Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … սպասք լվանալու սարք
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Դեռ հեռավոր 1850 թվականին է ամերիկացի Ջոել Հոութոնուն հոգնել աման լվանալուց և հորինել սպասք լվացող մեքենա: Իհարկե դա պարզ է թվում, բայց իրականում ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է եղել: Ինչևէ, այս պատմությունը նրա մասին չէ: Հոութոնի գյուտը, պարզվել է, որ առանձնապես հարմար չէ, և որ ամենակարևորն է ՝ անարդյունավետ է: Նրանից հետո կար ևս մեկ այլ մարդ, որը հոգնել էր սպասք լվանալուց, դա Ալեքսանդր Լ.Ա․-ն էր: 1865 թվականին նա արտոնագիր է ստացել իր սպասք լվացող մեքենայի համար, որի մեջ արդեն արդեն օգտագործում էին ատամնափոխանցիչներ: Բայց նրա գյուտը նույնպես հայտնի չի դարձել:
Սպասք լվացող մեքենայի իրական պատմությունը սկսվել է 1885 թվականի դեկտեմբերի 31-ին (հենց Ամանորի նախաշեմին): Հենց այդ օրն է ԱՄՆ-ի արտոնագրերի գրասենյակի Իլինոյսի մասնաճյուղը Ժոզեֆինա Կոխրենին շնորհել արտոնագիր սպասք լվացող մեքենայի համար: Ի դեպ, նրա նախապապը եղել է լեգենդար Ջոն Ֆիտչը, որը 18-րդ դարի վերջին ԱՄՆ-ում ստեղծել է առաջին շոգենավը: Իսկ հայրը Ջոն Հարիսը եղել է հիդրավլիկ պոմպի գյուտարարը: Այսպիսով, Ժոզեֆինայի ընտանիքին տրված է եղել ինչ որ նոր բան հորինելը:
Ճիշտ է, չնայած այն դեռ ժամանակակից մեքենաների նախատիպն է եղել. այդ սարքից հնարավոր չէր ամանները չոր հանել, բայց փոխարենը դրանք լվացված են եղել, ինչը ամենակրևորն է: Տիկին Կոխրենն արտոնագիրը ստանալուն պես Չիկագոյում կազմակերպել է իր մտքի ստեղծագործության փոքրիկ արտադրություն: Առաջին մեքենաներն այն ժամանակ խենթ փողեր են արժեցել՝ հատը 150 դոլար (այժմ մոտ 5000): Ոչ ոք տան համար այն չի գնել, բայց հաճույքով գնել են հյուրանոցներն ու ռեստորանները: Իրական համբավը հասել է Կոկրեյն սպասք լվացող մեքենային (հետագայում այն վաճառվել է Garis-Cochrane ապրանքանիշի ներքո) 1893 թվականին, երբ այն ցույցադրվել է Չիկագոյի համաշխարհային ցուցահանդեսում: Ինչպես վայել է իսկական աստղին, նա ոչ միայն երկրպագուներ է ձեռք բերել, այլ նաև վատաբանողներ: Շատերը գյուտը համարել են անբարոյականություն և ավանդական հիմքերը սասանող: Ինչ որ մեկը նույնիսկ ամենայն լրջությամբ սպասք լվացող սարքին կոչել է սատանայի ծնունդ: Բայց ամենադժգոհը եղել են տնային աշխատողները, քանի որ վախենում էին, որ այդ սարքը կզրկի իրենց աշխատանքից: Հաջորդ 20 տարիներին գյուտարարը քրտնաջան աշխատել է և մի քանի անգամ նորացրել իր ստեղծած սարքը: Արդյունքում, վաճառքում հայտնվել է մի մոդել, որում այլևս ոչ թե սպասքով զամբյուղ էր, որը պտտվում էր, այլ հենց լվացման համակարգն էր պտտվում, կար կենտրոնախույս պոմպ և ջրի արտահոսքի համակարգ: Եվ այս ամենը հարյուր տարի առաջ, պարզապես պատկերացրեք: Ժոզեֆինայի մահից հետո նրա փոքրիկ բիզնեսը գնվել է, և 1940 թվականին, արդեն գործող Kitchen Aid ապրանքանիշի ներքո, այն դարձել է Whirlpool Corporation- ի մի մասը:
Սպասք լվացող մեքենաները սկսել են լայնորեն օգտագործվել 1960-ականներից. նրանք սկսել են ավելի լավ լվանալ և նկատելիորեն էժանացել են: Եվրոպայում առաջին մեքենայացված սպասք լվացող մեքենան ստեղծվել է 1899 թվականին գերմանական Miele ընկերության կողմից: Իսկ առաջին ավտոմատացվածը (նույն ընկերության կողմից) ներկայացվել է 1960 թվականին։ ԽՍՀՄ-ում երբեք չի եղել կենցաղային սպասք լվացող մեքենաների մասսայական արտադրություն: 1991 թվականից, սարսափելի գաղտնիության խորագրի ներքո, հայտնվել են «Կորտա» շարքի ավտոմատ լվացող մեքենաները: Այժմ սպասք լվացող մեքենաներ կարելի է գտնել ցանկացած ճաշակի և գույնի, թանկ, էժան, փոքր, հսկայական՝ առատություն է: Ընտրությունն այնքան հսկայական է, որ շատ հեշտ է կորչել դրանում:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
