ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն 5-րդ անգամ փորձում է համաձայնության գալ Իսրայելի եւ ՀԱՄԱՍ-ի միջեւ պատերազմի վերաբերյալ բանաձեւի շուրջ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Չորս անհաջող փորձերից հետո ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը հինգերորդ անգամ փորձում է բանաձեւ ընդունել Իսրայելի եւ ՀԱՄԱՍ-ի միջեւ պատերազմի վերաբերյալ, սակայն մնում է տեսնել, թե արդյոք կարելի է հաղթահարել լուրջ տարաձայնությունները եւ ձեւակերպումների շուրջ կոնսենսուսի հասնել։
Ընթացիկ նախագիծը, որը ներկայումս բանակցությունների փուլում է, կպահանջի «անհապաղ հումանիտար դադարներ» Գազայի հատվածի ողջ տարածքում՝ խաղաղ բնակիչներին այդքան անհրաժեշտ օգնությունը տրամադրելու համար: Բանաձևը նաև կպահանջի «բոլոր կողմերին» հետևել միջազգային մարդասիրական իրավունքին, որը պահանջում է խաղաղ բնակիչների պաշտպանություն, երեխաների հատուկ պաշտպանության կոչեր և պատանդներ վերցնելու արգելք:
Այնուամենայնիվ, ԱԽ անդամ Մալթայի առաջարկած և Associated Press-ի կողմից ստացված նախագծում հրադադարի մասին խոսք չկա: Այնտեղ նաև չի նշվում Գազայի հատվածում Իսրայելի պատասխան օդային հարվածների և ցամաքային հարձակման մասին:
15 անդամներից բաղկացած խորհուրդը, որը պատասխանատու է միջազգային խաղաղության և անվտանգության պահպանման համար, պատերազմի սկզբից կաթվածահար է եղել իր ներքին տարաձայնությունների պատճառով։ Չինաստանը և Ռուսաստանը կոչ են անում անհապաղ դադարեցնել կրակը, մինչդեռ ԱՄՆ-ն հումանիտար դադարի կոչ է անում, սակայն դեմ է հրադադարի մասին որևէ հիշատակման:
Նախորդ չորս փորձերում Միացյալ Նահանգները վետո է դրել Բրազիլիայի կողմից մշակված բանաձևի վրա, ԱՄՆ-ի կողմից մշակված բանաձևի վրա վետո են դրել Ռուսաստանը և Չինաստանը, իսկ Ռուսաստանի կողմից մշակված երկու բանաձևեր չեն հավաքել նվազագույն ինը կողմ ձայնը, որն անհրաժեշտ էր ընդունելու համար:
Խորհրդի մի քանի դիվանագետներ ասել են, որ հակամարտող կողմերի դիրքորոշումները մոտենում են: Նշվել է, որ վերջին նախագծի վերաբերյալ քվեարկությունը կարող է տեղի ունենալ չորեքշաբթի օրը, սակայն պատվիրակությունները դեռևս ճշտումներ են անում իրենց մայրաքաղաքների հետ:
Քննարկվող բանաձևում ասվում է, որ մարդասիրական դադարները պետք է տևեն «բավականաչափ օրեր», որպեսզի միջանցքները բացվեն ՄԱԿ-ի, Կարմիր խաչի և օգնության այլ աշխատակիցների համար՝ ջուր, էլեկտրաէներգիա, վառելիք, սնունդ և դեղորայք մատակարարելու բոլոր կարիքավորներին: Նշվում է, որ դադարները պետք է թույլ տան նաև վերանորոգել հիմնական ենթակառուցվածքները և ապահովել շտապ փրկարարական և վերականգնողական աշխատանքներ։
Անվտանգության խորհրդի չորրորդ բանաձևի ձախողումից հետո արաբական երկրները դիմել են Գլխավոր ասամբլեային և կարողացել են ստանալ Գազայի հատվածում «մարդասիրական զինադադարի» կոչ անող բանաձեւի վերաբերյալ համընդհանուր հավանությունը՝ Իսրայելի և ՀԱՄԱՍ-ի միջև ռազմական գործողություններին վերջ տալու համար:
Սա ՄԱԿ-ի առաջին արձագանքն էր պատերազմին: Բայց ի տարբերություն Անվտանգության խորհրդի բանաձեւերի, Գլխավոր ասամբլեայի բանաձեւերն իրավական ուժ չունեն, թեեւ համաշխարհային կարծիքի բարոմետր են։
ՄԱԿ-ի Միջազգային ճգնաժամային խմբի տնօրեն Ռիչարդ Գոուենն ասել է, որ հրադադարի դեմ ԱՄՆ-ի դեմ լինելը «դիվանագիտական նվեր է Ռուսաստանին»: Նա նշել է, որ թեև շատ դիվանագետներ կարծում են, որ Ռուսաստանը հրադադար է պահանջում «հիմնականում ցինիկ պատճառներով՝ ամերիկացիներին վատ լույսի ներքո ցուցադրելու համար», Մոսկվայի դիրքորոշումը «ավելի մոտ է Խորհրդի հիմնական գաղափարին, և Միացյալ Նահանգները մեկուսացված է թվում»։
Զավեշտն այն է, որ Անվտանգության խորհուրդը կոչ է արել հրադադար հաստատել Բալկաններից մինչև Սիրիա պատերազմներում «քիչ կամ առանց որևէ ազդեցության», - ասել է Գովանը: «ՄԱԿ-ի հրադադարի կոչը կշփոթեցնի, բայց չի կաշկանդի իսրայելցիներին»,- ասել է նա։ «Սակայն ԱՄՆ-ը հստակ զգում է, որ նույնիսկ նման խորհրդանշական քայլը չափազանց մեծ քաղաքական ռիսկ է պարունակում»:
