Ռուսաստանը քիչ է. Երևանը փնտրում է Ղարաբաղի անվտանգության նոր երաշխավորներ

News.ru-ն գրում է, որ Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանն անսպասելի առաջարկ է արել կապված Ղարաբաղում անվտանգության երաշխիքների հետ։ «Եթե մենք խոսում ենք անվտանգության երաշխիքների մասին, ապա պետք է լինի միջազգային ներկայություն, թեկուզ որոշակի ժամկետով, և մենք դիտարկում ենք նաև Ռուսաստանի մասնակցությունը այդ անվտանգության ճարտարապետության կառուցմանը,-ասել է նա, - գոյություն ունեցող մեխանիզմները բավարար չեն լիակատար անվտանգությունն ապահովելու համար, ինչի մասին են վկայում Ֆարուխի վերջին իրադարձությունները։ Մենք ցանկանում ենք անվտանգության լրացուցիչ երաշխիքներ ստանալ»։

Նիկոլ Փաշինյանն էլ կառավարության նիստում երկակի է խոսել նշելով, որ «Ռուսաստանի խաղաղապահ ուժերի տեղակայումը Լեռնային Ղարաբաղում անգնահատելի է, բայց մյուս կողմից մի շարք դրվագներում տեսանելի է խաղաղապահ գործունեության արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտություն»։ Նա նախկինում ևս դժգոհել էր, որ ռուս խաղաղապահները կա՛մ հայ պատգամավորներին չեն թողել Ղարաբաղ, կա՛մ չեն ապահովել անվտանգությունն ու ադրբեջանցի և հայ զինվորականների միջև բախումների բացառումը։ Նման հայտարարություններ սկսել են ավելի հաճախ հնչել Ուկրաինայում Ռուսաստանի հատուկ գործողություն սկսվելուց հետո։ Կառավարության նիստում Փաշինյանը նաև հայտարարել է, որ այսօր «ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման նախագիծ կամ սևագիր չկա, իսկ երբ հայտնվի նման փաստաթուղթ, ապա, ըստ նրա, այն չի կարող ընդունվել առանց լայն հանրային քննարկման»։ Թեև սկզբունքորեն կարգավորման ծրագիր արդեն իսկ կա, և դա Բաքվում պատրաստված հինգ կետից բաղկացած նախագիծ է, որը ներառում է Ադրբեջանի և Հայաստանի ինքնիշխանության և տարածքային ամբողջականության փոխադարձ ճանաչումը, միմյանց նկատմամբ տարածքային պահանջների բացակայության հաստատումը և ապագայում նման պահանջներ չներկայացնելու իրավական պարտավորությունը, անվտանգությանը սպառնացող փոխադարձ սպառնալիքներից զերծ մնալը և վաղուց ուշացած սահմանազատումներ և սահմանագծումներ իրականացնելը։ Հասկանալի է, որ եթե Ադրբեջանի հետ խաղաղության ցավոտ հարցը ներկայացվի հանրաքվեի Հայաստանում, ապա այդ գործընթացը կարող է անվերջ ձգձգվել։ Բացի դա Երևանը էական առարկություններ ունի Բաքվի առաջարկների հետ կապված Ղարաբաղում ապրող հայերի իրավունքների հետ, որը ամրագրված չէ: Սակայն Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևն արդեն բացատրել է, որ «Եթե Հայաստանը ճանաչի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, ապա հնարավոր է հասնել միջպետական​​հարաբերությունների կարգավորման»։ Ավելի կոշտ արտահայտվել է ինքը՝ նախագահ Իլհամ Ալիևը ապրիլի 22-ին Շուշայում: Ելույթ ունենալով Աշխարհի ադրբեջանցիների 5-րդ համագումարում նա հայտարարել է, որ եթե Երևանը չճանաչի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, ապա Բաքուն նույն կերպ կպատասխանի Հայաստանին։ Այսինքն, ըստ էության, բանակցությունների ձգձգումը կարող է սպառնալ երկրների միջև նոր հակամարտությամբ։ Ալիևը Երևանին կոչ է արել «կոնկրետ բանակցությունների» և խաղաղության պայմանագրի կնքման։ Ադրբեջանի դիրքորոշումը շատ պարզ է. ղարաբաղահայությունը, եթե զենքը ձեռքին չէ, ոչ մի վտանգ չի սպառնում և կարող է խաղաղ ապրել Ղարաբաղում։ «Այսօր այդ տարածաշրջանում կա մոտավորապես 20-25 հազար հայ, և եթե նրան քլոյալ լինեն Ադրբեջանին, ապա ոչ մի խնդիր չի առաջանա։ Ուզում եմ հիշեցնել, որ Բաքուն երկար տարիներ հայկական կողմին առաջարկում էր քննարկել ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ լուծումը, սակայն մերժում էր ստանում, և արդյունքում դա հանգեցրեց ռազմական գործողությունների։ Եվ հիմա արդեն ուշ է պահանջներ ներկայացնելու համար»,- NEWS.ru-ի հետ զրույցում ասել է ադրբեջանցի քաղաքագետ Թոֆիգ Աբբասովը։

