Ղարաբաղյան հակամարտություն. ինչպիսի՞ն կլինի պարտված, բայց չջախջախված հանրապետության կարգավիճակը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
svpressa.ru-ն գրում է, որ ըստ Ադրբեջանի առաջնորդ Իլհամ Ալիևի կարծիքի ղարաբաղյան հակամարտությունն անցյալում է, և Ադրբեջանի տարածքում չկա Լեռնային Ղարաբաղ անունով վարչատարածքային միավոր: Նա նաև նշել է, որ ինքը չի տեսնում Երևանից դրական արձագանք խաղաղության պայմանագիր կնքելու առաջարկին: Իսկ ի՞նչ պետք է լինի: Փաշինյանը պետք է ճանաչի՞ Ղարաբաղի հանձնումը: Շտապի Բաքվի պայմաններով խաղաղությու՞ն կնքել: Հազիվ թե դա լինի, ինչը նշանակում է, որ հակամարտությունը չի ավարտվել, առավել ևս, որ ինչ էլ ասի Ալիևը ԼՂՀ-ն փաստացի գոյություն ունի: Բայց ինչո՞ւ է նա անընդհատ շեշտում, որ հակամարտությունն այլևս գոյություն չունի: Հանգստացնո՞ւմ է սեփական ընտրազանգվածին, թե՞ փորձում է ցանկալին իրականության տեղ ներկայացնել:
«Նման կերպ Ադրբեջանի ղեկավարությունն արտահայտել էր իր կարծիքը դեռ անցած ձմռանը, - հիշեցրել է Քաղաքական և տնտեսական հաղորդակցությունների գործակալության առաջատար վերլուծաբան Միխայիլ Նեյժմակովը,- բայց դա կարելի է նաև ազդակ համարվել արտաքին խաղացողներին, որ Բաքուն մտադիր չէ քննարկել Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը: Միևնույն ժամանակ, օրինակ, ամերիկյան դիվանագետներն այլ տեսակետ են հայտնել այդ խնդրի վերաբերյալ. օրինակ Հայաստանում ԱՄՆ-ի դեսպան Լին Թրեյսին 2021 թվականի օգոստոսին նշել է, որ «Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը դեռ լուծված չէ»: Հասկանալի է, որ Հայաստանի ղեկավարությունը նույնպես ձգտում է այդ թեմայի վրա պահել միջազգային միջնորդների ուշադրությունը»:
«svpressa.ru» .- Իսկ ո՞րն է Ռուսաստանի շահը: Արդյո՞ք Մոսկվային անհրաժեշտ է որևէ կարգավիճակ տարածաշրջանի համար:
«Նեյժմակով».- Կարելի է վերհիշել Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հունիսյան դատողությունը («մի քանի տարի անց, եթե մենք այդպիսի կյանք հաստատենք, կարգավիճակի բոլոր խնդիրները շատ ավելի հեշտությամբ կլուծվեն»), որը կարելի է մեկնաբանել այնպես, որ Ռուսաստանի դիվանագիտական գերատեսչությունը Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցով բանակցությունների հեռանկար չի տեսնում, գոնե մոտ ապագայում: Ավելի շուտ, Մոսկվան կձգտի ակտիվացնել բանակցությունները Հարավային Կովկասում տրանսպորտային հաղորդակցության ապաշրջափակման շուրջ:
«svpressa.ru» .- Ի վերջո, արդյունքում ի՞նչ կարգավիճակ կարող է լինել:
«Նեյժմակով».- Հակամարտության գոտում ռուս խաղաղապահների առկայությունը թույլ է տալիս Հայաստանի կառավարությանը չտարածել հայտարարություններ այդ հարցում դիրքորոշումը փոխելու մասին: Ավելին, եթե այլ թեմաների շուրջ բանակցությունները (նույն հաղորդակցության արգելափակումը) կապակցվեն կարգավիճակից հրաժարվելու հարցի հետ, ապա Հայաստանի ներսում Նիկոլ Փաշինյանի քննադատներն ավելի ակտիվորեն նրան կմեղադրեն ոչ հրապարակային զիջումների մեջ ի շահ Բաքվի: Այդ ֆոնին Հայաստանի վարչապետը, իր ներքին քաղաքական շահերի տեսակետից, գրեթե անպայման կարիք կունենա հրապարակայնորեն հայտարարելու այլ հարցերում՝ ներառյալ Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը, փոխզիջումներից հրաժարվելու մասին:
