Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … խաղ Գո

Գոն աշխարհի ամենահին խաղերից մեկն է: Դրա առաջացման պատմությունը ծածկված է տարբեր առասպելներով և միֆներով: Ենթադրվում է, որ խաղն ավելի քան չորս հազար տարեկան է: Գոի մասին առաջին հիշատակումները առկա են չինական տարեգրություններում, որտեղ այն նկարագրվում է Վեյցի անվան տակ: Ասում են, որ Չինաստանի տիրակալներից մեկն է խաղ  հորինել իր անհաջող որդու համար: Ենթադրվում էր, որ խաղը պետք է նպաստեր նրա մտավոր ունակությունների զարգացմանը, մարզեր ուշադրության կենտրոնացումը:

Ըստ որոշ պատմաբանների և հնէաբանների Գոն չէր կարող ծագել Չինաստանում, և ծագել էր Հնդկաստանում, որտեղ 3-րդ դարով թվագրված դամբարաններում  զառեր են հայտնաբերվել: Խաղի մասին առաջին ճշգրիտ գրառումը թվագրվում է 196 թվականով, որտեղ նկարագրում է թագաժառանգ Սուն Ցեի և գեներալ Լյու Ֆանի միջև կայացած խաղը: Ի դեպ, այն ժամանակներում էլ Գո գործնականում խաղացել են նույն կանոններով, որոնցով խաղում են մեր օրերում:

7-րդ դարում Գո խաղը հասել է Ճապոնիա, որտեղ այն արագորեն լայն տարածում է գտել տեղի բնակչության շրջանում: Այնուամենայնիվ, շատ շուտով դա արգելվել է օրենքով, քանի որ դասվել է այնպիսի վնասակար գործողությունների շարքը, ինչպիսիք են ալկոհոլ օգտագործելը և խաղամոլությունը: Միայն 701 թվականին է Ճապոնիայի կայսրը հրամանագիր արձակել, ըստ որի Գոն այլևս չի համարվել ազարտային խաղ: Հաջորդ 250 տարիներին Ճապոնիայում տեղի է ունեցել Գո խաղի ժողովրդականության կտրուկ աճ: Ճապոնիայի կառավարությունը 17-րդ դարում սկսել է աջակցել Գոի զարգացմանը, բացել է այդ խաղի դպրոցներ:

Ի տարբերություն Ճապոնիայի, որտեղ խաղը ստացել է մարզաձևի կարգավիճակ և աջակցություն պետության կողմից, Չինաստանում այն ​​մնացել է որպես պարզապես հաճելի ժամանց մտավորականների համար: Չինաստանում Գո խաղալը հավասարեցվել է նկարչության և գեղագրության հետ: Դա եղել է շատ հեղինակավոր խաղ և մեծ պահանջարկ է ունեցել և ունի նաև հիմա: Շատ գրքեր են հրատարակվել, որոնք նկարագրել են խաղի տեսությունը: Որոշ գրքեր, ինչպիսին է   Բայլինի «Գուանցզի Պուն», պարունակում է շուրջ մեկուկես հազար առաջադրանք, և այդ գիրքը այսօր էլ չի կորցրել իր արդիականությունը: 1049-1054 թվականներին ընկած ժամանակահատվածում հայտնվել է Չանգ Նուիի «Դասական Գո» գիրքը, որում հեղինակը նկարագրել է խաղի տարբեր կիրառությունները: Նախ, խաղը կարելի էր համարել ազարտային խաղ, քանի որ այնտեղ զառեր են օգտագործում: Երկրորդ հերթին Գոի խաղատախտակը նման էր  օրացույցի: Երրորդ հերթին խաղը նախատեսված էր կանխատեսումների համար: Այդ դեպքում խաղատախտակը ծառայում էր որպես երկնքի մոդել, իսկ հին չինական գուշակության պրակտիկան հիմնված էր խաղատախտակին շարված խորհրդանիշների մեկնաբանության վրա:

Բայց իրավիճակը փոխվել է 1949 թվականից հետո, երբ կոմունիստներն են իշխանության եկել և սկսել աջակցել Գոի զարգացմանը: Մրցաշարեր սկսվել են պարբերաբար անցկացվել, հայտնվել է գոի ազգային հավաքականը: 1980-ականներից ի վեր չինացի խաղացողները պարբերաբար հաղթել են միջազգային մրցաշարերում: Ներկայումս Չինաստանում կա Գոի մի քանի հարյուր պրոֆեսիոնալ խաղացող: 19-րդ դարում Գոն մտել է Արևմտյան Եվրոպա և Ամերիկա: Խաղը լայնորեն տարածվել է Միացյալ Թագավորությունում, Գերմանիայում, Ավստրիայում և Հոլանդիայում: 1957 թվականին կայացել է Գոի Եվրոպայի առաջին առաջնությունը: Դրանից հետո նման մրցաշարերը դարձել են ամենամյա: 1982 թվականին ստեղծվել է Գոի միջազգային ֆեդերացիան: Ներկայումս այդ խաղի լավագույն խաղացողները Կորեայի, Ճապոնիայի և Չինաստանի ներկայացուցիչներն են: