Ծանոթ ու միարժամանակ անհայտ … կոմիքս
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Կոմիքսը կամ ծաղրաշարը պատկերների միջոցով ստեղծվող պատմություն է։ Անգլախոս երկրներում անգլերեն կոմիքսներին անվանում են գրաֆիկ նովելներ։
Կոմիքսները ունենում են փոքրիկ տարածքներ որտեղ էլ գրում են տեքստերը։ Սովորաբար կոմիքսները տպագրվում են թերթերում և ամսագրերում, ունենալով պատկերների երկար շարք և յուրաքանչյուր պատկեր տեղադրվում է վանդակի մեջ՝ որպեսզի ընթերցողը կարողանա ճիշտ հերթականությամբ կարդա կոմիքսը։
Տեսաբանները և պատմագետները կոմիքսի ծագումնաբանությունը տեսնում են Եգիպտոսի հիերոգլիֆներում, Ֆրանսիայի կավի վրայի լասկվաքսներում, Հռոմի Տրայանի սյան վրա, Նորման Թեպեստրինի 11-րդ դարի փայտե զարդարումներում, Միքելանջելոյի «Վերջին Դատավարությունը» կտավում, Ուիլիամ Հոգարթի փորագրություններում և այլն։ Այնուամենայնիվ կոմիքսները որպես մշակույթի առանձին ժանր առաջացել են 19-րդ դարից: Դրան մեծապես նպաստել է տպագրության զարգացումը և թերթերի ու ամսագրերի հրատարակությունը: Եվրոպացիներն իրենց կոմիքսային ավանդույթի սկիզբ համարում են 1827 թվականը, իսկ դրա սկսողին շվեյցարիացի Ռուդոլֆ Թոփֆերին: Նկարիչների ընտանիքում ծնված Ռուդոլֆ Թոպֆերին չնայած Ժնևի համալսարանի պրոֆեսոր էր, սիրում էր նկարել հումորային պատմություններ և նրա ստեղծած «Պարոն Բեն-Բուաի պատմությունը» հրատարակվել է 1937 թվականին: Իսկ ամերիկացիները իրենց կոմիքսների ստեղծման տարեթիվ են համարում 1890-ական թվականները, վայրը «The Yellow Kid» թերթը և ստեղծողին Ռիչարդ Աութկոլթին։ Ճապոնիան ևս ունի կոմիքսների իր նախապատմությունը: Ճապոնական կոմիքսները և մուլտերը, որոնք կոչվում են մանգա, ունեն հին պատմություն և սկսվում են 12-13-րդ դարերի Չոջու-Ջինբուցու-Գիգայից և 17-րդ դարի Տոբա-ե և Կիբյոշի նկարազարդ գրքերից ու փայտե տպագրություններից։ Կիբյոշին բաղկացած էր հաջորդական պատկերներից, շարժման գծերից և ձայնային էֆֆեկտներից։ Ճապոնիայում կոմիքսների ժամանակակից դարաշրջանը սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո և զարգացել Օսամա Թեզուկայի նկարած կոմիքսների շնորհիվ։ Հաջորդ տասնամյակներում ի հայտ են եկել այդ ժանրի տարբեր տարատեսակներ։ Ի սկզբանե կոմիքսները եղել են նկարազարդված հումորային պատմություններ: Դեռևս 19-րդ դարի Բրիտանիայում ամենահայտնին Pounch-ն էր։ Այնուհետև զարգացում են ապրել ամերիկյան կոմիքսները և ստեղծվել են դրանց տարատեսակ ամսագրեր, օրինակ՝ Puck-ը, Judge-ը և Life-ն։ Այդ ժամանակվա կոմիքսները լիաէջ էին և շատ հաճախ գունավոր։ Ավելի կարճ, սև ու սպիտակ, ամենօրյա կոմիքսները սկսել են հայտնվել 20-րդ դարի սկզբին և սկսել տեղ գտնել թերթերի էջերում: Ժամանակի ընթացքում սկսել են հայտնվել կոմիքսներ սուպերհերոսների մասին և չնայած դրանք մերժվում էին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, այնուամենայնիվ վաճառքը շարունակում էր աճել: Զարգացում էին ապրում նաև այնպիսի ժանրերը ինչպիսիք են ռոմանտիկան, արևմտյանը, սարսափը։ 1950-ականների կոմիքսներում անգամ սենատի թեման է եղել: Այնումաենայնիվ 1960-ական թվականներին սուպերհերոսներն են հիմնավորվել կոմիքսներում որպես հիմնական ժանր։ Կոմիքսների հայտնի կերպարներ են՝ Սուպերմենը, Բեթմենը, Սարդ մարդը և այլք, որոնց հիման վրա նկարահանվել են մի շարք ֆիլմեր։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
