Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ՝ ֆենեչեկներ
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«Ֆենեչեկ» կամ «ֆենկա» անունները հանդիսանում են անգլիական «thing» բառի թարգմանությունը, որը նշանակում է առարկա կամ իր: Ֆենեչեկը ձեռագործ ստեղծագործության արդյունքն է, որը իրենից ներկայացնում է որոշակի ձևով հյուսված թելեր կամ ուլունքներ: Այն հանդիսանում է բարեկամության խորհրդանիշ: Նման հետաքրքիր զարդեղենն ունի իր առաջացման հատուկ պատմությունը: Սկզբնապես ֆենեչեկները կոչվել են գոտիներ և ապարանջաններ, որոնք պատրաստել են հյուսիսամերիկյան հնդիկները: Բայց դրանք ստեղծվել են ոչ միայն գեղեցկության համար: Ստեղծված լինելով տարբեր նախշերով և հանգույցներով՝ դրանցից յուրաքանչուրը ունակ է եղել «պատմել» իր պատմությունը: Նախկինում նման գոտիները փոխանակվել են տարբեր ցեղերի առաջնորդների կողմից որպես դաշինքի նշան, իսկ ապարանջանները փոխանակել են մարտիկները մի տեսակ եղբայրությունը նշելու համար: Ապարանջանը կամ գոտին պետք է պատրաստեր այն նվիրող կողմը: Նվերը հանելը նշանակել է միության կամ եղբայրության ավարտ: Հետևաբար նվիրված գոտիներն ու ապարանջանները մաշվել են մինչև փչանալու և կրելու անհնարիության աստիճան: Քանի որ նման ապարանջաններ ստեղծելը մեծ ծախս չունի, 20-րդ դարի կեսերին այդ գաղափարը որդեգրել են հարստության և զարդերի հակառակորդները, ովքեր գնահատել են բնական և ձեռագործ աշխատանքները, իսկ դրանք հիպի շարժման երկրպագուներն են: Նրանք վերակենդանացրել են հին ժամանակների այդ ավանդույթը, և սկսել են միմյանց նվիրել բազմագույն ֆենեչեկներ ի նշան բարեկամության, ընդ որում այն աստիճանի, որ նրանցից յուրաքանչյուրը պարզապես ծածկված է եղել դրանցով:
Արդյունքում, ֆենեչեկը դարձել է այդ շարժման տարբերիչ ու ոչ պաշտոնական նշանը: Դրանք անգամ հարսանեկան մատանիների փոխարինիչներ են եղել: ֆենեչեկներ կարելի է տեսնել նաև բուդդայական կրոնում: Ներկայումս այդ զարդերը պատրաստվում են ձեռքի տակ եղած բոլոր նյութերից` ժապավեններ, թելեր, մետաղալարեր, ուլունքներ և այլն: Ընդ որում դրանք կարելի է կրել միայն որևէ հատուկ իրադարձության դեպքում, հակառակ դեպքում հնարավոր է բախում շրջապատի հետ: Եթե ի սկզբանե ֆենեչեկներ պատրաստվել են անհատական կերպով, ապա 20-րդ դարի վերջից ի վեր այդ գործընթացը ավտոմատացվել է, և այժմ նման զարդեր կարելի է գտնել շատ խանութներում: Մի կողմից, սա լավ է, քանի որ ֆենեչեկները գեղեցիկ զարդեր են, բայց նման կերպ իսկական ձեռագործ ֆենեչեկների արժեքը կորչում է: Տարբեր երանգների ֆենեչեկները ունեն իրենց խորհրդանշական նշանակությունը, և որպես կանոն, այն համընկնում է ընդունվածի հետ: Բայց գունային կոմբինացիաները կարող են մեկնաբանությունների ավելի լայն շրջանակ ունենալ: Օրինակ՝ յոթ երանգանի ֆենեչեկը նշանակում է սեր և բարեկամություն, բայց եթե դրանից հանվի մեկ գույնը` կապույտը, ապա այդպիսի ֆենեչեկն արդեն դառնում է սեռական փոքրամասնությունների խորհրդանիշ: Ճիշտ է, հիմա շատ քչերն են ուշադրություն դարձնում այդ զարդերի խորհրդանշական դերին, գլխավորը պարզապես նրանց գեղագիտական տեսքն է:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
