Քաղաքագետ. «Ռուսաստանի ուշադրությունը հիմա Հարավային Կովկասը չէ
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
Kommersant.ru-ն գրում է, որ Դմիտրի Դրիզեն խոսել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության նոր սրման մասին: Նա այն կարծիքին է, որ Հայաստանն ու նրա ղեկավարը գտնվում են ծայրահեղ ծանր վիճակում։Հարցի պատմությունը կարճ ասած հետևյալն է: 2020 թվականին տեղի է ունեցել Ղարաբաղյան Երկրորդ պատերազմը։ Եվ այն մեծ հաշվով ավարտվել է Հայաստանի պարտությամբ։ Սակայն արդյունքում կողմերը պայմանավորվել են կարգավորել հարաբերությունները և ապագայում կնքել խաղաղության մեծ պայմանագիր, որը տեսականորեն պետք է ձեռնտու լինի բոլորին։
Հայաստանը փաստացի կորցրել է ազդեցությունը Արցախում, չնայած այն հանգամանքին, որ այն ֆորմալ առումով անկախ հանրապետություն է։ Միևնույն ժամանակ, Երևանը տնտեսական մեծ օգուտներ կարող է ստանալ դեպի Ասիա և Միջերկրական ծով տրանսպորտային նոր զարկերակների բացման միջոցով։
Բայց, ինչպես հաճախ է պատահում, մասնակիցներից յուրաքանչյուրը յուրովի է մեկնաբանում պայմանագրի կետերը։ Հասկանալի է, որ Բաքուն, որպես հաղթող, կարծում է, որ իր խոսքն առաջնային է։ Բայց Երևանը իր հերթին նաև հարգանք է պահանջում։ Ներկայիս հիմնական խնդիրը Ադրբեջանի և նրա էքսկլավ Նախիջևանի միջև տրանսպորտային երթուղին է, որը պետք է անցնի հայկական տարածքով։ Բաքուն կարծում է, որ դա պետք է լինի իր անձնական ինքնիշխան միջանցքը։ Երևանն ասում է ոչ, ճանապարհը կբացենք, բայց հողը չենք զիջի։ Նախագահ Իլհամ Ալիևը բազմիցս հայտարարել է, որ պատրաստ է խնդիրը լուծել ուժային ճանապարհով, և միևնույն ժամանակ, ձեռքի հետ այդ գործով խլել այն ամենը, ինչ հնարավոր չէր եղել վերցնել 2020 թվականին։
Նոր հակամարտության արդյունքում Հայաստանի առանց այն էլ ինքնիշխան տարածքը ենթարկվել է ադրբեջանական գնդակոծության։ Իսկ դա արդեն առիթ է դիմելու ՀԱՊԿ-ի՝ այսինքն Ռուսաստանի օգնությանը։ Ի վերջո Մոսկվան տարածաշրջանում խաղաղության երաշխավորն է։ Բայց պարզվում է, որ այս պահին Ռուսաստանի ուշադրությունը հիմա Հարավային Կովկասը չէ, այլ հարցեր կան: Ուստի հարցը փորձում է լուծել աշխարհը։ Կողմերը պայմանավորվում են, խոստանում են դադարեցնել կրակը, իսկ հետո նորից մարտերը վերսկսվում են: Հետո ուժի մեջ է մտնում դարավոր սկզբունքը. ով ավելի ուժեղ է՝ ճիշտ է։ Ադրբեջանն ավելի ուժեղ է, հատկապես իր մեծ բարեկամ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի աջակցությամբ։ Նրա հղած հիմնական ազդանշանը դժվար չէ վերծանել՝ եթե հարցը պետք է լուծվի խաղաղ ճանապարհով, ապա պարոններ Ալիևի ու Էրդողանի պայմաններով։
Ի՞նչ է մնում վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին. կամ համաձայնվել՝ վտանգելով գահընկեց լինել, կամ ընդունել պայքարը: Տեսականորեն հնարավոր է հույս դնել Արևմուտքի և աշխարհասփյուռ հայկական համայնքի օգնության վրա, բայց դա դժվար թե որևէ արդյունք բերի։ Արևմուտքին ևս հիմա այնքան էլ չի հետաքրքրում այդ տարածաշրջանը։ Բացի այդ, նրան այժմ ձեռնտու է ևս մեկ փորձանք բերել Մոսկվայի գլխին։ Եվ անմիջապես պատք է հիշել «վերահսկվող քաոսի» հայտնի տեսությունը: Դա առաջին հերթին: Երկրորդ հերթին Ադրբեջանն ունի նավթ ու գազ, որոնց կարիքը Եվրոպային հիմա շատ է զգում, իսկ Հայաստանը նման ոչ մի բան չունի։ Ինչ վերաբերում է Ռուսաստանին, ապա նրան ընդհանրապես պետք չէ որևէ նոր հակամարտություն իր սահմաններում, ինչը նշանակում է, որ ինչ որ բան կամ ինչ որ մեկին պետք է զոհաբերել։ Եվ դա ճշմարտություն է՝ ինչքան էլ դա վիրավորական ու ցինիկ հնչի։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
