Նիկոլը չի ցանկանում ընտրել ԵՄ կամ ԵԱՏՄ․ նա փորձում է կողմերի վրա «վաճառել» այդ ընտրության իրավունքը․ Արտակ Զաքարյան
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Նիկոլը չի ցանկանում ընտրել ԵՄ կամ ԵԱՏՄ: Նա փորձում է կողմերի վրա «վաճառել» այդ ընտրության իրավունքը (մաս 4-րդ)...
Այս գործարքի հաջորդ կառուցվածքային մասը Թուրքիան է։
Դեռ բոլորովին վերջերս այն միտքը, որ Երևանը ոչ միայն խոսելու է Անկարայի հետ, այլև լրջորեն քննարկելու է հայկական բիզնեսի ինտեգրումը թուրքական շուկային՝ գրեթե քաղաքական հերետիկոսություն էր թվում։
Տասնամյակներ շարունակ երկու երկրների հարաբերությունները կառուցվել են պատմական հիշողության, փոխադարձ պահանջների, փակ սահմանի և գրեթե ծիսական թշնամանքի շուրջ։
Սակայն շուկան, ինչպես հայտնի է, վատ է հասկանում պատմական առասպելաբանությունից։ Նիկոլի օրոք երկու երկրների դարավոր վեճը, ազգային լեզվամտածողությունից սկսվում է տեղափոխվել դեպի սակագների, կոմունիկացիաների, բեռնափոխադրումների, ներդրումների և շահույթի լեզվի։ Այն, ինչը դեռ երեկ ներկայացվում էր որպես գրեթե քաղաքակրթական հակամարտություն, այսօր ավելի հաճախ քննարկվում է որպես սովորական հարց՝ որքա՞ն կարժենա փոխադրումը, որտե՞ղ բացել սահմանային անցակետը, ո՞վ է տեղափոխելու ապրանքը և որքա՞ն կարելի է դրանից վաստակել։
Ակնհայտ է, որ Փաշինյանի կառավարությանն ու նրա արտաքին տերերին Թուրքիան պետք չէ հայերի հետ հաշտեցման մասին ճառերի և գեղեցիկ լուսանկարների համար։ Այն անհրաժեշտ է որպես բաց սահման, որպես ռուսականին այլընտրանք նոր շուկա, որպես դեպի Արևմուտք տանող կարճ ճանապարհ և որպես Հայաստանի միջոցով՝ միջինասիական և հարավկովկասյան տարածաշրջանային առևտրի մեջ ինտեգրվելու հնարավորություն։
Ուստի զարմանալի չէ, որ սեպտեմբերի 3–4-ին, արդեն Երևանում անցկացվում էր հայ-թուրքական գործարար համաժողով։ Ընդ որում, այն անցկացվում է Եվրամիության կողմից ֆինանսավորվող՝ «Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման աջակցություն․ անդրսահմանային կապերի ամրապնդում» ծրագրի շրջանակում։
Քննարկվում է արդեն ոչ թե բարոյական, արժեքաշահային քաղաքականությունը, այլ շատ ավելի նյութական, փողային, մերկանտիլ հարցեր՝ տրանսպորտ, առևտուր, համատեղ բիզնես և սահմանի բացում։
Սահմանը դեռ փակ է։ Սակայն բիզնեսն արդեն պատրաստվում է այն օրվան, երբ արգելապատնեշը կբարձրացվի։ Իսկ Հայաստանի գործող կառավարիչների համար, իրենց իշխանությունը երաշխավորողներից մեկի՝ Թուրքիայի նշանակությունը միանգամայն ակնհայտ է։
Եվրոպական հանձնաժողովն արդեն ուղղակիորեն խոսում է Կենտրոնական Ասիան, Ադրբեջանը, Հայաստանը, Թուրքիան ու Եվրոպան կապող հանգույցի վերածելու մասին (տես պանթուրքիզմի ծրագիրը) ։
Եվ կրկին, ըստ Նիկոլի կառավարության որդեգրած դիրքորոշման՝ ԵԱՏՄ-ից առայժմ դուրս գալ պետք չէ, քանի որ արևմտյան դուռը դեռ բացված չէ: Իսկ մինչ այդ, փորձում են կողմերի վրա վաճառել իրենց ընտրության իրավունքը:
