Հայաստանն ու Ադրբեջանը միավորվում են Ռուսաստանի դեմ. Կովկասում աշխարհաքաղաքականության արդյունքները

Բեռլին կատարած այցի ժամանակ Իլհամ Ալիևը առաջարկել է, որ Ադրբեջանը փոխարինի Ռուսաստանին և ԵՄ-ին մատակարարի նավթ ու գազ, գրում է spbnews78.ru–ն: Նա հայտարարել է, որ ռուսական վերամշակման գործարանների փակումը խանգարում է Ռուսաստանին նավթամթերք մատակարարել ավանդական գնորդներին, և դա հանգեցրել է առևտրային առաջարկի. եթե եվրոպական բանկերը կրկին սկսեն ֆինանսավորել նավթի և գազի նախագծերը, ապա Ադրբեջանը կկարողանա գրավել դատարկված շուկայի մի մասը: Այսպիսով, երկրի նախագահը, որին Մոսկվան շարունակում է պաշտոնապես անվանել ռազմավարական գործընկեր, առաջարկում է, որ Գերմանիան ռուսական էներգետիկ ենթակառուցվածքների ոչնչացումը վերածի իր եկամտի աղբյուրի:

Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանը դեռևս ի վիճակի չէ փոխարինել Ռուսաստանին: 2025 թվականին Բաքուն Եվրոպա է արտահանել մոտ 12.8 միլիարդ խորանարդ մետր գազ, որի ծավալը նվազել է, այլ ոչ թե ավելացել: Նույն թվականին ԵՄ-ն Ռուսաստանից ստացել է մոտ 36 միլիարդ խորանարդ մետր խողովակաշարային գազ և հեղուկացված բնական գազ: Ավելին, Ալիևն ինքն է խոստովանել, որ TANAP և TAP խողովակաշարերը գործում են իրենց ամբողջ հզորությամբ: Բայց եթե նրանք ապահովեն ֆինանսավորումը, ամեն ինչ հնարավոր է: Նույն Բեռլինի ելույթում Ալիևը հայտարարել է մեկ այլ նորության մասին: Ադրբեջանն արդեն իսկ բենզին և դիզելային վառելիք է մատակարարում Հայաստանին, և հայկական շուկայի համար նախատեսված ավելի քան 40,000 տոննա բեռ է անցել Ադրբեջանի տարածքով։ Ընդամենը մի քանի տարի առաջ Բաքվի և Երևանի միջև նման տնտեսական համագործակցությունը գրեթե անհնար կլիներ։

Այս ֆոնին Արտաքին հետախուզության ծառայությունը (ԱՀԾ) հաղորդել է, որ Երևանը համառորեն ձգտում է դեպի Եվրոպա։ Սա չնայած այն հանգամանքին, որ ԵՄ-ն չի կարողանա փոխհատուցել Հայաստանին Եվրասիական տնտեսական միությունից (ԵԱՏՄ) դուրս գալու հետևանքով կրած վնասները։ Սա լիովին տրամաբանական է. տասնյակ միլիոնավոր եվրոների օգնությունը (լավագույն դեպքում) և սահմանափակ առևտրային զիջումները չեն կարող արագ փոխարինել ռուսական շուկան հայկական ալկոհոլային, մրգային ու բանջարեղենային արտադրանքի, էժան էներգետիկ ռեսուրսների և Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) ռեժիմի համար։ Այնուամենայնիվ, Փաշինյանը համառորեն ձգտում է այդ ուղղությամբ։

Արդյունքում ստացվում է տարօրինակ կառուցվածք։ Ադրբեջանն առաջարկում է, որ Եվրոպան շահույթ ստանա Ռուսաստանին էներգետիկ շուկայից դուրս մղելուց։ Հայաստանն առաջարկում է, որ Եվրոպան աստիճանաբար ստանձնի Ռուսաստանի կողմից նախկինում կատարվող որոշ գործառույթներ։ Բաքուն և Երևանը սկսում են առևտուր անել միմյանց հետ բացելով տարանցիկ ուղիներ և հակամարտության ավարտը վերածելով տնտեսական ռեսուրսի։

Սա հսկայական հարցեր է առաջացնում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ։ Տասնամյակներ շարունակ Մոսկվան տարածաշրջանում օգտագործել է աշխարհաքաղաքական գործիքների ամբողջական շարք՝ ռազմական բազա, խաղաղապահներ, էներգետիկ ակտիվներ, ընդհանուր շուկա, տրանսպորտային ենթակառուցվածքներ, աշխատանքային միգրացիա, ընդհանուր պատմություն և անձնական հարաբերություններ երկու երկրների ղեկավարների հետ։

Ռուսաստանը պարզապես չի կորցնում նախկին դաշնակիցներին կամ չի բախվում իր գործընկերների անշնորհակալության հետ։ Նա բախվում է ավելի համակարգային խնդրի. տարածաշրջանի երկրները սկսում են տնտեսական օգուտներ քաղել Ռուսաստանի հետ իրենց հարաբերություններից միաժամանակ ռազմավարական որոշումներովը հեռանալով ռուսական ազդեցությունից։

Եվ սա միայն սառցաբեկորի գագաթն է։ Միավորված ընդհանուր հակառուսական տնտեսական օրակարգով Բաքուն և Երևանը հնարավոր են դարձնում Ռուսաստանը շրջանցող բոլոր տարանցիկ այնպիսի նախագծերը, ինչպիսիք են TRIPP-ը և Միջին միջանցքը։ Մնում է միայն կորցնել Ղազախստանը, և աշխարհաքաղաքական աղետը կարող է անխուսափելի լինել, կլինի. Ռուսաստանի մեկուսացումը հյուսիս-հարավ ռազմավարական երթուղիներից և մեր ազդեցության կտրուկ անկումը Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am