Երկրորդ ճակատ Ռուսաստանի համար. Վաշինգտոնը պատերազմի է մղում Երևանին և Բաքվին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Politnavigator.net-ը գրում է, որ Ղարաբաղում, որտեղ Հայաստանի և Ադրբեջանի, Ադրբեջանի և Իրանի, ՆԱՏՕ-ի և ՀԱՊԿ-ի, ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև հակասություններն են միահյուսվում, ավելի ու ավելի են նկատվում հերթական ռազմական հակամարտության տեսքով մոտալուտ նոր փոթորկի նշաններ։ Իսկ ռուսական կողմն այժմ ամեն ինչ անում է Հարավային Կովկասում նոր պատերազմից խուսափելու համար, որը կարող է համընկնել Ուկրաինայի զինված ուժերի հայտարարված հարձակման հետ։
Իրավիճակը հատկապես բարդացել է վերջին մի քանի շաբաթների ընթացքում, երբ ադրբեջանական կողմից ձեռնարկվել են որոշ բարձունքներ և փոքր տարածքներ գրավելու գործողություններ, ինչը կարելի է անվանել սողացող էքսպանսիա: Հայկական կողմից տեսանելի է բացարձակ անհեռատեսություն, երբ Հայաստանի ներկայիս ղեկավարությունը ձգձգում է ՀԱՊԿ առաքելության տեղակայումը և նույնիսկ ոչ բարյացակամ քայլեր է ձեռնարկում Ռուսաստանի նկատմամբ, օրինակ փորձելով վավերացնել Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի ստատուտը։ Այդ առումով Նիկոլ Փաշինյանի «բազմավեկտոր» քաղաքականության իրական ճգնաժամ է, որն արդեն թևակոխում է կրիտիկական փուլ։ Հիմա առանց Ռուսաստանի և ՀԱՊԿ-ի օգնության, անհնար կլինի փրկել ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղը, այլ նաև հենց Հայաստանը, քանի որ գործերը գնում են դեպի մեծ պատերազմ։
Իսկ Բաքվից արդեն տեսանելի են դրա նախապատրաստական աշխատանքները, քանի որ ադրբեջանցի «բնապահպանների» կողմից Լաչինի միջանցքի քառամսյա շրջափակումից զատ փակվել է լաչինի միջանցքը, որով էլ ավելի են սեղմել Արցախին։
Վերջին շաբաթներին անընդհատ փոխհրաձգություններ են տեղի ունենում, որոշակի բարձունքներ գրավվում, առճակատման ինտենսիվությունն այնքան է մեծացել, որ թուրք բլոգերներն այդ գործողություններն անվանել են հատուկ ռազմական գործողություն։ Մարտի 25-ին Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն շտապեց այդ հարձակողական գործողություններն անվանել հայկական կողմից ճանապարհների օգտագործումը դադարեցնելու և ղարաբաղյան ուժերին զորք և զինամթերք տեղափոխելու նոր ուղիների կառուցումը դադարեցնելու ցանկություն։
Բաքվի գործողությունները միանգամայն հասկանալի են, քանի որ նա ձգտում է «սեղմել» Երևանի ներկայիս վերնախավին կապիտուլացիայի գործում։ Նման ագրեսիվ գործողությունները Փաշինյանին և նրա կաբինետին պետք է ցույց տան Արցախի հանձնման անխուսափելիությունը։
Իրավիճակն այնքան է լրջացել, որ մարտի 20-ին Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը շտապ մեկնել է Մոսկվա, որտեղ բավականին լարված զրույց է ունեցել Սերգեյ Լավրովի հետ։ Միևնույն ժամանակ, Երևանն իսկապես փորձում է իրականացնել երկրի վերջնական ելքը ՀԱՊԿ-ից, և դա հնարավոր օկուպացիայի մոտալուտ սպառնալիքի պահին։
Ահա թե ինչպես է իրավիճակը նկարագրել Հայաստանում հայտնի ռուսամետ հասարակական գործիչ Միխայիլ Բադալյանն իր հեռագրային ալիքում. «Հայաստանի իշխանությունը վաղուց անցել է հակառուսական ճանապարհի և ամեն ինչ անում է դեպի Արևմուտք թեքվելու համար։ Մոսկվան զբաղված լինելով առաջին հերթին Ուկրաինայով երկար ժամանակ առանձնապես ուշադրություն չէր դարձնում Հայաստանի իշխանությունների խաղերին։ Սակայն աղբյուրները հայտնում են, որ որոշ ժամանակ առաջ Կրեմլը տեղեկություն է ստացել, որ Փաշինյանը հրահանգել է փաստաթղթեր պատրաստել ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու վերաբերյալ և պատրաստվում է այդ մասին հայտարարել մոտ ապագայում, ինչը կնշանակի Ռուսաստանից Հայաստանի իրական հեռանալու անշրջելի գործընթացի սկիզբ»։
Սերգեյ Լավրովն այս իրավիճակում առաջ է քաշել ՀԱՊԿ առաքելությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի սահմանին տեղակայելու միակ ճիշտ առաջարկը, և հայկական կողմը չի խոսել կազմակերպությունից դուրս գալու մասին։ Ավելին, ՀՀ ԱԳՆ ղեկավարը նույնիսկ հայտարարել է, որ առաքելության տեղակայման մասին որոշման նախագիծը սեղանին է, իսկ նախագծի վրա աշխատանքները շարունակվում են։
Ճիշտ է, հայտնի է դարձել, որ «որոշման նախագիծ պատրաստելու» անվան տակ Անվտանգության խորհրդի ղեկավար Արմեն Գրիգորյանին շտապ գործուղվել է Բալթյան երկրներ Վաշինգտոնի էմիսարների հետ լրացուցիչ բանակցություններ վարելու նպատակով։ Այսպիսով, Հայաստանի լիբերալ իշխող վերնախավը համաձայնեցնում է իր գործողությունները Սպիտակ տան հետ հուսալով ստանալ վերջնական հրահանգներ։ Ըստ ամենայնի, նույն նպատակով Ռումինիա է մեկնել ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը, որն իսկական հիստերիա է հիշեցնում, քանի որ Հայաստանի ղեկավարությունն այժմ հայտնվել է ցավալի երկընտրանքի առաջ։ Կամ նրանք գնում են ՀԱՊԿ ռազմական առաքելության տեղակայման և դրանով իսկ ապահովում են երկրի ու նրա սահմանների փրկությունը ադրբեջանական զորքերի հարձակումից, կամ տեղի է ունենում հայկական զինված ուժերի վերջնական պարտությունը և ոչ միայն Արցախը, այլ նաև Զանգեզուրի միջանցքի տեղում, որը նախատեսված է Նախիջևանը Բաքվի հետ կապելու համար, Հայաստանի հարավային տարածքներ կորցնում։
Վերջին դեպքում դա կնշանակի բուն հայկական պետականության, իսկ այս դեպքում Նիկոլ Փաշինյանի ոչնչացում:
Բնականաբար, նա իր նախարարներով ժողովրդի զանգվածային ընդվզման արդյունքում կարող է հայտնվել նարերի վրա։ Իսկ եթե ընդունվի ՀԱՊԿ ռազմական առաքելություն տեղակայելու տարբերակը, ապա Ռուսաստանին Արցախից, Հայաստանից և Հարավային Կովկասից դուրս մղելու ամբողջ ծրագիրը մի գիշերում կփլուզվի։
Բայց հետո օտարերկրյա հաշիվների ձերբակալման և տարաբնույթ հետաքննություններ սկսելու տեսքով հետևանքներ կլինեն Արևմուտքին աջակցող ներկայիս վերնախավի համար։ Ուստի Նիկոլ Փաշինյանը ձգձգում է վերջնական որոշման մշակումն ու ընդունումը փորձելով ժամանակ շահել և ավելի լավ պայմաններում բանակցել։
ՀԱՊԿ քարտուղարության ներկայացուցիչ Յուրի Շուվալովը նշել է, որ արդեն կա Հայաստան առաքելություն ուղարկելու պատրաստ նախագիծ, իսկ ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան հաստատել է, որ կազմակերպության բոլոր անդամները շահագրգռվածած են մասնակցել այս գործին։
