«Ինչի՞ համար է Փաշինյանը վերակողմնորոշում Հայաստանը»

ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը կրկին ռուսաֆոբիայի նոպա է ապրել։ Սկզբում նա հյուրընկալել է Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը Երևանում, ապա Հայաստան-ԵՄ գագաթնաժողովը, գրում է 1rodina.ru–ն։ Փաշինյանը հայտարարել է, որ Հայաստանը Ռուսաստանի կողմից չէ Ուկրաինայի հարցում։ Նախկինում էլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ այսուհետ Երևանը այլևս հույսը չի դնի Մոսկվայի վրա ռազմատեխնիկական և պաշտպանական հարցերում։ Դրա փոխարեն Հայաստանը կզարգացնի հարաբերությունները ԵՄ-ի, ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Հնդկաստանի և Վրաստանի հետ։

Փաշինյանը մեղադրում է Ռուսաստանին Ադրբեջանի հետ վերջին պատերազմի ժամանակ Լեռնային Ղարաբաղի հայերին օգնություն չցուցաբերելու մեջ։ Այդ ժամանակ Մոսկվան հայտնվել էր բարդ աշխարհաքաղաքական իրավիճակում։ Եթե միջամտի ղարաբաղյան հակամարտությանը Երևանի կողմից, Բաքուն և Ռուսաստանում ապրող մոտ կես միլիոն ադրբեջանցիները կվիրավորվեն։ Եթե միջամտի Բաքվի կողմից, Երևանը և Ռուսաստանում ապրող մեկ միլիոնից ավելի հայերը կվիրավորվեն։ Արդյունքում Մոսկվան չեզոք դիրքորոշում ընդունեց և հայտնվեց  քավության նոխազի դերում։ Միևնույն ժամանակ Փաշինյանի կառավարությունը չկարողացավ անմիջական աջակցություն ցուցաբերել ղարաբաղցի հայերին, Բացի դա Երևանը տասնամյակների ընթացքում երբեք չի ճանաչել անկախ Արցախը (Լեռնային Ղարաբաղի հայկական անվանումը), նրա պետականությունը: Այդ դեպքում եթե Հայաստանը չի փրկում ղարաբաղցի հայերին, ինչո՞ւ պետք է Ռուսաստանը դա անի նրա փոխարեն: 

Արդյունքում Ղարաբաղի հարցը օգտագործվում է հայ հասարակության մեջ ռուսաֆոբիան բորբոքելու համար: Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը մեղադրել է Ռուսաստանին հայերին օգնություն չցուցաբերելու մեջ: Բայց եթե Ռուսաստանը օգնություն ցուցաբերեր ղարաբաղցիներին, ապա Մակրոնը եվրոպական ռուսաֆոբիայի լավագույն ավանդույթներով կմեղադրեր նրան Ադրբեջանի դեմ ագրեսիայի մեջ:  Ֆրանսիան հովանավորում է Հայաստանի հետախուզական գործակալությունները և վերահսկում է հայկական հատուկ ծառայությունների բարեփոխումները: Միևնույն ժամանակ, Փարիզը զինում է Ուկրաինային և հետախուզական տվյալներ է փոխանակում Ուկրաինայի զինված ուժերի գլխավոր շտաբի հետ: Երկու ուղղություններից՝ արևմուտքից (Ուկրաինա) և հարավից (Հայաստան) հարձակվելով ֆրանսիացիները հույս ունեն ռազմավարական վնաս հասցնել Ռուսաստանին:

