Փաշինյանն ապրում և գործում է Տրոցկու պատգամներով

ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ 11 Ноябрь, 2023 17:23

Iarex.ru-ն գրում է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի հարաբերություններում մեկ այլ հանելուկ է ի հայտ գալիս: Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովը Բաքվում Գերմանիայի արտգործնախարար Աննալենա Բարբոքի հետ համատեղ մամուլի ասուլիսում ասել է, որ Ադրբեջանը Հայաստանին է ուղարկել իր հերթական առաջարկները կապված խաղաղության պայմանագրի հետ։ Նրա խոսքով, «այժմ մենք սպասում ենք Հայաստանի պատասխանին հարաբերությունների կարգավորման և ապագա խաղաղության պայմանագրի ստորագրման առաջարկվող փաթեթների վերաբերյալ»։ Նա նաև ասել է, որ «բանակցությունների ձևաչափը կարող է լինել ցանկացած, կարևոր է հասկանալ, որ դա Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարցն է»։ Նշվել է, որ ավելի վաղ երկու երկրների արտգործնախարարները Թեհրանում 40 րոպեանոց չնախատեսված հանդիպում են անցկացրել «3+3» ձևաչափով (Ռուսաստան, Թուրքիա, Իրան, Ադրբեջան, Հայաստան և Վրաստան), որտեղ քննարկվել են հարաբերությունների կարգավորման հարցեր։

Այս իրավիճակն ուշադրություն է գրավում ոչ այնքան փորձագետների ցանկությունների հետ կապված բացահայտելու նոր ադրբեջանական առաջարկների բովանդակությունը խաղաղության պայմանագրի վերաբերյալ, այլ ավելի շուտ, այսպես կոչված, «ստեղծագործական դիվանագիտության» տեխնիկայի դիրքերից, որոնք կողմերն օգտագործում են միմյանց միջև համակցված հարաբերություններ կառուցելու համար:

Առաջին հերթին Ադրբեջանը չի հրապարակում Հայաստանին ուղղված իր նոր առաջարկների փաթեթի բովանդակությունը: Երկրորդ հերթին Բայրամովը հատուկ նշում է, որ խոսքն Ադրբեջան-Հայաստան բանակցությունների ձևաչափի մասին է և որևէ միջնորդություն չի սահմանում։ Երրորդ հերթին Ռուսաստանի Դաշնության Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Նիկոլայ Պատրուշևը, «Ռոսիա» ցուցահանդես-ֆորումի շրջանակում ելույթ ունենալով հայտարարել է, որ «ղարաբաղյան հիմնախնդրի հետ կապված հետևողական ջանքեր են գործադրվել հայ -ադրբեջանական հարաբերությունները կարգավորելու ուղղությամբ», և որ «խաղաղության պայմանագրի նախապատրաստումը շարունակվում է», և «կան բոլոր նախադրյալները համաձայնագրի ստորագրման համար»։ Եթե Մոսկվան իսկապես աջակցում է բանակցային գործընթացին և մասնակցում է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագրի նախապատրաստմանը, ապա պետք է պաշտոնական մակարդակով իմանա Ադրբեջանի առաջարկները, որպեսզի դրանք հաշվի առնի միջնորդական մակարդակով փաստաթուղթը պատրաստելիս։ Բայց նման նշաններ ոչ մեկի կողմից տեսանելի չեն։ Չորրորդ հերթին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Երևանի և Բաքվի միջև խաղաղության համաձայնագրի բոլոր սկզբունքների շուրջ գործնականում ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն։ Նախկինում նա ակնկալում էր, որ իր հանդիպումն Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի հետ տեղի կունենա Գրանադայում՝ ԵՄ գագաթնաժողովում։ Այն ժամանակ նախատեսվում էր արագ անցում խաղաղության պայմանագրի ստորագրմանը։ Բայց Ալիևը «անհրաժեշտ կամ նպատակահարմար չհամարեց մասնակցել այդ գագաթնաժողովին»։ Հետո նա հրաժարվեց ԵՄ միջնորդությամբ Բրյուսելում Փաշինյանի հետ երկկողմ հանդիպումից։ Ճիշտ է, Հարավային Կովկասում ԵՄ հատուկ ներկայացուցիչ Տոյվո Կլաարն ասում է, որ ԵՄ-ն փորձում է նոր հանդիպում կազմակերպել Փաշինյանի և Ալիևի միջև, բայց տպավորություն է ստեղծվում, որ Բրյուսելը կորցնում է Բաքվի և Երևանի միջև երկխոսության միջնորդի իր գործառույթը։

Այս ամենից մի կարևոր եզրակացություն է բխում. Ալիևը ձգտում է Փաշինյանին դուրս բերել Արևմուտքի քողի տակից և նրա հետ իր պայմաններով խաղաղության պայմանագիր կնքել։ Ադրբեջանի համար Ղարաբաղի հարցը լուծված է, իսկ Լեռնային Ղարաբաղի հայերի խնդիրն Ադրբեջանի ներքին խնդիրն է։ Ուստի, եթե Փաշինյանը ձգտում է «ազատագրվել» Ռուսաստանից Ղարաբաղի միջոցով, ապա Ալիևը նրան «ազատագրում» է նաև Արևմուտքից Ղարաբաղի միջոցով։

Ալիևը հանել է Ղարաբաղի կարգավիճակի խնդիրը և ամրապնդել իր իշխանությունը: Փաշինյանն իր բարդ ղարաբաղյան կոմբինացիայի արդյունքում կորցնում է իր դիրքերը Երևանում ամրապնդելու հնարավորությունները։ Այժմ բանակցությունների դադարը նրան ձեռնտու է որոշակի մանևրելու տեսանկյունից։ Այդ իսկ պատճառով հորիզոնում խաղաղության պայմանագրի ստորագրման հեռանկարներ չկան։ Բաքուն շտապելու տեղ չունի, նա լուծել է իր խնդիրները և հետ բերել նախկինում կորցրած տարածքներն իր վերահսկողության տակ, բայց Փաշինյանի համար ևս բարդ խնդիրներ ստեղծելն իմաստ չունի, քանի որ ռևանշիստները կարող են իշխանության գալ Երևանում։ Այսպիսով, Հայաստանում ամեն ինչ ընթանում է ըստ Տրոցկու՝ ոչ պատերազմ, ոչ խաղաղություն...