Երևանի արտասահմանյան կուրատորների հաշվարկը հիմնված է սույն որոշման կատարումը ձգձգելու վրա, որպեսի Ուկրաինայի Զինված ուժերի հարձակման մեկնարկի ժամանակը համընկնի ադրբեջանական ուժերի հարձակման հետ, որով Ռուսաստանին կստիպեն կռվել միանգամից երկու ճակատով։ Ամենայն հավանականությամբ, նրանք ցանկանում են զոհաբերել Հայաստանը՝ նրան որպես վառելիք նետելով նոր պատերազմի կրակի մեջ։
Ճիշտ է, նման մանևրի դաշտը շատ է նեղացել, և այդ պլանի իրականացմանը խոչընդոտում է տարածաշրջանում մեկ այլ շատ կարևոր խաղացող՝ Իրանը։
Հենց մարտի 20-ին ադրբեջանական սահմանին նոր սրացման պահին իրանական զորքերը սկսել են շարժվել սահման։ Դրանով Թեհրանը ցույց է տալիս Բաքվին Հայաստանի դեմ հերթական ռազմական գործողության անթույլատրելիությունը և ցույց է տալիս պատերազմի դեպքում Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունը գրավելու հնարավորությունը։
Ավելին, Իրանի ղեկավարությունը նաև մեծ «ատամ» ունի Բաքվի նկատմամբ, քանի որ Ադրբեջանը իր տարածքը դառնում է Իսրայելի կողմից թշնամական գործողությունների իրականացման ցատկահարթակ։
Իզուր չէ օրերս Իսրայելի արտաքին գործերի նախարար Էլի Քոհենն ասել հետևյալը. «Ես պայմանավորվել եմ Ադրբեջանի արտգործնախարարի հետ Իրանի դեմ միասնական ճակատ ստեղծելու և տնտեսության, անվտանգության, էներգետիկայի և նորարարության ոլորտներում երկկողմ համագործակցության ամրապնդման շուրջ»։
Սակայն Վաշինգտոնի և Թել Ավիվի այդ ծրագրերը, ըստ երևույթին, դատապարտված են, քանի որ Մոսկվան պատրաստում է չորս տերությունների՝ Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Սիրիայի և Իրանի ներկայացուցիչների ընդհանուր որոշում՝ լուծելու կոնֆլիկտային իրավիճակները ինչպես Մերձավոր Արևելքում, այնպես էլ Անդրկովկասում։ Եվ թվում է, թե Անկարան ի վերջո ստիպելով Բաքվին հրաժարվել էսկալացիայից ու բացահայտ հակաիրանական գործողություններից մի շարք զիջումների կգնա Թեհրանին։
Ավելին, մարտի վերջին Իրանի ԱԳՆ ղեկավարի Ռուսաստան կատարած այցի ժամանակ պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել մոտ ապագայում կնքել նոր միջպետական համաձայնագիր, որը կդառնա դաշինքի երկարաժամկետ ռազմավարական փաստաթուղթ։ Այս դեպքում միայն կակտիվանա համատեղ գործողությունների համակարգումը, իսկ ՀԱՊԿ առաքելության տեղակայմամբ ուղիղ կապ կհաստատվի իրանական զորքերի հետ։
Վաշինգտոնին մնում է միայն մեկ տարբերակ. հնարավորինս արագացնել հակամարտության սկիզբը և դրդել Բաքվին ռազմական արկածախնդրության այն իրավիճակում, երբ Երևանը դավադրաբարհետաձգում է ՀԱՊԿ առաքելությունը տեղակայելու որոշումը։
Բայց այդ ամենը երկու կողմերի համար էլ բացասական կլինի: Ուստի Հայաստանի և Ադրբեջանի իշխող վերնախավերի շահերից է բխում, որ հիմա նոր պատերազմ չսկսվի, որը կշրջվի հենց իրենց դեմ, և նրանց ճակատագիրը կորոշեն ավելի ուժեղները։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
