Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ՝ «ֆորդ նուկլեոն» ավտոմեքենա
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
Գիտական ֆանտաստիկայի սիրահարները մեկ անգամ չէ, որ գրքերում կարդացել են տիեզերանավերի և միջուկային վառելիքով աշխատող այլ տրանսպորտային միջոցների մասին: Այնուամենայնիվ, քչերը գիտեն, որ անցյալ դարի 50-ականների իրական կյանքում ստեղծվել է ավտոմեքենա, որի կոպոտի տակ եղել է միջուկային ռեակտոր: Դա արել է ամերիկյան «Ford Motor» ավտոմոբիլային ընկերությունը: Մի փոքր անդրադառնանք պատմությանը: Անցյալ դարի կեսերը կարելի է բնութագրել որպես ատոմային էներգիայի խաղաղ օգտագործման ոլորտում գիտության արագ զարգացման ժամանակաշրջան: Հայտնվել է «խաղաղ ատոմ» հասկացությունը:
Ոգեշնչվելով այդ մտքով` «Ford Motor» ընկերությունը որոշել է ստեղծել բոլորովին նոր ավտոմեքենա, որը, կարծես թե, դուրս է եկել ֆանտաստիկ վեպի էջերից: Այս ավտոմեքենայի հիմնական առանձնահատկությունը եղել է այն, որ ունեցել է միջուկային ռեակտոր: Մեքենան աչքի է ընկել իր անհավատալի տնտեսմամբ և մթնոլորտ վնասակար նյութերի արտանետումների բացակայությամբ (ճիշտն ասած չեն հաշվարկվել առաջացած միջուկային թափոնները): Բացի այդ, քանի որ ավտոմեքենան չունի ներքին այրման շարժիչ, ուստի այն չի ստեղծում ավտոմեքենաներին յուրահատուկ սովորական աղմուկը: «Ford Motor» ընկերության ինժեներներն իրենց առջև դրել էին բավականին հավակնոտ խնդիրներ: Նոր ավտոմեքենաների մասսայականացմամբ նախատեսվում էր գործարկել նոր համապատասխան լցակայանների ցանց, որտեղ հնարավոր էր փոխանակել հին միջուկային ռեակտորը նորի հետ:
Հաշվարկները ցույց են տվել, որ մեկ ռեակտորով հնարավոր է իրականացնել մոտ ութ հազար կիլոմետր վազք: Որպես ռեակտորներ նախատեսվում էր օգտագործել ատոմային սուզանավերի վրա տեղադրվող միջուկային ռեակտորները: Աշխատանքի սկզբունքը հետևյալն էր. օգտագործելով միջուկային տրոհման արդյունքում ստացվող էներգիան` ստանալ հովացման հեղուկի տաքացում, որն էլ պետք է աշխատեցներ տուրբինային համալիրը, հիմնական տուրբինը մեքենան էր շարժման մեջ դնում, իսկ օժանդակն օգտագործվել էր սարքերը էլեկտրականությամբ ապահովելու համար: Այն բանից հետո, երբ հովացնող հեղուկը իր էներգիան փոխանցելու էր տուրբիններին, այն խտանալով և սառչելով մտնելու էր ռեակտոր և այդպիսով ստացվելու էր փակ ցիկլով աշխատող շարժիչ: Այնուամենայնիվ այդ «Ford Nucleon» անվանումը ստացած ավտոմեքենան այդպես էլ մնացել է միայն թղթերի վրա, անգամ չի ստեղծվել մեկ փորձնական մոդել: Այդ ժամանակներին միջուկային էներգիան անվնաս էր համարվում, մարդիկ քիչ պատկերացնում ունեին «խաղաղ ատոմի» առաջացնող վտանգների մասին: Հետագայում Չեռնոբիլի աղետը, որը տեղի է ունեցել «Ford Nucleon» ավտոմեքենայի վրա աշխատանքներ սկսելուց 28 տարի անց ստիպել է աշխարհին մտածել միջուկային էներգիայի օգտագործման նպատակահարմարության մասին: Ի վերջո պարզապես պատկերացրեք, թե ինչ հետևանքներ կարող էր լինել, եթե նման ավտոմեքենան վթարի ենթարկվեր:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
