Բողոքի ցույցեր Երևանում. ինչպիսի՞ Հայաստանի համար են պայքարում ցուցարարները
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Realtribune.ru-ն գրում է, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի սկանդալային ելույթը (ապրիլի 22-ին ՀՀ Ազգային ժողովում), որտեղ նա հայտարարեց ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հայկական նշաձողն իջեցնելու անհրաժեշտության մասին, յուրօրինակ խթան դարձավ բողոքի շարժումների ակտիվացման համար Հայաստանում: Եվ եթե նախկինում, արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից հետո ողջ ժամանակահատվածում, խորհրդարանական ընդդիմությունը գտնվում էր հանրային քննադատության կիզակետում, փաստացի, անգործության և փողոցային պայքարի բացակայության պատճառով, ապա «Պատիվ ունեմ» խմբակցության ղեկավար, ԱԱԾ-ի նախկին պետ Արթուր Վանեցյանի անժամկետ բողոքի ակցիայի մասին հայտարարությունը Սուրբ Զատիկի օրը՝ ապրիլի 17-ին, կարևոր շրջադարձ էր հայկական ներքաղաքական կյանքում։
«Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցիչների (երկրի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած) նախաձեռնությանը միանալը զգալիորեն ընդլայնեց բողոքի ակցիայի մասշտաբները, որոնք սկսեցին իրականացվել ցանցային հիմունքներով։ Ապակենտրոնացումը թերևս հիմնական հատկանիշն է այն ամենի, ինչ կատարվում է վերջին շաբաթներին Երևանի փողոցներում, իսկ հիմա նաև Հայաստանի այլ քաղաքներում։ Հստակ սահմանված ղեկավարների բացակայությունը, ինքնակազմակերպումը, մայրաքաղաքի տարբեր փողոցներում լոկալ ակցիաների անցկացումը, ուսանողների և մասնագիտական տարբեր համայնքների ներկայացուցիչներ ներգրավելը և, ընդհանրապես, փողոցային պայքարի շատ գրագետ մարտավարությունը թույլ է տալիս ավելացնել ցուցարարների թիվը գրեթե ամեն օր:
Կարևոր է նշել նաև շարժման լոգիստիկ առանձնահատկությունը. Երևանի Ֆրանսիայի հրապարակը, որը մայրաքաղաքի առանցքային խաչմերուկներից մեկն է, ընտրվել է որպես ամբողջ շարժման յուրօրինակ հենակետ, ինչը բավականին լուրջ խնդիրներ է ստեղծում Երևանի փոքր կենտրոնում երթևեկության համար։ Մայիսի 1-ից այնտեղ վրաններ են տեղադրվել, որոնցում գիշերում են ակտիվիստները։ Փողոցային պայքարի շատ մեթոդներ, ընդհանուր առմամբ, կրկնում են «թավշյա հեղափոխություն» մեթոդները՝ երթևեկության կաթվածահարություն, նստացույցեր, «ոստիկանը մեզ հետ է» կոչեր և այլն։ Մի խոսքով, ամեն ինչ ըստ Ջին Շարփի ուսումնական ձեռնարկի է։ Սակայն այստեղ հայկական ֆենոմենը կայանում է նրանում, որ Շարփի գործիքներն իրականում օգտագործվում են ազգային (հակաթուրքական, մասամբ հակաարևմտյան) օրակարգը խթանելու համար։ Իսկ այստեղ, անդրադառնալով շարժման բովանդակությանը, հարկ է նշել, որ օրակարգը ձևավորվել է բավականին հստակ և պարզ. Փաշինյանի հրաժարականը կապված է Ղարաբաղի հարցով զիջումների հետ, ինչպես նաև հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման հարցով։
Ինչ վերաբերում է ընդդիմության կոնկրետ քաղաքական ճանապարհային քարտեզին, ապա ներկայումս այն կա՛մ չի հասունացել, կա՛մ չի հայտարարվում մարտավարական նկատառումներից ելնելով։ Ցանկալի է մտածել, որ առկա է երկրորդը: Մյուս կողմից, կարևոր է հասկանալ, որ այս գործընթացը չի կարող դիտարկվել նախընտրական տրամաբանության մեջ, քանի որ վտանգված է հայկական պետության ապագան։ Երկընտրանքը բավականին պարզ է՝ կա՛մ Փաշինյանի ոճով խաղաղություն մաքսիմալ և բոլոր տեսակի զիջումներով և Հայաստանի սուբյեկտիվության վերջնական կորուստ՝ աջարականացում/վիլայեթականացում, կա՛մ ամբողջ ազգային ռազմավարական ռեսուրսի մոբիլիզացում ստեղծելու արժանի ապագա ունեցող պետություն: Այստեղ անօգուտ է հասարակական-քաղաքական և տնտեսական հռետորաբանությունը։ Նվազագույն պլանի իրականացումից հետո երկրորդ փուլում կպահանջվի կառավարության հրաժարականը, որից հետո պետք է տեղի ունենա հայաստանյան քաղաքական համակարգի խորը վերափոխում հայ ազգային գաղափարի ձևավորմամբ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
