Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ` չեխական թագավորական գարեջուր
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Չեխիան իրավամբ համարվում է գարեջրագործության կենտրոններից մեկը։ Այդ փոքրիկ երկրի գարեջրագործները վաղուց են մրցում բավարական գարեջրագործների և բելգիացի վանականների հետ գարեջուր պատրաստելու արվեստում։ Չեխիայում այդ արբեցնող ըմպելիքի բավական հետաքրքիր արտադրողներ կան, սակայն նրանց մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում Krušovice գարեջրի գործարանը, որը ոչ միայն համեղ գարեջուր է պատրաստում, այլ նաև հարուստ պատմություն ունի:
Այդ գարեջրի արտադրությունը գտնվում է Պրահայից 70 կիլոմետր հեռավորության վրա՝ Կրուշովիցե գյուղում։ Գյուղի շրջակայքում կան ամենամաքուր ջրով բազմաթիվ աղբյուրներ, իսկ տարածաշրջանի մեղմ կլիման թույլ է տալիս մշակել բարձրակարգ գարի և գայլուկ։ Գարեջրի գործարանի պատմությունը ոչ պակաս, քան 500 տարվա է։
Ըստ լեգենդի` գարեջրի գործարանի հիմնադիրը եղել է տեղի ազնվական Իրժի Բիրկան, ով սիրում էր մեկ-երկու սափոր թարմ գարեջուր ըմպել: Իրժին մեծ գումար և ջանք է ներդրել գարեջրի գործարանում, բայց 1581 թվականին այն վաճառել է թագավոր Ռուդոլֆ II-ին։ Այդ ժամանակից ի վեր Kruszowice գարեջուրը կոչվում է ոչ ավել, ոչ պակաս, քան թագավորական գարեջուր:
Այս ամենը պարզապես լեգենդ կլիներ, եթե չլիներ այն փաստը, որ գնման փաստաթուղթը դեռ պահվում է հին գարեջրի գործարանի տարածքում։ Այսօր այդ սենյակում բաց համտեսներ են անցկացվում, որպեսզի բոլորը կարողանան ծանոթանալ այդ փաստաթղթին։ Պետք է ասել, որ հին գարեջրի գործարանի շենքերից քիչ բան է մնացել, և դրանք բնականաբար չեն օգտագործվում արտադրական նպատակներով, այլ հանդիսանում են չեխական գարեջրագործության պատմության հուշարձաններ։
Կրուշովիցե գյուղի գարեջուրը տարածված էր ոչ միայն Չեխիայում։ Այն լավ հայտնի էր նաև հարևան շրջաններում։ Ավելի քան երկու հարյուր տարի գարեջրի գործարանը պատկանում էր թագավորական ընտանիքին, որից հետո այն անցավ Ֆյուրնշտենբերկի իշխանական ընտանիքին, որին պատկանում էր այդ արտադրությունը մինչև 1945 թվականը։
Չեխիայի Հանրապետությունում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո իշխանության եկավ խորհրդամետ կառավարություն, և սկսվեց ազգայնացման ալիքը, որը բնականաբար ազդեց նաև գարեջրագործության ոլորտի վրա։ Պետք է ասել, որ պետությունը ամենայն պատասխանատվությամբ արձագանքեց այդ ոլորտի կառավարմանը։
Աշխարհահռչակ գարեջրի գործարաններից ոչ մեկը, այդ թվում՝ Կրուշովիցեն, չշեղվեց իր ավանդույթներից։ Նրանք բոլորը վերակառուցվեցին և շուտով սկսեցին գարեջուր արտադրել, ընդ որում ոչ այնքան վատը նախապատերազմականից։
1991 թվականին սոցիալիստական ռեժիմի անկմամբ սկսվեց արտադրությունների մեծածախ սեփականաշնորհումը, և Կրուշովիցեի գործարանը ձեռք է բերել գերմանական Dr. Oetker ընկերությունը, որը հիմնովին արդիականացրել է արտադրությունը։ Դրանից հետո այդ գարեջրի ժողովրդականությունը էլ ավելի է մեծացել, ինչը և գրավել է Heineken-ի ուշադրությունը, որն էլ 2007 թվականին դարձել է Krušovice գարեջրի գործարանի սեփականատերը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
