Փաշինյանին կրկին դավաճան են անվանել
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ng.ru-ն գրում է, որ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելը «անկեղծ և արդյունավետ» է անվանել Բրյուսելում կայացած Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարներ Իլհամ Ալիևի և Նիկոլ Փաշինյանի հետ եռակողմ հանդիպումը։ Քննարկման արդյունքում պայմանավորվածություններ են ձեռք բերվել տարածաշրջանային հաղորդակցությունների բացման և սահմանազատման և սահմանների անվտանգության հանձնաժողովի աշխատանքները սկսելու ուղղությամբ աշխատանքների հետագա առաջընթացի վերաբերյալ։ Միշելը, Ալիևը և Փաշինյանը քննարկել են երկու երկրների միջև հարաբերությունների կարգավորման բանակցային գործընթացի նախապատրաստման, հումանիտար, ինչպես նաև արցախյան հիմնախնդրի կարգավորմանն առնչվող հարցեր։ Կողմերը պայմանավորվել են շարունակել եռակողմ հանդիպումներն այդ ձևաչափով, հաջորդը կլինի հուլիսին կամ օգոստոսին։ Շառլ Միշելն ասել է, որ «առաջիկա օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին կկայանա սահմանային հանձնաժողովների առաջին համատեղ նիստը, կդիտարկվեն սահմանների սահմանազատման, կայունության ապահովման հետ կապված բոլոր հարցերը»։
Եզրափակիչ հայտարարության մեջ Եվրախորհրդի նախագահը առավել մանրամասն է անդրադարձել ձեռք բերված պայմանավորվածություններին։ Նրա խոսքով, Ալիևն ու Փաշինյանը պայմանավորվել են տրանսպորտային կապերի ապաշրջափակման անհրաժեշտության շուրջ։
«Նրանք համաձայնության են եկել Արևմտյան Ադրբեջանի և Նախիջևանի և Հայաստանի տարբեր մասերի միջև Ադրբեջանի տարածքով տարանցման, ինչպես նաև երկու երկրների կապի ենթակառուցվածքների միջոցով միջազգային տրանսպորտի սկզբունքների վերաբերյալ։ Մասնավորապես, պայմանավորվել են միջազգային տրանսպորտի համատեքստում սահմանների կառավարման, անվտանգության, հողի վճարների, ինչպես նաև մաքսային կանոնների սկզբունքները։ Առաջիկա օրերին փոխվարչապետերը կշարունակեն այդ աշխատանքը»,- ասել է Միշելը։
Նա նաև ասել է, որ առաջնորդները կշարունակեն քննարկել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև միջպետական հարաբերությունները կարգավորող ապագա խաղաղության պայմանագիրը։ Եվրոպական խորհրդի ղեկավարը նաև նշել է, որ ԵՄ-ն երկու կողմերի հետ միասին կնպաստի Տնտեսական խորհրդատվական խմբի աշխատանքին, որը ձգտում է նպաստել տնտեսական զարգացմանը ի շահ երկու երկրների և նրանց բնակչության:
Երևանում ընդդիմությունը կրկին մեղադրել է Փաշինյանին դավաճանության մեջ: Մասնավորապես, նախկին պատգամավոր Նաիրա Կարապետյանը սոցցանցերում գրել է, որ Բրյուսելում տեղի ունեցած հինգ աղետալի ժամերը հայերին հերթական կորստին տարան։
«Եզրափակիչ հայտարարության մեջ Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը ընդհանրապես չի արծարծվում, ինքնորոշման իրավունքի մասին խոսք չկա, փոխարենը խոսվում է «Ղարաբաղում հայերի իրավունքների և անվտանգության» մասին, և դա ընդգծվել է ոչ թե Հայաստանի ղեկավարի, այլ Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի կողմից,- նշել է Կարապետյանը,- ստեղծված իրավիճակում Ադրբեջանի հետ այս համագործակցությունը լավ բան չի խոստանում»։
Նախկին պատգամավորը տագնապալի է համարում նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի՝ Լեռնային Ղարաբաղի հարցով զբաղվող միակ ձևաչափի չհիշատակելը, որտեղ որպես սկզբունք ամրագրված է ազգերի ինքնորոշման իրավունքը, ինչպես նաև ուժի կիրառման բացառումը։ «Սա վերջն է: Կարծես թե հարցը փակված է... Եթե հիմա էլ եզրակացություններ չեն արվում, ուրեմն մենք արժանի չենք անկախ Ղարաբաղ կամ անկախ Հայաստան ունենալու»,- գրել է ընդդիմադիրը։
Նման գնահատական է տվել նաև պատմական գիտությունների թեկնածու, թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը։ Նրա կարծիքով, Հայաստանը հրաժարվել է պայքարել Ադրբեջանի կազմից դուրս Ղարաբաղի կարգավիճակի համար։ Նա կարծում է, որ ստեղծված իրավիճակում ակնկալվում է, որ Ղարաբաղը լիովին կհայաթափվի։ Ո՛չ սահմանների սահմանազատումը, ո՛չ էլ տրանսպորտային զարկերակների ապաշրջափակումը լավ բան չեն խոստանում:
Ըստ Գեղամյանի՝ այդ գործընթացների արդյունքում բոլոր անկլավային տարածքները կփոխանցվեն Ադրբեջանին, կստեղծվեն տրանսպորտային միջանցքներ Հայաստանով, մինչդեռ անհասկանալի է, թե դրա դիմաց ի՞նչ է ստանում ինքը Հայաստանը։ Գեղամյանը կարծում է, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը ապահով կերպով «մոռացվել է»։
«Ադրբեջանի հետ պատրաստվում է «խաղաղության պայմանագիր», որի առանցքային դրույթը նրա տարածքային ամբողջականության ճանաչումն է, այդ թվում՝ Ղարաբաղով»,- ասել է թուրքագետը։ Նրա կարծիքով, իրավիճակը կարող է փրկել միայն այդ կետերի իրականացման դեմ պայքարը, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է պայքարել «ներկայիս կապիտուլացված իշխանության դեմ, ձևավորել ազգային համաձայնության կառավարություն և սկսել համատեղ մոբիլիզացիայի գործընթացը»։
Ի հակակշիռ ընդդիմության կարծիքի քաղաքագետ Արմեն Խանբաբյանը «Ng.ru»-ի հետ զրույցում ասել է, որ բրյուսելյան հանդիպումը դժվար թե էական ազդեցություն ունենա տարածաշրջանի իրավիճակի վրա։
«Իրականում դեռևս չկա առաջընթաց լարվածությունը նվազեցնելու և սահմանների ապաշրջափակման իրական գործողությունների ուղղությամբ։ Սակայն այս ձևաչափով հանդիպումները կշարունակվեն, և գուցե ապագայում այն աստիճանաբար սկսի բերել կոնկրետ առաջընթաց և արդյունքներ։ Մինչդեռ կարելի է խոսել այդ միջոցառման ոչ այնքան գործնական, որքան գաղափարական բաղադրիչի մասին։ Առճակատման կողմերը և Եվրամիության ղեկավարությունը փորձում են ցույց տալ, որ չնայած Ղարաբաղի հարցով ԵԱՀԿ Մինսկի խմբից Ռուսաստանի փաստացի դուրս գալուն, նախկին բանակցային ձևաչափը դեռևս գոյություն ունի, թեև փոփոխված ձևով»,- կարծիք է հայտնել Խանբաբյանը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
