Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ` Մոլոտովի կոկտեյլ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Բոցավառվող հեղուկով շիշը կոչվում է Մոլոտովի կոկտեյլ և այն օգտագործել են ԽՍՀՄ-ում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին: Անգամ աշխարհի այլ երկրներում են այդ նռնակը կոչում Մոլոտովի կոկտեյլ: Նշենք, որ Մոլոտովը եղել է ԽՍՀՄ-ի արտգործնախարար և ոչ մի առնչություն չունի այդ նռնակի հետ: Բանն այն է, որ ընդանրապես սկզբից ոչ թե խորհրդային բանակն է այն օգտագործել՝ այլ հակառակը այն օգտագործվել է խորհրդային զինվորների և տանկերի դեմ 1939 թվականի խորհրդա-ֆիննական պատերազմի ժամանակ: Եվ հենց Ֆիններն էլ այդ բոցավառվող նռնակը անվանել են «կոկտեյլ Մոլոտովի համար», քանի որ հենց Մոլոտովն է վարել բանակցություններ ֆինների հետ: Այն ժամանակ Հելսինկին ռմբակոծվում էր Խորհրդային ավիացիայի կողմից և աշխարհի երկրները մեղադրում էին ԽՍՀՄ-ին: Ի պատասխան դրան արտգործնախարար Մոլոտովը հայտարարել էր, որ խորհրդային ռմբակոծիչները ոչ թե ռումբեր են գցում քաղաքի վրա՝ այլ հաց սոված ֆինների համար: ֆինները անմիջապես խորհրդային կասետային РРАБ-3 ռումբը կոչել են «Մոլոտովի հացաման», իսկ փոքր ռումբերը «Մոլոտովի հացեր»: Նույն անոլոգիայով, երբ ֆինները սկսել են օգտագործել Կորիայի կայազորի կապիտան Կուինտիննենի ստեղծած «վառվող շշեր»-ը այն վերանվանել են «կոկտեյլ Մոլոտովի համար»: Կապված լրագրողի կատարած սխալ թարգմանության հետ, հետագայում անգլիացիները փոխառնելով անվանումը, դրանք սկսել են կոչել «Մոլոտովի կոկտեյլ»:
Ֆիննական «Մոլոտովի կոկտեյլ»-ները պատրաստվել են օղու գործարանում: Սկզբից դա եղել է սովորական բենզինով լցված շիշ, շշի բերանին ամրացված լաթի կտորով: Սակայն այդ տեսքով այն էֆեկտիվ չի եղել, քանի որ վառվող շիշը ձեռքին զինվորը շատ նկատելի թիրախ է, իսկ նպատակին նետվածը անգամ մեծ վնաս չի հասցրել, քանի որ բենզինը անմիջապես ներքև է հոսել և նպատակակետին քիչ վնասել: Կուինտիննենը հրավառ հեղուկի կպչողունակությունը ավելացնելու համար բենզինին մազութ է խառնել, իսկ լաթի կտորը փոխարինել է սովորական լուցկու երկու հատիկներով, որոնք վառվել են մեկ րոպե: Հենց դա էլ անվանվել է «կոկտեյլ Մոլոտովի համար»:
Որպես զենք՝ վառվող հեղուկներով լի տարողությունների օգտագործումը իրականում ավելի հին պատմություն ունի: Մոտավորապես նմանատիպ զենք օգտագործել են դեռևս հին հույները և նրանց մոտ դա կոչվել է «հունական կրակ»: Նման զենք օգտագործել են Կուբայում 1895 թվականին անկախության համար մղված պատերազմում: Անգամ հայտնի է օգտագործման կոնկրետ ամսաթիվը՝ 1895 թվականի հուլիսի 20: Այն ժամանակ կուբայական ապստամբները օղակել էին Բայրե բնակավայրում գտնվող իսպանական կայազորը և պահանջել են հանձնվել, կամ հակառակ դեպքում կօգտագործեն իրենց «նոր գաղտնի զենքը», որը և իրականացրել են: Ռուսական կայսրությունում 1915 թվականին ևս ստեղծվել են նմանատիպ զենքեր: Մոսկվայի թագավորական տեխնիկական ուսումնարանում ենթասպա Յուրևի կողմից ստեղծվել է «վառվող ռումբ» նախատեսված ինքնաթիռներից հակառակորդին ռմբակոծելու համար: Անգամ արտադրվել է որոշակի խմբաքանակ և ուղարկվել զորքեր, բայց դրանց օգտագործումը էֆեկտիվ չի եղել, քանի որ սովորական հողի վրա ընկած շշերը ավելի հաճախ չեն ջարդվում: 1936 թվականի իսպանական պատերազմի ժամանակ էլ են օգտագործվել վառվող հեղուկով լի շշեր: Իսպանական նացիոնալիստները այդ շշերը օգտագործել են հանրապետական բանակի Т-26 и БТ-7 տանկերի դեմ և շատ արդյունավետ: Նմանապես Խալխին Գյոլում և Խասան լճի մոտ խորհրդային տանկերի դեմ նմանատիպ զենք են օգտագործել ճապոնացիները: Նրանք անգամ հետևակի կազմում ունեցել են հատուկ 10-12 զինվորներից կազմված դասակներ, որոնք զինված են եղել վառվող հեղուկով լի շշերով: Ներկայումս Մոլոտովի կոկտեյլը կարելի է համարվել հեղափոխությունների զենք, որովհետև դա օգտագործում են ցուցարարները և ժամանակին Հայաստանը ևս անմասն չի մնացել դրանց օգտագործումից:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
