Ծանոթ ու միառժամանակ անհայտ … գարեջուր կրոմբախեր

Krombasher-ը Գերմանիայի երկրորդ գարեջրի արտադրողն է, որից առաջ միայն «ժողովրդական» Օթինգերն է։ Այս գարեջրագործական կոնցեռնի ծննդավայրը փոքրիկ Կրոմբախ քաղաքն է։ Չնայած իր փոքր չափերին, այն միշտ եղել է կարևոր տրանսպորտային հանգույց: Հենց Կրոմբախով էր անցնում Քյոլն տանող ճանապարհը։ Կրոմբախից հետո ճանապարհը սար է բարձրանում և, հետևաբար, քաղաքում բոլորը սայլերն ու կառքերը հավաքում, պատրաստվում էին դժվարին ճանապարհորդության։ Այդ հարկադիր կանգառը անպայման ուղեկցվում էր տեղի պանդոկներում գարեջուր  ըմպելով:

Քաղաքի մասին առաջին հիշատակումը թվագրվում է 1300 թվականով։ Եվ, ըստ երևույթին, նույնիսկ այն ժամանակ այնտեղ գարեջրի գործարաններ կային։ Քաղաքի զարգացման համար կարևոր իրադարձություն էր շրջակա հողերում գարեջրի արտադրության մասին ընդունված օրենքը։ Դա 1618 թվականին էր: Օրենքի էությունն այն էր, որ յուրաքանչյուր ոք, ով ցանկանում էր եփել այդ արբեցնող ըմպելիքը, նախ պետք է թույլտվություն ստանա մագիստրատից: Ավելին, միայն արտադրողները կարող էին գարեջուր վաճառել։ Ավելորդ է ասել, որ նման նորամուծությունը լավագույնս է ազդել այդ ալկոհոլի որակի վրա, և քաղաքը շարունակել է ծաղկել լինելով տարանցիկ կարևոր կետ։

1803 թվականին Կրեյբախում հայտնվել է առաջին խոշոր գարեջրի գործարանը։ Փոքր քաղաքը լի էր փաբերով և պանդոկներով, որոնք սպասարկում էին հյուսիսից կամ հարավից եկած այցելուներին: Ուստի գարեջրի գործարանը դարձել էր «քաղաք ձևավորող» ձեռնարկություններից մեկը։ «Krombach» գարեջրի համբավը վաղուց էր տարածվել շրջակայքում, սակայն այն դուրս է եկել քաղաքի սահմաններից միայն 1829 թվականին։ Պահպանվել է գրեթե 3700 լիտր գարեջրի մատակարարման մասին պայմանագիրը Օլպե քաղաքի հետ, որը գտնվում էր Կրոմբախից 9 կիլոմետր հեռավորության վրա։

Հետագա տասնամյակներում սկսվել է արդյունաբերական հեղափոխությունը այն տարածաշրջանում, որտեղ գտնվում են այդ քաղաքները։ Դրանք ոսկե օրեր են եղել գարեջրագործների համար։ Նախ,հայտնվել են շատ փող ունեցող մարդիկ, ովքեր սիրում են տեղական գարեջուրը։ Երկրորդ հերթին, մի փոքր ուշ սկսել են հայտնվել գործարաններ, որոնց բանվորները նույնպես հսկայական քանակությամբ են խմել այդ խմիչքը։ Եվ երրորդ հերթին 1861թվականին երկաթուղին է հասել Կրոմբախ, որը հնարավորություն է տվել արագորեն ալկոհոլային խմիչքներ հասցնել երկրի բոլոր անկյունները:
19-րդ դարի վերջում Կրոմբախում մի քանի գարեջրի գործարան է եղել, և նրանցից ոչ մեկին չէր կարելի անվանել չգործող։ Բայց արտադրություններից մեկը, որը հետագայում դարձել է Krombasher կոնցեռնը, աչքի է ընկել նույնիսկ մրցակիցների ֆոնին։ Գործարանը հիմնադրվել է 1890 թվականին, և երկու տարի անց սկսվել է գարեջրի արտադրությունը։ Հաջողության գաղտնիքը Պիլսենի գայլուկն էր, որը տեղական գարեջրագործները չէին օգտագործում։ Միջազգային շուկա Krombasher գարեջրի մուտքի համար պահանջվել է ընդամենը 10 տարի։ 1901 թվականին այդ գարեջուրը սկսել է վաճառվել անգամ Հոլանդիայի Անտվերպեն քաղաքում։

Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը Krombasher-ը ինտենսիվորեն մեծացրել է իր արտադրական հզորությունները, քանի որ ղեկավարությունը քաջ գիտակցում էր, որ հայրենի շրջանից դուրս հաջողությունը հնարավոր է միայն մատչելի գնով։ Բացվել են նոր հորիզոններ, բայց բոլոր ծրագրերը ի չիք են դարձել Առաջին համաշխարհային պատերազմով:

Սկսվել է տնտեսական ճգնաժամը, որը շարունակվել է նաև պատերազմից հետո: Պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածը ևս հեշտ չի եղել, Մեծ դեպրեսիան է հարվածել, և միլիոնավոր գերմանացիներ կորցրել են իրենց աշխատանքը: Տնտեսական ցնցումների հետևանքով իշխանության են եկել նացիոնալ-սոցիալիստները, որոնք որոշել  են շփվել խոշոր արդյունաբերողների հետ իրենց կանոններով: Արդյունքում 1933-1935 թվականներին գարեջրի արտադրությունն ամբողջ Գերմանիայում 58-ից նվազել է մինչև 37 միլիոն հեկտոլիտրի։ Եվ Krombacher ընկերությունը, հավանաբար, միակ արտադրողն էր, որը ծաղկել էր մինչև 1939 թվականը:

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո արտադրությունը պետք է վերականգնվեր, և գերմանացիները ստիպված են եղել նորից սովորել գարեջուր խմել, քանի որ մեկ շնչին բաժին ընկնող սպառումը նախապատերազմյան 82 լիտրից կրճատվել էր մինչև ծիծաղելի 25 լիտրի։ Գարեջրի արդյունաբերության վերելքը սկսվել է միայն 1950 թվականին, իսկ 10 տարի անց սպառումը հասել է 91 լիտրի։ Եվ աճի ցուցանիշով առաջատարն է եղել Կրոմբախերը։ Մինչև 2004 թվականը նա գարեջրի ամենամեծ անկախ արտադրողն է եղել Գերմանիայում: Եվ այսօր էլ այն հետ չի մնում Օթինգերից, չնայած այն հանգամանքին, որ արտադրում է այդ ըմպելիքի ընդամենը մի քանի տեսակ։

Կ.Խաչիկյան