարի վրա հղկելու բաղադրատոմսն ու եղանակը պահպանվել է Էջմիածնի մի բնակչի կողմից: «Հայերի համար հացը ոչ միայն սնունդ է, այլ նաև հոգևոր ժառանգություն, քանի որ տոներին և թաղմանը հացն առաջինն է դրվել սեղանին։ Մենք ուզում ենք լայն զանգվածներին ներկայացնել այն գաղափարը, որ հացը պետք է լինի բնական, առանց հավելումների։ Մեզ համար կարևոր է, որ ամբողջական հացահատիկային ալյուրը նորից գործածվի»,- ասել է Էջմիածնի բնակիչ Տաթև Գրիգորյանը։ Տաթևն ինքը վարպետության դասեր է անցկացնում և դրանով իսկ հանրահռչակում հնագույն տեխնոլոգիան։ Հիմա նրան կօգնի պետությունը։ Մշակութային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելուց հետո նման հնարավորություն է ստեղծվել:
Ազգագրական արշավախմբերը որոնում են հնագույն ծեսեր և ավանդույթներ։ Իրենց աշխատանքի շնորհիվ հայկական «Կարագոզ» ստվերային թատրոնը և փողային երաժշտական գործիքը՝ պարկապզուկը, ներառվել են մշակութային ժառանգության ցանկում։ Հայաստանի մշակույթի նախարարությունը տարեկան մի քանի միլիոն դրամ (մի քանի հարյուր հազար ռուբլի) է հատկացնում ավանդույթների պահպանման ու տարածման համար։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
