Այն տեղերում, որտեղ հնարավոր է, ոչնչացնում են, մնացածները փորձ են անում յուրացնելու

Ադրբեջանում պահանջում են «այլևս իրանական չանվանել Երևանի Կապույտ մզկիթը»։  

«Թեփեբաշի թաղամասի՝ Երևանում Ադրբեջանի ազգային-մշակութային պատմական ժառանգության վերջին մնացորդի ճակատագիրը. Հայաստանում ադրբեջանցի ժողովրդի ժառանգության պատմական հետքերի վերացումն ու անհետացումը» «հետազոտության» հեղինակ Սաբուհի Հուսեյնովը պնդում է, որ «Կապույտ մզկիթը չի կարող իրանական լինել, մզկիթն ադրբեջանական է»։ Իբր այն պատճառով, որ Երեւանում 1917թ. «ապրում էր մոտ 100 պարսիկ, իսկ 1831-1920թթ.  Երևանի բնակչության մեծ մասն ադրբեջանցիներ էին»։ «Անգամ այսօր համաշխարհային հռչակ ունեցող հետազոտողներն են ծիծաղում այն բանի վրա, որ Կապույտ մզկիթն անվանում են իրանական մզկիթ։ Մզկիթ չէին կառուցի 100 մարդու համար, Կապույտ մզկիթը պետք է այլեւս իրանական չհամարվի»,- ասել է Հուսեյնովը։

Ի՞նչ արձագանք սպասենք Իրանից, հատկապես, երբ վերջերս Ադրբեջանի Մեջլիսի պատգամավորներ Սոլթան Մամեդովի և Թաիր Միրքիշիլիի՝ պարսկական Կապույտ մզկիթը ադրբեջանական ներկայացնելու գրառմանը իրանական կողմը շատ բուռն կերպով արձագանքեց:  

Իրանագետ Վարդան Ոսկանյանի խոսքով՝ սա այն տիրույթն է, որտեղ պետք է տեղի ունենա հայ-իրանական ակտիվ համագործակցություն.

«Կարծում եմ՝ իրանական կողմը շատ հստակ իր դիրքորոշումը արտահայտել է: Բաքվի բռնապետական վարչախումբը հավակնում է տարածաշրջանում մշակութային յուրացումների ոչ միայն իրանական ժառանգության առումով, այլ նաև հայկական ժառանգության: Այն տեղերում, որտեղ հնարավոր է, նրանք ոչնչացնում են հայկական և իրանական մշակույթի կոթողները, իսկ մնացածները փորձ են անում յուրացնելու: Խոսքը ոչ միայն Երևանի կապույտ մզկիթի մասին է, որը իրանական ճարտարապետական գոհարներից մեկն է, այլ նաև Շուշիի Գոհար տիկնոջ մզկիթի մասին, որը վերականգնվել էր 44-օրյա պատերազմից առաջ և միանշանակ իրանական շիայական մշակույթի կոթողներից մեկն է:

Ադրբեջանական կողմից խոսք է գնում նաև իրանցի դասական բանաստեղծների յուրացման մասին: Սկսած խորհրդային ժամանակներից՝ իրանական պոեզիայի այնպիսի խոշոր դասականներ, ինչպիսիք ենք Նիզամին և Խադամին, փորձ է արվում յուրացնելու, որին նույնպես իրանական կողմը, հատկապես վերջին շրջանում, շատ խիստ արձագանքում է: Հետևաբար, կարծում եմ, սա այն տիրույթն է, որտեղ Հայաստանը և Իրանը կարող են շատ սերտ համագործակցել՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի շրջանակներում և ոչ միայն», - 1or.am-ի հետ զրույցում ասաց իրանագետը:

Մարիամ Նալբանդյան