Հայաստանում ԵՄ առաքելությունը Հարավային Կովկասի «բալկանացում» է նախապատրաստում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
vpoanalytics.com-ը գրում է, որ փետրվարի 20-ին Հայաստանում սկսեց իր աշխատանքը Եվրոպական միության քաղաքացիական առաքելությունը, որը «պետք է նպաստի Ադրբեջանի հետ կապված իրավիճակի կարգավորմանը ընդհանուր անվտանգության և պաշտպանության քաղաքականության շրջանակներում»:
Փաստաթղթում ընդգծվում է, որ առաքելությունը կոչված է նպաստելու տարածաշրջանում կայունությանը։ «Հայ-ադրբեջանական սահմանի հայկական կողմում տեղակայված առաքելության նպատակներն են Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններում կայունության հաստատումը, հակամարտությունից տուժած տարածքներում վստահության և անվտանգության ամրապնդումը և ԵՄ աջակցությամբ Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը նպաստող պայմանների ապահովումը»։
«Առաքելության բացառապես քաղաքացիական անձնակազմի ընդհանուր թիվը կկազմի մոտ 100 մարդ, այդ թվում՝ մոտ 50 անզեն դիտորդներ»։ «Առաքելության օպերատիվ շտաբը տեղակայվելու է ՀՀ Վայոց ձորի մարզում՝ Եղեգնաձորում։ Քաղաքացիական պլանավորման և վարքագծի ԵՄ արտաքին գործողությունների ծառայության ղեկավար Ստեֆանո Թոմատը կծառայի որպես քաղաքացիական գործողությունների հրամանատար, իսկ Մարկուս Ռիտերը՝ առաքելության ղեկավար:
Առաքելության մանդատը 2 տարի է և նախատեսում է «մշտական պարեկություն և [Բրյուսելին] զեկուցում իրավիճակի մասին, ինչը կբարձրացնի ԵՄ-ի ըմբռնումը տեղում իրավիճակի մասին»։ Բրյուսելը չի թաքցնում, որ այս առաքելության ստեղծումը առանձնահատուկ նշանակություն ունի ԵՄ-ի և Ռուսաստանի միջև առճակատման պայմաններում։ Այն պետք է նպաստի Անդրկովկասում ԵՄ ազդեցության ուժեղացմանը։ Ավելի վաղ ՀՀ Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը լրագրողներին ասել էր, որ Հայաստանը հրավիրել է Եվրոպական միության քաղաքացիական առաքելությանը, քանի որ անվտանգության առկա երաշխիքները չեն գործում։
ԵՄ առաքելությունը կարելի է համեմատել (թեև դեռևս փոքր) այն արշավախմբի հետ, որի խնդիրն է հետախուզել գործողությունների ապագա թատրոնը և մշակել ապագա ռազմական գործողությունների օպերատիվ պլաններ:
Նման
«միսիոներների» պատմությունը շատ բանի մասին է խոսում: Այսպիսով, վերոհիշյալ Թոմաթը անցած տարվա սեպտեմբերի կեսերին է ստանձնել իր ներկայիս պաշտոնը որպես Քաղաքացիական պլանավորման և վարքագծի կարողությունների գծով գործադիր տնօրեն Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայությունում: Իսկ հոկտեմբերի 6-ին նա արդեն վերահսկվող տարածքում ակտիվորեն բարեփոխելով «քաղաքացիական անվտանգության հատվածը» շրջել է Ուկրաինայի տարածքում (Կիև, Լվով, Օդեսա...), որտեղ ևս գործում է ԵՄ նմանատիպ «հայկական» առաքելություն։ Անշուշտ, այստեղ կան այլ, չգովազդված հանելուկներ ...
