ՀՀ սուվերեն տարածքը և ՀՀ քաղաքացիները գտնվում են այս կանոնադրության իրավազորության ներքո. Արմեն Գրիգորյան

Կառավարությունը հավանություն տվեց «1998 թվականի հուլիսի 17-ին ստորագրված` Միջազգային քրեական դատարանի Հռոմի կանոնադրությունը վավերացնելու և կանոնադրության 12-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն Միջազգային քրեական դատարանի իրավազորությունը հետադարձորեն ճանաչելու մասին հայտարարություն ընդունելու մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի վերաբերյալ կառավարության օրենսդրական նախաձեռնությանը:

Նախագիծը զեկուցեց Արդարադատության նախարար Գրիգոր Մինասյանը և նշեց, որ կանոնադրության նպատակն է միջազգային քրեական դատարանի հիմնադրումը, որը պետք է քննի կանոնադրությամբ նշված առավել ծանր հանցագործությունները՝ բացառելու համար դրանք կատարած անձանց անպատժելիությունը և նպաստելու այդպիսի հանցագործությունների կանխմանը: Կանոնադրության 5-րդ հոդվածը սահմանում է այդ հանցագործությունների շրջանակը. դրանք են՝ ցեղասպանության հանցագործությունը, մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունները, պատերազմական հանցագործությունը, ընդ որում դատարանին ընդհատյա են ոչ միայն միջազգային բնույթ ունեցող և այլ միջազգային բնույթ չունեցող զինված ընդհարումների ժամանակ կատարված պատերազմական հանցագործությունները, նաև՝ ագրեսիայի հանցագործությունը:

Կանոնադրության վավերացման անհրաժեշտությունը և հրատապությունն առաջին հերթին պայմանավորված են դեռևս 2021 թվսկանի մայիսից սկսած և այնուհետև 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ադրբեջանի զինված ուժերի կողմից Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ իրականացված լայնածավալ ռազմական ագրեսիայով և տարածքների օկուպացիայով: Այդ ագրեսիայի հետևանքները դեռ շարունակում են առկա մնալ, քանի որ Ադրբեջանի զինված ուժերը դեռ տեղակայված են ՀՀ ինքնիշխան տարածքի տարբեր հատվածներում, քաղաքացիական բնակավայրերին հարող տարածքներում:

Որպեսզի Հայաստանը կարողանա տարածել միջազգային քրեական դատարանի կանոնադրությունը 2021 թվականի մայիսի 12-ից Հայաստանի Հանրապատության ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ իրականացված ագրեսիայի ժամանակ գործած պատերազմական հանցագործությունների վրա, անհրաժեշտ է վավերացման հետ մեկտեղ կատարել կանոնադրության 12-րդ հոդվածի 3-րդ մասով նախատեսված հայտարարությունն այն մասին, որ կանոնադրությունը ՀՀ տարածքի և քաղաքացիների նկատմամբ սկսում է գործել 2021 թվականի մայիսի 12-ի ժամը 24.00-ից: Ասվածը վերաբերում է միայն ցեղասպանությանը, մարդկության դեմ պատերազմական հանցագործություններին:

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ այս որոշումը կայացրել են երկար քննարկումների արդյունքում: «Հույս ունենք, որ նաև ՍԴ-ն կորոշի Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը, որովհետև իսկապես երկու անգամ փոփոխվել է Սահմանադրությունը և մեր դիտարկումներով՝ այլևս նախկինում գոյություն ունեցած խոչընդոտները գոյություն չունեն»,- ասաց նա:

Մարդու իրավունքների Եվրոպական դատարանի ներկայացուցիչ Եղիշե Կիրակոսյանը նշեց, որ մեր տարածաշրջանում կանոնադրությանը մասնակից պետություն է Վրաստանը, և եթե մենք վավերացնենք, փաստացի, տարածաշրջանում երկու պետություն դառնալու է Միջազգային քրեական դատարանի մասնակից պետություն: «ՀՀ տարածքում կատարվող պատերազմական հանցագործությունների, մարդկության դեմ ուղղված հանցագործությունների, ցեղասպանության կատարման կամ դրանց կանխարգելման նպատակով քրեական պատասխանատվության հարցն է բարձրացվելու միջազգային քրեական դատարանի առաջ»,- ասաց նա:

«Այս գործընթացն ամբողջությամբ համապատասխանում է Խաղաղության օրակարգի քաղաքականությանը. շատ կարևոր է, որ Հայաստանը միանում է այն պետությունների ընտանիքին, որոնք մերժում են զեկուցողի նշած 4 հանցագործությունները: Նաև կարևոր է նշել, որ Միջազգային քրեական դատարանի կանոնադրության վավերացումով մենք կարողանում ենք որոշակի պաշտպանություն ստեղծել Հայաստանի սուվերեն տարածքի նկատմամբ: Իհարկե, ցավոք սրտի, Հայաստանի սուվերեն տարածքը շարունակում է դիտարկվել հարևան պետության կողմից որպես սպառնալիք. իհարկե, այս կանոնադրությունը չի սահմանափակելու կամ չի հերքելու այդպիսի նպատակները, բայց կարևոր է, որ այն մեսիջ է ուղղելու, որ ՀՀ սուվերեն տարածքը և ՀՀ քաղաքացիները գտնվում են այս կանոնադրության իրավազորության ներքո, և դա կարևոր մեսիջ է նաև միջազգային հանրության համար, և կարծում եմ՝ սա շատ կարևոր գործընթաց է»,- ասաց ՀՀ ԱԽ քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը: