Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … գլխարկ պանամա
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Պանամա գլխարկը հանդիսանում է էկվադորի ժողովրդի ազգային գլխարկը: Եվրոպա և Հյուսիսային Ամերիկա այս գլխարկը եկել է 19-րդ դարում, իսկ պանամա կոչվել է , քանի որ այն արտահանել են կազմակերպություններ, որոնք գտնվելիս են եղել Պանամայում:
Բացի այդ Պանամայի ջրանցքի շինարարությունից վերադարձած բազմաթիվ աշխատողներ իրենց հետ տուն տարել են պանամա գլխարկ: Էկվադորում պանամա հյուսել և հյուսում են տոկիլա բույսի ծղոտից, որն աճում է միայն այդ տարածքում: Մեկ գլխարկի պատրաստումը կարող է տևել մինչև 6 ամիս, քանի որ տոկիլայից կարելի է հյուսել միայն արևածագին կամ մայրամուտին. օրվա այլ ժամերին ծղոտը չափազանց փխրուն է դառնում:
Տոկիլայի բերքը հավաքվում է միայն 5 օր ամսվա ընթացքում: Պանամա ի սկզբանե անվանել են միայն Մոնտե Քրիստի վայրում աճող տոկիլայից պատրաստված ծղոտե գլխարկները: Այդ գլխարկները պատրաստելիս են եղել անհիշելի ժամանակներից: Էկվադորի ծովափերին կատարված պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել են մեր թվարկությունից առաջ մոտավորապես 4000 թվականին վերագրվող հետաքրքիր գլխարկներով արձանիկներ: Որոշ գիտնականներ համարում են, որ գլխարկներ հյուսելու արվեստը էկվադորի տեղաբնակները փոխ են առնել պոլոնեզացի տեղաբնակներից, որոնք ինչպես հայտնի է գլխարկներ պատրաստում էին հյուսվածի կտորներ: էկվադոր հասած առաջին իսպանացիները զարմացել են տոկիլայից հյուսված պանամայի թափանցիկությամբ և համոզված են եղել, որ դրանք պատրաստվում են վամպիրի կաշվից: Սկսած 16-րդ դարից պանամաներ սկսվել են հյուսվել մասսայաբար: Բայց արդեն օգտագործվել են այլ տեքստիլ նյութ, որի թելերը ստացել են պանամական արմավենուց: Ներկայումս ևս հաճախ այդ նյութն է օգտագործվում պանամա հյուսելիս:
Բացի դա օգտագործվում են նաև բազմաթիվ այլ նյութեր՝ սկսած սովորական կտորից: Տոկիլայից ևս հին տեխնոլոգիայով գլխարկներ էկվադորում պատրաստում են, բայց նրանք շատ թանկ են և վաճառվում են միջինը 1000 ֆունտ ստեռլինգով: Երբ 19-րդ դարում պանամա գլխարկը հայտնվել է Անգլիայում ՝այն անմիջապես սիրվել է, քանի որ թագավորական ընտանիքը այն համարել է ամենահարմար ամառային գլխարկը և սկսել է օգտագործել այն: Այն նաև անփոխարինելիէ դարձել տարբեր սպորտային միջոցառումների և բացօդյա պիկնիկների ժամանակ: Իսկ երբ 1901 թվականին մահացել է Վիկտորիա թագուհին՝ առաջին անգամ պանամային ավելացվել է սև ժապավեն:
Ամերիկայում ևս պանամա գլխարկը մեծ ճանաչում ունի: Սկզբից այն հանդիսանում էր Պանամայի ջրանցքի աշխատողների բանվորական հագուստի անբաժանելի մասը: 1906 թվականին ջրանցքի շինարարություն ժամանած ԱՄՆ-ի պրեզիդենտ Թեոդոր Ռուզվելտը լուսանկարվել է պանամայով, և դա դարձել է պանամա գլխարկի մասսայականացման սկիզբ ամերիկացիների համար:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
