Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … Սպրիտց կոկտեյլ

Սպրիտց յուրահատուկ ըմպելիքն այժմ հայտնի է ոչ միայն Իտալիայում, այլ նաև արտերկրում: Չնայած իր պարզ բաղադրիչներին, այն ունի հիշարժան համ և ներկայացված է բազմաթիվ բարերի խմիչքների ցանկերում։

Հիմա անհնար է վստահորեն ասել, թե ո՞վ է հորինել այդ իտալական կոկտեյլը, բայց դրա շուրջ բոլոր լեգենդները մատնանշում են ավստրիացիներին: Դա, հավանաբար, բխում է այն փաստից, որ ավստրիական Վախաու շրջանի զինվորները ավանդաբար շատ երկար ժամանակ գինին նոսրացնում էին գազավորված ջրով և շարունակել են այդ սովորությունը այն երկրներում, որտեղ նրանք տեղակայվել են ռազմական գործողությունների ժամանակ: Մի լեգենդի համաձայն, նրանք այդ ավանդույթը Իտալիա են բերել դեռևս 19-րդ դարի կեսերին, երբ Վենետոն և Վենետիկը Ավստրիական կայսրության մաս էին կազմում: Այն ժամանակ Սպրիտցին նախորդող այդ ըմպելիքը դեռևս գինու և գազավորված ըմպելիքի պարզ խառնուրդ էր։

Մեկ այլ լեգենդի համաձայն, Ավստրո-Հունգարական զորքերը այդ ըմպելիքը Իտալիա են բերել Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ նրանց հաջողվել է գրավել Վենետոյի հյուսիսային մասը իրենց հարձակման ժամանակ: Ավստրիացի զինծառայողները մեծ հետաքրքրություն են ցուցաբերել տեղական փրփրուն գինիների, մասնավորապես Պրոսեկոյի նկատմամբ, և ներմուծել են այն հանքային ջրով նոսրացնելու պրակտիկան: Այդ ավանդույթը հետագայում ընդունվել և կատարելագործվել է տեղացիների կողմից: 

Անկախ ամեն ինչից, ներկայումս այդ խմիչքը այլևս պարզապես ջրով նոսրացված գինի չէ, այլ շատ ավելի բարդ և հաճելի կոկտեյլ։ Այսօր հորինվել են Սպրիտցի բազմաթիվ տարբերակներ, բայց ամենատարածվածը հետևյալն է. սովորական բաժակի մեջ ավելացրեք մի քանի սառցե խորանարդիկներ, այնուհետև այն մոտ կեսով լցրեք փրփրուն գինով (կամ սովորական չոր սպիտակ գինով), ավելացրեք մոտ 30% գազավորված ջուր (կամ հանքային ջուր), ապա մնացածը լրացրեք դառը գինով, որը կկազմի մոտավորապես 10-20%։ Ջրի փոխարեն կարելի է ավելացվել նաև տոնիկ ջուր։

Բոլոր բաղադրիչները կարելի է խառնել անմիջապես բաժակի մեջ, կամ գինին և դառը գինիները կարելի է խառնել կոկտեյլի շեյքերի մեջ։ Պատրաստի ըմպելիքը սովորաբար զարդարում են կանաչ ձիթապտղով և հաճախ վրան ավելացնում ցիտրուսային ինչ-որ բան՝ կարմիր կամ սովորական նարնջի կտոր, գրեյպֆրուտ կամ երբեմն կիտրոն։ Երբեմն ավելացվում են այլ զարդարանքներ, օրինակ կոկտեյլի բալ: Սպրիտցները օգտագործվում են նաև ավելի պարզ կոկտեյլների համար, որոնք չեն պարունակում դառը ըմպելիքներ: Սրանք փրփրուն կամ սպիտակ գինիների խառնուրդներ են՝ տարբեր համամասնություններով սառույցով և հանքային ջրով: Դրանք մատուցվում են առանց որևէ զարդարանքի:

Սպրիտց կոկտեյլ Հայաստանում, բնականաբար, կարելի է գտնել: Հայաստանում ժամանակակից կոկտեյլային մշակույթի զարգացումը հատկապես նկատելի է Երևանում. գինու բարերի և կոկտեյլային հաստատությունների աճի հետ մեկտեղ քաղաքի գաստրոնոմիական տեսականին է զգալիորեն ընդլայնվել վերջին տասնամյակում։ Հետևաբար, Սպրիտցը կարելի է դիտարկել որպես իտալական aperitivo-թրենդի ավելի լայն միտման մաս, որը մուտք է գործել Երևանի ժամանակակից ռեստորանային ասպարեզ։

Կ.Խաչիկյան