«Բաքվի տեսակետից Ղարաբաղյան հակամարտությունն ավարտվել է այն առումով, որ ռազմական գործողություններ չեն ընթանում և չեն լինելու, - ասել է քաղաքագիտության թեկնածու, Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարանի ավագ դասախոս Կամրան Հասանովը,-կա Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի առաջնորդների եռակողմ հայտարարությունը, և փաստացի Ալիևը խոսելով հակամարտության ավարտի մասին ելնում է դրանից: Այսինքն ՝ սրացում չի թույլատրվի: Հետագա քայլերը կարող են լինել միայն քաղաքական ուղղված ղարաբաղի հայերին Ադրբեջանի կազմում վերաինտեգրմանը»:
«svpressa.ru» .- բայց ԼՂՀ-ն դեռ դե ֆակտո գոյություն ունի ...:
«Հասանով» .- ԼՂՀ-ն մնում է ռուս խաղաղապահների պատասխանատվության գոտում, իսկ Ռուսաստանը այդ տարածքը դե յուրե ճանաչում է որպես Ադրբեջանի մաս, ինչի մասին Պուտինը բազմիցս է ասել: Այո, այնտեղ դեռ շատ հայեր են ապրում, որոնք, իհարկե, պատերազմից հետո քչացել են: Խնդիրը հենց ապահովելն է այն, որ նրանք ապրեն միասնական ադրբեջանական պետությունում անվտանգության երաշխիքների ներքո:
«svpressa.ru» .- Ըստ Ալիևի խաղաղություն կնքելու իր առաջարկին Երևանի կողմից դրական արձագանգ չկա: Ինչպիսի՞ն պետք է լինի այս դրական արձագանքը: Արդյո՞ք Փաշինյանը պետք է ճանաչի Ղարաբաղի հանձնումը և հրաժարվի ԼՂՀ-ի մնացորդներից:
«Հասանով» .- Այստեղ խոսքը տրանսպորտային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման մասին է: Ի վերջո, մինչ Ադրբեջանը ճանապարհներ ու օդանավակայաններ է կառուցում, Հայաստանում Սյունիքով միջանցք բացելու իրական քայլեր չեն ձեռնարկվում, չնայած դա արտացոլված է եռակողմ հայտարարության մեջ: Խոսքը առաջին հերթին դրա մասին է:
«svpressa.ru» .- Վերջին ժամանակներս Բաքվում խոսում են Ղարաբաղին «մշակութային ինքնավարութիւն» տրամադրելու մասին: Ինչու՞ Ադրբեջանը չի ցանկանում Ղարաբաղին տալ լիարժեք քաղաքական, այլ ոչ թե «մշակութային» ինքնավարություն: Երևի Երևանը կհամաձայնվի նման քայլի, և դա կդառնա իսկական կարգավորում ...:
«Հասանով» .- Երկար ժամանակ Բաքուն համաձայն էր այդ տարբերակին, սակայն Երևանը ոչ մի զիջման չի գնացել: Պատերազմից հետո իրավիճակը փոխվել է, յոթ շրջանը գտնվում են Բաքվի վերահսկողության տակ, և հայկական կողմը բանակցություններում այլևս հաղթաթղթեր չունի, չկան զիջումներ առաջարկելու որևէ միջոցներ: Նույնիսկ Լեռնային Ղարաբաղի այն հատվածը, որի քաղաքական անկախության հույսն ունեին հայերը արդեն դե-յուրե և դե-ֆակտո գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ: Հետևաբար, ներկա իրավիճակում, երբ ուժերի հարաբերակցությունը արմատապես փոխվել է ոչ հօգուտ Երևանի, մշակութային ինքնավարության տրամադրումը Բաքվի կողմից թվում է առնվազն առատաձեռն նվեր ղարաբաղահայությանը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