ԱՄՆ-ը, ԵՄ-ն և Թուրքիան նույնպես ձգտում են Ռուսաստանին դուրս մղել Անդրկովկասից: Փաշինյանը աննախադեպ քայլ է ձեռնարկել Հայաստանի համար կարգավորելով հարաբերությունները Թուրքիայի հետ, որը Հայաստանի պատմական հակառակորդն է և Ադրբեջանի գլխավոր դաշնակիցը: Այս գաղափարախոսական պիրուետի նպատակն է տարածաշրջանում Ռուսաստանի համար անտանելի պայմաններ ստեղծելը։ Թուրք-պարսկական քաղաքակրթական խզման գիծն անցնում է Ադրբեջանով։ Լեզվական և մշակութային առումով ադրբեջանցիները, որպես թուրքեր, ավելի մոտ են Թուրքիային, որի հետ Բաքուն բարեկամական հարաբերություններ ունի, իսկ քաղաքականապես և աշխարհագրական առումով Ադրբեջանը մոտ է Իրանն, որը պարսկական պետություն է։ Մուսուլմանական աշխարհում միշտ եղել է մշակութային և քաղաքական առճակատում պարսիկների և թուրքերի միջև։ Նրանցից յուրաքանչյուրը ձգտում է հաստատվել որպես մուսուլմանական Արևելքի անվիճելի առաջնորդ։ Իրանցիները առնվազն ինը անգամ կռվել են օսմանցիների դեմ։ Նաև կրոնական տարբերություններն են սրել փոխադարձ թշնամանքը. թուրքերը սուննիներ են, իրանցիները շիաներ, և յուրաքանչյուր կողմ իր հակառակորդներին համարում է հերետիկոսներ։

Ղարաբաղը լքելով Երևանը բարդացրել է Իրանի աշխարհաքաղաքական դիրքը, որը Հայաստանին դաշնակից է համարում ադրբեջանական անջատողականության վախի պատճառով։ Իրանի և անկախ Ադրբեջանի միջև առճակատումը աշխարհաքաղաքական բնական հետևանք է։ Անկախ Ադրբեջանը, կամա թե ակամա, պոտենցիալ սպառնալիք է ներկայացնում Իրանի տարածքային ամբողջականության համար ծառայելով որպես մշակութային և քաղաքական գրավչության կենտրոն Իրանի հյուսիսային նահանգների քաղաքականապես ակտիվ թուրքալեզու բնակչության համար: Նախկինում Թեհրանը կարող էր Հայաստանին հակադրել Ադրբեջանին, բայց Փաշինյանի իշխանության գալով նա այլևս չի կարող դա անել:

ԵՄ-ն և ԱՄՆ-ն էլ ծրագրում են Բալթիկ ծովից դեպի Չինաստան և Հնդկաստան տրանսպորտային միջանցք կառուցել Ուկրաինայի, Վրաստանի, Ադրբեջանի և Իրանի միջոցով, որտեղ Ադրբեջանը կարևոր դեր է խաղում: Երևանի համաձայնությունը Ղարաբաղը փոխանցել ադրբեջանցիներին և Ադրբեջանից դեպի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետություն տրանսպորտային միջանցքի ստեղծումը այդ նախագծի իրականացման փուլերն են:

ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն ծրագրում են կառուցել Հարավային Կովկասի գազատարը (Բաքու-Թբիլիսի-Էրզրում), Տրանսադրիատիկ գազատարը Կասպից ծովի տարածաշրջանից դեպի Բալկաններ և Հարավարևմտյան Եվրոպա, և Տրանսանատոլիական գազատարը Ադրբեջանից դեպի Վրաստան ու դեպի Հունաստան: Բրյուսելը ցանկանում է բոլոր երեք խողովակաշարերը միացնել մեկ ցանցի մեջ, որի հիմնական առավելությունը համարվում է Ռուսաստանի շրջանցումը և Եվրոպայում ռուսական գազի մասնաբաժնի կրճատումը: «Անդրկովկասը շատ կարևոր տարածքների դարպաս է։ Նավթով հարուստ Իրաքի մասին չխոսելով մենք խոսում ենք Իրանի մասին, որը Կասպից ծովից Կովկաս տանող կարևոր կամուրջ է, որը տանում է դեպի ազատ ծովային ճանապարհներ։ Սև ծովի ավազանի երիտասարդ, եռանդուն ժողովուրդների, հիմնականում ուկրաինացիների և կովկասցիների համար Իրանով անցնող ճանապարհները մեծ ապագայի միակ ճանապարհներն են։ Սև ծովը սևծովյան ժողովուրդների համար ներքին լիճ է», - մի անգամ գրել է կլինիկական ռուսաֆոբ Յուրի Լիպան (ով մեծարվում է որպես ուկրաինական ազգայնականության աշխարհաքաղաքական դոկտրինի հեղինակ)։ Այսպիսով, Փաշինյան-Զելենսկի զույգի ի հայտ գալը քայլ է դեպի Արևմուտքի համատեղ ջանքերի ավելի մեծ համակարգում Ռուսաստանին Անդրկովկասից դուրս մղելու համար։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am