Եթե սարերի տղերքը չեն... կամ ինչ-որ բան դաշինքի մասին
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
kostroma.mk.ru-ն գրում է, որ վերջին հերթական (և ակնհայտորեն ոչ վերջին) սրումը հայ-ադրբեջանական սահմանին, որից հետո Հայաստանի ղեկավարությունը կարծես թե օգնություն էր խնդրել Ռուսաստանից ՀԱՊԿ-ի շրջանակներում, բայց կարծես չի խնդրել (ամեն դեպքում Հայաստանի Արտաքին գործերի նախարարությունը պաշտոնական թղթեր չի ուղարկել Մոսկվա) ստիպում է մարդուն հաղորդության հարց տալ. «Ի՞նչ պետք է անի Ռուսաստանը հիմա՝ փրկել փոքրիկ, բայց հպարտ հայերին, թե՞...»:
Եվ ահա կազուսը. այս հարցին պատասխանելու համար նախ պետք է այլ հարցի պատասխանել. «Կարո՞ղ էր արդյոք Հայաստանը ներքաղաքական տարաձայնություններից հետո խուսափել սահմանի այս ամբողջ խայտառակությունից»:
Պատասխանը պարզ է և կարճ. այո, կարող էր, և ոչ միայն խուսափել, այլ նաև պահպանել Ղարաբաղը։ Ընդ որում, Հայաստանը կարող էր դա անել առանց որևէ գերբնական ջանքերի. դրա համար բավական էր նախ օգտագործել պահը և երկրորդը՝ չվախենալ լինել Ռուսաստանի հուսալի դաշնակիցը։
Իսկապես, ի՞նչ վտանգի կենթարկվեր Հայաստանը, եթե 2008 թվականին «օլիմպիական պատերազմից հետո» հետևեր Ռուսաստանի օրինակին և միաժամանակ ճանաչեր Աբխազիայի, Օսիայի... և Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը։ Հիշեցնեմ, որ այն ժամանակ Բաքվում չէին խոսում որևէ «ուժային լուծման» մասին և առավելագույնը, որ կարող էին անել բողոքի նոտաներն էին։ 2008-ի նման քայլը Երևանին այլ անախորժություններով չէր սպառնա, նույնիսկ եթե անգամ Մոսկվան չաջակցեր Ղարաբաղի հարցի նման որոշմանը։ Եվ հետո կգար 2014 թվականը, և Երևանում կրկին կարող էին Ռուսաստանին առաջարկ անել, որը դժվար է մերժել. Հայաստանը կճանաչի Ղրիմը որպես ռուսական, եթե Ռուսաստանը ճանաչի Ղարաբաղը որպես հայկական։
90 տոկոսից ավելի հավանականությամբ նման ճանաչումների փոխանակում տեղի կունենար, և Ադրբեջանի կողմից ռազմական լուծման հնարավորությունը մոտավորապես նույն տոկոսով կնվազեր։ Ի վերջո, մի բան է հարձակվել որևէ մեկի կողմից (այդ թվում նաև Հայաստանի) չճանաչված Արցախ-Ղարաբաղի վրա, այլ բան է ներխուժել Ռուսաստանի հետ ռազմական դաշինքի մեջ գտնվող Հայաստանի տարածք։ Այնպես որ, Հայաստանը հնարավորություն ուներ քաղաքականապես ապահովել Ղարաբաղը իր համար, և դրանցից օգտվելու համար ամենևին էլ մեծ դիվանագետ լինել պետք չէր, բավական էր ժամանակին հստակ հասկանալ և առաջ մղել սեփական, ազգային-հայկական շահերը։
Բայց ... ինչպես գիտենք, հայ քաղաքական գործիչները նման ակնհայտ քայլերի չդիմեցին, և Ղարաբաղը Հայաստանին անվտանգ պահելու բոլոր հնարավորությունները կորցրին: Եվ ինչն է հատկանշական. 2008-ի և 2014-ի այս բոլոր բարենպաստ իրավիճակները չեն օգտագործվել ոչ թե «փաշինյանցների», այլ մի տեսակ ավելի ռուսամետ գործիչների կողմից։ Եվ այստեղ հարց է առաջանում՝ ինչո՞ւ են դա արել։ Ինչո՞ւ են նրանք պասիվ մնացել նույնիսկ այն պայմաններում, երբ սեփական, հայկական շահերը պահանջում էին ապացուցել, որ իրենք Մոսկվայի հուսալի դաշնակիցներն են։ Պատասխանը պարզ է և չափազանց տհաճ Ռուսաստանի համար. հետխորհրդային տարածքի նույնիսկ «պատմական դաշնակիցները» մեզ համար դաշնակիցներ են միայն իբրև թե նախածանցով։ Ներքին անխուսափելի (թեկուզ չգովազդվող) ռուսաֆոբիան թույլ չի տալիս այդ թվացյալ դաշնակիցներին ինչ որ բան անել հանուն Ռուսաստանի իրական աջակցության, նույնիսկ եթե այդ գործողությունները ձեռնտու են իրենց։
Փաստորեն, այդ «դաշնակիցները» ամենից շատ վախենում են, որ Արևմուտքի մեծ սպիտակ եղբայրները կսկսեն լրջորեն վերաբերվել իրենց «ռուսամետ» բնավորությանը, իսկ հետո…Հիշեցնենք, որ նույնիսկ «ամենառուսամետ» տարիներին հայ ակտիվիստները երբեմն-երբեմն ներկայացումներ էին բեմադրում ռուսական ռազմակայանի մոտ «ռուս զավթիչները դուրս գան Հայաստանից» պահանջով... իսկ Հայաստանի իշխանությունները պատերազմի մեկնարկից քիչ առաջ կտրականապես հրաժարվել են Սերգեյ Բելյանկինին սպանողին Ռուսաստանին հանձնել։
Միևնույն ժամանակ, ամենազավեշտալին այն է, որ հիմա հայերը պարզորոշ, սեփական մաշկի վրա են զգում, թե ինչ հետևանքներ են ունենում բազմաուղղվածության մոտեցմամբ այս վարժությունները... բայց, այնուամենայնիվ, համընդհանուր ընտրություններում միաձայն կողմ են քվեարկում Փաշինյանի կուսակցությունը: Եվ ազնվորեն պետք է խոստովանենք, որ հայ ժողովուրդը մեծամասամբ դեռ շարունակում է սատարել ամեն ինչ մսխած ու բոլոր կետերով ձախողած, բայց միանգամայն ինքնիշխան ու ոչ ռուսամետ Փաշինյանին։ Այսպիսով, ի՞նչ պետք է անի Ռուսաստանը այս իրավիճակում։ Իմ կարծիքով, պարզապես լվանա ձեռքերը ...
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
