Պատմական պահ. ռուսական բանակը մտավ Ղազախստան
ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ
pravda.ru-ն գրում է, որ ռուսական բանակը մտավ Ղազախստան։ Ինչպես և Անդրկովկասում տիրող հայ-ադրբեջանական հակամարտությունում ճգնաժամի ժամանակ, Մոսկվան իր շահի համար անսպասելի լուծեց իրավիճակը։
Ղազախստանում ՀԱՊԿ խաղաղապահ գործողությունը կարող է տևել մոտ մեկ ամիս: Այդ մասին հայտարարել է Պետդումայի պաշտպանության կոմիտեի փոխնախագահ Յուրի Շվիդկոյը։ Սակայն արդեն իսկ պարզ է դարձել, որ Կոսիմ-Ժոմարտ Տոկաևը չի կարող ինքնուրույն պահել իշխանությունը` հաշվի առնելով Ղազախստանի փտած պետականությունը, ուստի ռուսական բանակը Ղազախստանում հավանաբար ավելի երկար կմնա։
Անվանականորեն մտել են ՀԱՊԿ զորքերը, բայց, բնականաբար, Հայաստանից 70 զինվորի, Տաջիկստանից 200-ի և Բելառուսից 200-ի ֆոնին, Ռուսաստանը 3000 զինվոր է մտցրել։ Ռուսաստանը զորքեր է ուղարկում Ղազախստան, քանի որ դա իր համար կենսական նշանակություն ունի։ Դրանով հնարավոր է վերահսկել ռուսների հետ իրավիճակը, սանձել արմատական ազգայնականներին, վերահսկողություն սահմանել ուրանի հանքավայրերի և ռազմավարական օբյեկտների՝ այդ թվում Բայկոնուրի և Անդրկասպյան գազատարի նկատմամբ։
Ռուսաստանը զորքեր է ուղարկում Ղազախստան, քանի որ գուցե թե սա պատմական պահն է։ Հիշենք, թե ինչպես էր Վիկտոր Յանուկովիչը Մոսկվայից օգնություն խնդրում Ուկրաինայում սահմանադրական կարգը վերականգնելու և պետական հեղաշրջումը կանխելու համար։ Բայց Վլադիմիր Պուտինը այն ժամանակ որոշեց բարեկամական համաձայնության գալ Բարաք Օբամայի հետ։ Հիշենք, թե ինչպես Բեռլինի և Փարիզի խնդրանքով ճանաչվեց Պյոտր Պորոշենկոյի ռեժիմը (ինչպես պնդում էր արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը), ինչպես նրանց խնդրանքով (կամ պահանջով) Դոնբասի ժողովրդական հանրապետությունների հարձակումը Մարիուպոլի վրա դադարեցվեց և կնքվեց ռուսների համար շահավետ մինսկյան համաձայնագիրը։ Բայց փորձը ցույց տվեց, որ Արևմուտքը կոպիտ խաղ է խաղում: Որքան լավ եք վերաբերվում նրան, այնքան ավելի վատ պատասխան եք ստանում: Այս անգամ ևս ակնհայտ է, որ Ղազախստանի «գունավոր հեղափոխության» հետևում կանգնած է Արևմուտքը։ Որ ահաբեկիչները երկար թելերով կապված են Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի այլ երկրների հետախուզական ծառայությունների հետ։ Բայց այս անգամ Ռուսաստանն անգամ չնայեց «համաշխարհային հանրության» դիրքորոշմանը։
Սպիտակ տունը երկար դադարից հետո ցուցարարներին և Ղազախստանի իշխանություններին զսպվածության և օրենքի պահանջները պահպանելու կոչ է հղել։ Միևնույն ժամանակ Ջո Բայդենի վարչակազմը ամեն կերպ փորձում է վստահեցնել «համաշխարհային հանրությանը», որ Ամերիկան որևէ դեր չունի այս ամենում։
Ղազախստանի տնտեսության առանձնահատկությունը կայանում է նրանում, որ այն կենտրոնացած է հիմնականում դեպի Արևմուտք ռեսուրսների արտահանման վրա և գրեթե ամբողջությամբ սեփականաշնորհված է նույն արևմտյան ընկերությունների կողմից։ Օրինակ՝ Ղազախստանի խոշորագույն նավթային ընկերության 50%-ը պատկանում է Chevron-ին, 25%-ը ExxonMobil-ին, 20%-ը KazMunayGas-ին, իսկ 5%-ը LukArco-ին (Լուկօյլի դուստր ձեռնարկություն): Հետևաբար, ԱՄՆ-ն այնքան էլ գոհ չէ Նուրսուլթան Նազարբաևի ցմահ իշխանությունից հեռացնելուց, քանի որ հայտնի չէ, թե ի՞նչ կլինի նրա իրավահաջորդ Տոկաևի հետ։ Եվ դա կլինի, մեծ հավանականությամբ, հիմա, ինչպես հուշում է Ռուսաստանի Դաշնությունը որպես Ղազախստանի կայունության երաշխավոր։
Նման իրավիճակ էր ստեղծվել Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև 2020 թվականի ղարաբաղյան պատերազմից հետո։ Լեռնային Ղարաբաղը չի որոշել իր կարգավիճակը, Ադրբեջանի հետ խաղաղությունը հայ-ադրբեջանական հարցի վերջնական լուծումը չէ, սակայն Ղարաբաղում խաղաղապահների առկայությունը թույլ է տալիս Ռուսաստանին ունենալ արդյունավետ գործիքներ առաջիկայում իրավիճակի վրա ազդելու համար։
Ղազախստանի պատմության մեկ այլ մեծ պլյուսն էլ այն է, որ ՀԱՊԿ-ը ձեռք է բերել իմիջային ձեռքբերում որպես գործող կազմակերպություն, որը լուծում է կոնկրետ խնդիրներ: Համատեղ գործունեությունը կձևավորի կոլեկտիվ սուբյեկտիվություն, սա այն է, ինչ այդքան պակասում էր Ռուսաստանի բոլոր ինտեգրացիոն նախագծերին։
Ըստ ամենայնի, Ղազախստանի վրա ոչ միայն արևմտյան, այլ նաև թուրքական ազդեցությունը կկրճատվի։ Թուրքիայում ազդեցիկ լրատվամիջոցներն ընդհանրապես չեն մեկնաբանում ղազախական իրադարձությունները։
Այսպիսով, ՆԱՏՕ-ի հետ «Նոր Յալթայի» շուրջ բանակցությունների նախօրեին Ռուսաստանը մեծացնում է իր ազդեցությունը, և եթե Ղազախստանում խաղաղության վերականգնման օպերացիան հաջող լինի, Մոսկվան և նրա դաշնակիցները կճանաչվեն որպես ուժի երրորդ բևեռ աշխարհում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
