Հայաստանի հետ Ռուսաստանի սրտում. Տամբովում բացվել է տամբովցի ճարտարապետի հայկական ցուցահանդեսը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Bloknottambov.ru-ն գրում է, որ կյանքն իզուր չես ապրել, եթե ընկերներդ կյանքից հեռանալուց մեկ տարի անց շարունակում են հիշել քեզ։ Տամբովյան հայտնի ճարտարապետ Յուրի Պլետնևն իսկական ընկերներ ունի։ Գրեթե մեկ տարի առաջ՝ 2020 թվականի հուլիսին, իր 65-ամյակից մի քանի օր առաջ, Յուրի Վիկտորովիչը մահացավ։ Եվ հետո Տամբովը հայտնաբերեց ոչ միայն Սկոլկովոյի դպրոցի նախագծի հեղինակին, Տամբովգրաժդանպրոեկտ ինստիտուտի առաջատար ճարտարապետին, քաղաքի հյուսիսում զարգացման նախագծողին, այլ նաև խանդավառ նկարչին, ճարտարապետության և նկարչության ռոմանտիկին:
Անցյալ տարվա դեկտեմբերին Տամբովի բժշկության պատմության թանգարանում բացվել էր Պլետնևի աշխատանքների առաջին ցուցահանդեսը, այս տարվա մարտին երկրորդը թիվ 1 մանկական արվեստի դպրոցում, որն ավարտել էր նա։ Դպրոցից հետո Պլետնևը սովորել է Մոսկվայի հայտնի ճարտարապետական ինստիտուտում, մասնակցել Մոսկվայի օլիմպիական օբյեկտների նախագծմանը և պրակտիկա անցել Հայաստանի Աշտարակ քաղաքում։ Այնտեղ նա ուսումնասիրել է հնագույն տաճարների ճարտարապետությունը։ Այստեղ հարկ է նշել, որ Հայ Քրիստոնեական Առաքելական Եկեղեցին աշխարհի հնագույններից է։ Պաշտոնապես Հայաստանն աշխարհում առաջին երկիրն է, որն ընդունել է քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն։ Ենթադրվում է, որ Հայաստանի մկրտությունը տեղի է ունեցել մեր թվարկության 3-րդ դարում։ Հիշեցնենք, որ Ռուսաստանի մկրտությունը տեղի է ունեցել գրեթե 7 դար անց: Հայկական եկեղեցիները կանգուն են 3-րդ դարից, հիշենք, որ հիմա 21-րդ դարն է:
Ուսումնասիրելով հին ճարտարապետությունը Պլետնևը նկարել է եկեղեցիներ։ Նրա ուսումնասիրությունների շարքը ներառում է մոտ քառասուն եկեղեցի։ Հիմա այդ նկարների ցուցահանդեսն է բացվել Տամբովի տարածաշրջանի միակ հայկական եկեղեցում, որը կառուցվել է 2021 թվականին։ Եթե խոսենք ճանաչված հայերի մասին, ապա շատերն անմիջապես կնշեն Շառլ Ազնավուր, Միշել Լեգրան, Շեր... քչերը կնշեն Տամբովի պատվավոր քաղաքացի և բարերար, համանուն առևտրի տան սեփականատեր Մինաս Շորշորովին։ Այն նույն մարդուն, ով բերդի խրամատի տեղում հրապարակ է կազմակերպել և շքեղ շինություն կառուցել, որն այժմ հայտնի է որպես «Շորշորովի տուն»։
«Մենք Յուրի Պլետնևի հետ ապրել ենք նույն շենքում և մանկուց ընկերներ ենք եղել,- ասում է երեք ցուցահանդեսների կազմակերպիչներից մեկը հանդիսացող Վլադիմիր Բոգուշը,- Յուրի Վիկտորովիչը մեր զրույցներում հաճախ էր խոսում Հայաստանի մասին։ Դա ինձ այնքան հետաքրքրեց, որ մի օր նստեցի ինքնաթիռ և թռա Երևան։ Եվ այնտեղ ես հասկացա, թե ինչն է Պլետնևի սիրտը խոցել Հայաստանում։ Հայկական եկեղեցիների համեստ ու ասկետիկ ճարտարապետությունն ուղղված է ոչ թե աչքերին, այլ սրտին»։
Սուրբ Մարիամ Աստվածածին (Սուրբ Աստվածածին) հայկական եկեղեցու քահանա Վիգեն Մանուկյանն իր հերթին ասել է, որ երբ տեսել է Պլետնևի էսքիզները, զարմացել է, թե որքան ճշգրիտ է նկարիչը կարողանում փոխանցել Հայաստանի մթնոլորտը։ Եվ այսպես, որոշվեց կազմակերպել նրա ցուցահանդեսը եկեղեցում։ Շատ տամբովահայերի համար Պլետնևի նկարների հետ ծանոթությունը կդառնա ճանապարհորդություն դեպի իրենց հայրենիք։ Հատկապես նրանց համար, ովքեր դեռ չեն եղել Հայաստանում։ Հավանաբար այդ պատճառով էլ ցուցահանդեսի այցելուները հեռախոսով նկարում են աշխատանքները իրենց հետ տանելու համար։
Ցուցահանդեսի մեկ այլ համահեղինակ, արվեստաբան և թիվ 1 արվեստի դպրոցի ուսուցչուհի Լյուդմիլա Յակովլևան էլ նշել է, որ Պլետնևը զարմանալի մարդ էր: Նա ոչ միայն նախագծել է տներ և թաղամասեր, ուսումնասիրել է Տամբովի ճարտարապետության պատմությունը, նա, փաստորեն, ստեղծել է ամբողջ նոր աշխարհներ ճարտարապետության և նկարչության մեջ։ Պլետնևի գեղատեսիլ աշխարհներին կարելի է ծանոթանալ այն ցուցահանդեսներում, որոնք դեռ ցուցադրվում են:
«Նրա նկարներից յուրաքանչյուրն ունի իր հատուկ հնչողությունը», - ասել է նա:
Ցուցահանդեսի բացմանը հավաքվել էին հիմնականում Տամբովի հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչները, նկարչի ընկերներն ու հարազատները։ Եկեղեցին առանձնահատուկ վայր է յուրաքանչյուր սփյուռքի ներկայացուցչի համար։ Ի վերջո, դա ոչ միայն հավատքի սրբավայրեր է, այլ նաև ազգային պատմության ու մշակույթի կենտրոն։ Ծնունդով Մորշանսկի շրջանի Դավիդովո գյուղից ճարտարապետ Յուրի Պլետնևի աշխատանքները, ով վախճանվել է անցյալ տարվա հուլիսին մինչ օրս մեզ հետ ապրում է իր այն նկարներում, որոնց ցուցահանդեսները կազմակերպում են նրա իր իսկական ընկերները։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