Իսկ հայկական մամուլի արտահոսքերը վկայում են Երևանի և Մոսկվայի միջև հարաբերություններում որոշակի լարվածության մասին, այն պատճառով, որ հայկական կողմը փորձում է հնարավորինս մեծ թվով մասնակիցների ներգրավել ղարաբաղյան կարգավորման մեջ։ Այսպես, տեղեկություններ են հրապարակվել, որ մոսկովյան բանակցություններում Փաշինյանին հասկացրել են, որ սեփական խաղը խաղալու փորձերն անընդունելի են։ Նրան ևս մեկ անգամ և բավականին կոշտ զգուշացրել են զերծ մնալ արցախյան հիմնախնդրի շուրջ Արևմուտքի և Բաքվի հետ որևէ պայմանավորվածությունից։ Կրեմլը նաև հիշեցրել է, որ Մոսկվան հիմնարար նշանակություն է տալիս Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև եռակողմ համաձայնագրերին։ Նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հեռախոսով քննարկել է այդ պահը Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելի հետ, որը տեղի է ունեցել Հայաստանի վարչապետի Մոսկվա այցից երեք օր անց։ Այսպիսով, չնայած Արևմուտքի հետ հարաբերությունների բարդությանը, Ռուսաստանը չի թուլացնում իր ուշադրությունը նախկինում սկսված գործընթացների և պայմանավորվածությունների նկատմամբ։ Ինչպես «Վալդայ» ակումբի կայքում իր հրապարակման մեջ նշել է քաղաքագետ, ՌԴ ԱԳՆ Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական​​ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող Սերգեյ Մարկեդոնովը, Մոսկվայի համար չափազանց կարևոր է անցնել «Սցիլլայի և Խարիբդայի» միջև պահպանելով հավասարակշռություն ինչպես Հայաստանի, Ադրբեջանի, Թուրքիայի և Իրանի, այնպես էլ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործընկերների հետ հարաբերություններում։

Հայաստանի ղեկավարը,  չնայած Մոսկվայից ակնհայտ կախվածությանը և եռակողմ հայտարարության ստորագրմանը, որը պարտավորեցնում է նրան կոնկրետ քայլեր ձեռնարկել խաղաղության պայմանագրի կնքման ուղղությամբ, շարունակում է Արևմուտքի հետ ինչ որ բան պայմանավորվելու ցանկություն դրսևորել։ Միաժամանակ, արևմտյան քաղաքական գործիչները Երևանին կոնկրետ լուծումներ չեն առաջարկում։ Ակնհայտ է, որ Եվրոպայում ամենակարևոր նպատակը Մոսկվայի ազդեցության թուլացումն է Հարավային Կովկասում, որտեղ նրա օգնությամբ դադարեցվում են զինված հակամարտությունները։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am