Ոչ թե «ուժեղ տղա», այլ՝ շարքային «մուտիլովշիկ»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Թերևս գաղտնիք չէ այն իրողությունը, որ շուրջ հինգ տարի է՝ սահմանադրորեն Հայաստանում իշխանության սուբյեկտ համարվող ժողովուրդը բովանդակային առումով որևէ սուբյեկտայնություն չունի։ Ավելին, Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը, պահպանելով ժողովրդավարական ձևական շղարշը, վերածվել է միանձնյա, ավտորիտար համակարգի, որում հասարակությունն որոշումների կայացման հետ որևէ առնչություն չունի:
Այն, ինչ վերջին շրջանում կիրառվում է իշխող ռեժիմի կողմից, մասնավորապես, թե ինչ մանիպուլյատիվ քայլեր է իրականացնում Նիկոլ Փաշինյանը, ոչ թե զուտ պոպուլիզմ է, այլ՝ էժան պոպուլիզմ։ Հայաստանի ժողովրդից գործնականում խլվել է իշխանությունը, որը ծառայեցվում է մի փոքր խմբակի նեղ շահերին՝ այդ ամենը ներկայացվելով՝ որպես «ժողովրդի իշխանության իրացում»։
Ըստ էության՝ Փաշինյանն այլևս փայլուն հասկանում է, որ իր կառավարումն ամբողջովին ու անդառնալիորեն տապալված է, և չկա մի ոլորտ ու բնագավառ, որտեղ իր ղեկավարած կառավարությունը հաջողություն է գրանցել և ունի ինչ-ինչ ձեռքբերում։ Սա Փաշինյանից լավ ոչ ոք չի գիտակցում, իսկ ամենացավալին այն է, որ նա գիտակցում է և դրանից հետո շարունակում է ինքնահոսի թողնել պետական կառավարումը։
Ինչպես հայտնի է՝ էժան պոպուլիզմի առանցքային բաղադրիչներից է հանրային դաշտում տոտալ ատելության ապահովումը և տարբեր առիթներով դրա մասին շեշտելը՝ հանրությանն այդ թեմայի մեջ մշտապես պահելու համար, այլապես իշխանության նկատմամբ վստահության չափաբաժնի անկում կնկատվի։ Ատելություն սերմանելու դրվագներն ու տիրաժավորվող թեմաները բազմաթիվ են․ «թալանեցին», «ժողովրդի արյունը ծծեցին», «կեղեքեցին», «ախպեր, նրանցից որ պրծանք, ամեն ինչի կդիմանանք» և այլ նաիվ խոսույթը հատուկ տեխնոլոգիապես մշակված արտահայտություններ են։ Բանն այն է, որ ոչ-ոք խորքային չի մտածում, թե այդ ո՞վ և կոնկրետ ի՞նչ է թալանել շարքային քաղաքացուց, հատկապես նա ինչու՞ է շեշտում «թալանչի» տերմինը, բայց դա նախապես մշակված ու ներդրված հատուկ պլանն է, որը մարդկանց ենթագիտակցության մեջ ատելության նոր ալիքի հաստատման ու փաշինյանական ռեժիմին ևս մի քանի ամսով քաղաքական կյանք ապահովող միակ բալասանն է, այլ հիմք այս իշխանությունն ուղղակի չունի։
Իշխանությունը և կոնկրետ Նիկոլը շարունակում են ապրել ֆեյսբուքյան իրականությունում, իրերին ու դեպքերին նայել ֆեսբուքյան օգտատիրոջ պատուհանից։ Նրա համար չափանիշներն իր տեսաուղերձների ու տեսանյութերի «կիսումներն» ու «հավանումներն» են, երբ նա տասնհինգամյա պատանու նման ուրախանում է իր պրոֆիլում գրված մի քանի հարյուրի հասնող մեկնաբանություններով և դրանով իրեն համարում «ուժեղ տղա» ու «կրեատիվ կառավարիչ», սակայն Փաշինյանին ուժեղ դեմք համարելը պրիմիտիվություն է՝ քամի։ Որքան էլ իշխանության սազանդար հանդիսացող լրատվականները պարբերաբար մատուցեն «վարչապետը զայրացավ», «վարչապետը շան լափ թափեց», «Փաշինյանն ափերից դուրս եկավ» և այս կարգի ֆեյք արտահայտություններ, իր ողջ պետական լրջամտությունը ֆեյսբուքյան տեսաուղերձներում ու պետության առաջին դեմքին ոչ պատշաճ վարքագծում վատնած քաղաքական գործիչը չի «ձգում»՝ դառնալու պետական գործիչ, առավել ևս՝ ռեժիմի դեմք։
Դրա փոխարեն, սակայն, Փաշինյանը, «մեծ մանիպուլյատորի» իրեն հատուկ տաղանդի շնորհիվ, դեռևս կարողանում է կառավարության նիստերի ժամանակ ցինիկ կատակներ անելով, այս կամ այն երևույթի վրա ժամերով անհեթեթ մեկնաբանություններով, մի դրվագում նա ձի է քշում, ծունր իջնում զոհված տղաների շիրիմների առաջ, սար ու ձոր բարձրանում, պատկերասրահում ու ավտոբուսում սելֆիներ անում՝ սրանք ընդամենը հերթական մոլորյալների խմբաքանակ ապահովելու փորձ է։
Արմեն Հովասափյան
