Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ռուբիկ-կուբիկ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Հայտնի Ռուբիկի խորանարդի ստեղծման պատմությունը սկիզբ է առել 1974 թվականից: Դրա ստեղծողը հունգարացի ուսուցիչ Էռնո Ռուբիկն է, ում անունով էլ կոչվում է խաղալիքը՝ ռուբիկ-կուբիկ: 1970-ականների կեսերին Էռնո Ռուբիկն աշխատել է Բուդապեշտի կիրառական արվեստի և արհեստի ակադեմիայի ինտերիերի դիզայն բաժնում։ Չնայած այն կարծիքին, թե նա խորանարդն ստեղծել է, որպեսզի օգնի իր աշակերտներին ավելի լավ պատկերացնել եռաչափ մարմինները, նրա իրական նպատակը եղել է ստեղծել այնպիսի խորանարդ, որում անկախ կերպով հնարավոր է տեղաշարժել մասերը առանց ամբողջ մեխանիզմի փլուզման։ Նա չի հասկացել, որ ստեղծել է գլուխկոտրուկ մինչև այն պահը, երբ փորձել է վերականգնել խորանարդի սկզբնական դիրքը։ Ռուբիկն իր «Կախարդական խորանարդի» համար ստացել է Հունգարական արտոնագիրը 1975 թվականին։ Բուն Հունգարիայում և որոշ այլ երկրներում խորանարդն ունեցել է այլ անվանում: Ի սկզբանե այն կոչվել է «կախարդական խորանարդ»: Էռնո Ռուբիկը հանելուկի բոլոր իրավունքները փոխանցել է անգլիական Seven Towns ընկերությանը, որը ղեկավարել է Ռուբիկի ընկերը՝ Թոմ Կրեմերը: Ընկերությունը խորանարդի անունը փոխել է ընտրելով ավելի հեշտ հիշվող անվանում, և 1980 թվականին կախարդական խորանարդը վերանվանվել է Ռուբիկի անվամբ։ Հայտնի է հաստատապես, որ Ռուբիկի խորանարդը ներկայումս աշխարհի ամենահայտնի հանելուկ խաղն է, որը գրավել է շատ մարդկանց սրտերը: Մինչ օրս արտադրվել և վաճառվել է ավելի քան 350 միլիոն ռուբիկ-կուբիկ, և եթե այդ ամբողջ արտադրված խորանարդները շարվեն մեկ շարքով, ապա այն կձգվի Հարավային բևեռից մինչև Հյուսիսային բևեռ: Ի՞նչ կա այս խաղալիքի մեջ, որ այն կարողացել է գրավել բոլորին: Փաստորեն, ամբողջ իմաստը հանելուկի միաժամանակյա պարզության և բարդության մեջ է: Ռուբիկի խորանարդի հավաքման մեջ կա երկու հստակ ուղղություն: Ինչ որ մեկը խորանարդ է հավաքում արագության համար: Այսպիսի զբաղմունքի համար նույնիսկ մրցումներ կան, որոնք կոչվում են սպիտկուբինգ: Համաշխարհային ռեկորդակիրը տասնվեց տարեկան ավստրալացի Ֆելիքս Զեմդեգսուն է, որը կարողացել է ճիշտ հավաքել խորանարդը աներևակայելի կարճ ժամանակահատվածում՝ 5,66 վայրկյանում: Այլ մարդիկ Ռուբիկի խորանարդն այլ կերպ են օգտագործում: Նրանց խնդիրն է հավաքել գլուխկոտրուկը շարժումների (եզրերի շարժումների) նվազագույն քանակով, այսպես կոչված «Աստծո ալգորիթմով»: 2010 թվականին Google- ը մի քանի էնտուզիաստների օգնությամբ, կարողացել է հաշվարկել Աստծո թիվը: Պարզվել է, որ գլուխկոտրուկը հնարավոր է լուծել ցանկացած նախնական համադրությամբ ոչ ավելի, քան 20 քայլից: Ռուբիկ-կուբիկի հանրաճանաչությունը ԽՍՀՄ-ում ևս իր հետքն է թողել այդ գլուխկոտրուկի պատմության մեջ: Նա մեծ պահանջարկ է ունեցել, և բոլորն են փորձել գնել այն իրենց կամ իրենց սիրելիների համար: ԽՍՀՄ-ը նույնիսկ հիմնել է դրա սեփական արտադրությունը: Այնուամենայնիվ, խորհրդային արտադրության խորանարդները այնքան լավը չեն եղել, որքան հունգարականները և արագ փչանալիս են եղել: Խորհրդային Միությունը նույնպես մրցումներ է անց կացրել Ռուբիկի խորանարդիկներով:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