Թոմատը հանդիպել է Ուկրաինայի գլխավոր դատախազի և ՆԳՆ ղեկավարի հետ, Զելենսկու ռեժիմի և նրա խամաճիկների կողմից բարձրացված քարոզչական աղմուկի տրամաբանությամբ այցելել Բուչայում և Իրպենում ներկայացումների վայրերը։ «ԵՄ առաքելությունը զգալի ներդրում ունի Ուկրաինային աջակցելու գործում, հատկապես այս պատերազմի ժամանակ։ Այս կարևոր աշխատանքը կշարունակվի այնքան ժամանակ, որքան կպահանջվի»,- հայտարարել է նա Կիևում։ Այսպիսով, ինչպես գրել է «Товарищ генерал» հեռագրային ալիքը «Սինյոր Պոմիդորը «ռուսական ագրեսիայի» դեմ ամենաակտիվ մարտիկներից է, և նա կատարում է ոչ թե հումանիտար, այլ ամբողջովին ռազմական առաջադրանքներ ապահովելով զենքի միջսահմանային մատակարարումը և տեղեկատվության փոխանցումը մինչև Բրյուսել, ոստիկանություն և ռազմական ուժեր: Այս «հրամանատարի» հայտնվելը Հայաստանում՝ ռուսական շտաբների ու բազաների մոտ, Ռուսաստանն այլ կերպ չի կարող ընկալել, քան որպես բացառիկ ոչ բարեկամական արարք։ Եվ եթե Կիևում Տոմատի նպատակը Ռուսաստանին կոտրելն ու հաղթելն է, ապա ինչո՞ւ դա պետք է այլ կերպ լինի Հայաստանում»։
Եկեք ավելի հեռու գնանք: Առաքելության ղեկավար Մարկուս Ռիտերը 2020 թվականի դրությամբ ղեկավարել է Շտուտգարտի ոստիկանությունը: Նախկինում նա ղեկավարել է Իրաքում ԵՄ խորհրդատվական առաքելությունը, ծառայել է ԵՄ-ի և ՄԱԿ-ի առաքելություններում Հարավային Սուդանում, Վրաստանում և Կոսովոյում, ինչպես նաև եղել է Աֆղանստանում Գերմանիայի դեսպանատան ոստիկանության խորհրդական: Նա մեծ փորձով գերմանական հետախուզության պրոֆեսիոնալ սպա է։ «Գերմանացու նշանակման փաստը Բեռլինի և Փարիզի համակարգված խաղի արդյունքն է, քանի որ այս փուլում Ֆրանսիան ցանկանում է մնալ ստվերում, սակայն նրա ներկայացուցիչ Չարլզ Ֆրիսը... ԵՄ-ի կողմից ողջ գործողության կուրատորն է։ . Սակայն ԵՄ առաքելության ոչ միայն գերմանացի հրամանատարը, այլ նաև նրա աշխատակիցների ճնշող մեծամասնությունը զինվորական էլիտար ստորաբաժանումների պաշտոնաթող ծառայողներ և ակտիվ հետախույզներ են արևմտյան տարբեր երկրներից»,- բարձրաձայնել է ադրբեջանական Media.az ռեսուրսը։
Առաքելության հակառուսական կողմնորոշումն ընդգծվում է նրանով, որ «առաքելությունում հատկապես ակտիվորեն ներգրավված են ռուսերեն խոսող լեհերն ու բալթները»։ Առաքելության փաստացի կառավարումն իրականացվում է Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի դաշնակից ուժերի գերագույն հրամանատարության հետ սերտ համակարգմամբ, որը անցյալ տարվանից գլխավորում է ԱՄՆ ռազմաօդային ուժերի գեներալ Քրիստոֆեր Կավոլին, ով իր կենսագրությունում ունի Բոսնիան և Աֆղանստանը:
Բավականին հատկանշական է այն, որ ավելի վաղ այդ նույն Կավոլին գլխավորում էր ռուսական ուղղությունը ԱՄՆ ԶՈւ ԳՇ պետերի միացյալ ռազմավարական քաղաքականության և պլանավորման բաժնում։
«Այն, որ առաքելությունն ավելի շատ ռազմական և հետախուզական բնույթ է կրելու, վկայում է նաև այն, որ առաջիկա շաբաթներին ակնկալվում է ավելացնել ռազմական կցորդների թիվը արևմտյան առանցքային դեսպանատներում (նրանց հասցնելով մինչև 2-3 հոգու): Հատկանշական է այն, որ առաքելության կազմում գործելու է տեղեկատվական և հոգեբանական օպերացիաների կենտրոն (CIPSO), որի նպատակն է լինելու ճնշել ռուսական ազդեցությունը Հայաստանում, վարկաբեկել ռուսամետ քաղաքական գործիչներին, հրահրել հակառուսական տրամադրությունները ՀՀ-ում… առաքելությունը հագեցած կլինի նորագույն հետախուզական տեխնիկական միջոցներով, այդ թվում ամերիկյան արտադրության ժամանակակից անօդաչու թռչող սարքերով։ Այստեղ Իրանն ու Թուրքիան կլինեն հիմնական հետախուզական թիրախները»,- նշել է Բաքվի հրատարակությունը լուրջ դժգոհություն հայտնելով տարածաշրջանային հակամարտությունում, որտեղ ակնհայտ ռազմական առավելությունը դեռևս Ադրբեջանի կողմն է, ԱՄՆ-ի և Եվրամիության միջամտության առնչությամբ։
Ըստ երևույթին, Բաքվում կարծում են, որ իրենք լուրջ անհանգստանալու պատճառներ ունեն, քանի որ «ԵՄ առաքելության» հետևում կանգնած ուժերը մշակել են հայ զինվորականների, այդ թվում հատուկ նշանակության ուժերի ռազմական պատրաստության ծրագրեր։ Մասնավորապես, առանձին ծրագիր է նախատեսվում ներկայումս Հայաստանի արտաքին հետախուզության ծառայության ենթակայությամբ զրոյից ստեղծվող հատուկ նշանակության ջոկատների համար։ Ինչ վերաբերում է հենց այդ կառույցին, ապա, Հայաստանի ղեկավարության Արտաքին հետախուզության ծառայության ստեղծման որոշման մեջ առանցքային դերը խաղացել է բրիտանական հետախուզության MI6-ի ղեկավար Ռիչարդ Մուրը, ով Երևան էր այցելել դեկտեմբերի 16-ին՝ Հայաստանի խորհրդարանում նշված օրինագծի վերաբերյալ քննարկումից անմիջապես առաջ… Իսկ մի քանի օր առաջ էլ Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը Լոնդոնի Փրինս Ալբերտ Էմբանքմենտ 85 հասցեում գտնվող իր գրասենյակում հանդիպել էր Ռիչարդ Մուրին... Այսպիսով, կարելի է պնդել, որ Արտաքին հետախուզական ծառայության ստեղծման որոշումը քննարկվել և համաձայնեցվել է Հայաստանի կառավարության կողմից բրիտանական հետախուզության ղեկավարության հետ։
«Մոսկվան և Բաքուն կտրուկ բացասական վերաբերմունք ունեն Հայաստանում ԵՄ առաքելության նկատմամբ։ Զուսպ են Թեհրանում: Միայն Երևանը, Բրյուսելը և Վաշինգտոնն են դրական արձագանքում: Սա Փաշինյանի նույն շրջադարձն է դեպի Արևմուտք, որը արդեն ոչ թե զգացմունքային է , այլ Ռուսաստանի դեմ ուղղված կոնկրետ գործողություններով է»,- գրել են սոցցանցերի օգտատերերը։ Իհարկե, նման գնահատականները այնքան էլ ճշգրիտ չեն արտացոլում տարբեր խաղացողների շահերի փոխադարձ միահյուսման ձևավորվող խճանկարը։ Օրինակ, վերջին շրջանում նկատելիորեն ամրապնդվում է Ադրբեջանի և ԵՄ-ի էներգետիկ համագործակցությունը, ինչպես նաև շփումները ՆԱՏՕ-ի հետ։
Միևնույն ժամանակ, կասկած չկա, որ այսօր Փաշինյանի արկածախնդիր քաղաքականության արդյունքում (շատ առումներով խաղը պաշտոնական Բաքվի հետ) Ռուսաստանի, Թուրքիայի, ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Մեծ Բրիտանիայի շահերն են բախվում տարածաշրջանում։
Նման իրավիճակում անխուսափելի է Հայաստանի «բալկանացումն» ու վերածումը երկրորդ Սիրիայի, որտեղ արտաքին դերակատարների ակտիվ մասնակցությամբ երկար տարիներ մոլեգնում է քաղաքացիական պատերազմը։ Արդյունքում այդ փոքր հանրապետությունը ընդմիշտ կորցնելով աշխարհաքաղաքական սուբյեկտիվությունն ու ինքնիշխանությունը վտանգում է աստիճանաբար անհետանալու աշխարհի քաղաքական քարտեզից։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
