Եթե այսպես շարունակվի, պետության վերջնական անկումը շատ մոտ է
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ռոբերտ Քոչարյանն իր վերջին հարցազրույցում հայտարարել է, որ մասնակցելու է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին և «կրելու է»: Նա նաև խոսել է ատելության մթնոլորտի, հասարակությունը սևերի և սպիտակների բաժանելու մասին: Այս թեմայով 1or.am կայքը զրուցել է քաղաքագետ Ալեքսանդր Քանանյանի հետ։
- Պարոն Քանանյան, Ռոբերտ Քոչարյանն իր հարցազրույցում հայտարարել է, որ մասնակցելու է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին և «կրելու է»: Նա նաև խոսել է ատելության մթնոլորտի, հասարակությունը սևերի և սպիտակների բաժանելու մասին: Ձեր կարծիքով այս ամենի հիմքերը որտե՞ղ են, և ինչպե՞ս պետք է ժողովրդին դուրս բերել այս վիճակից:
— Ես կարծում եմ, որ նախկինում իշխանության եղած բոլոր անձիք ոչ միայն կրկին չպետք է հավակնեն իշխանության այլ նաև պետք է խստագույն քրեաիրավական պատասխանատվության ենթարկվեն իրենց կատարած հակապետական հանցագործությունների համար։ Այդ թվում և Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, նրա հավատարիմ աշակերտ Ռոբերտ Քոչարյանը, նրա ժառանգորդ Սերժ Սարգսյանը և ներկայիս ազգային և պետական դավաճան Նիկոլ Փաշինյանը։ Ատելության մթնոլորտը այս չորսի գործած ավերներից հետո հազիվ թե հնարավոր կլինի բուժել, եթե իհարկե որպես օգնություն չհասնի լավագույն, չակերտների մեջ իհարկե, բուժամիջոցը՝ «թուրքի յաթաղան»։
- Մենք ականատես ենք լինում հասարակության մեջ խորացող ճգնաժամի, սոցիալական ցանցերում ամենակոպիտ պիտակներն են կպցնում իրար, մասնավորապես, մեղադրում իշխանություններին և նրանց կողմնակիցներին ազգային դավաճան լինելու մեջ: Հասարակությունը երկփեղկվել է։ Ի՞նչ եք կարծում, արդյո՞ք կարող ենք ակնկալել, որ արտահերթ ընտրություններից հետո հասարակության տրամադրություններում որոշակի փոփոխություն կլինի, և այլևս իրար դեմ ժողովուրդը թշնամանք չի տածի։
— Երկիրը գահավիժում է դեպի անգործություն և, բնականաբար, գահավիժման ժամանակ բոլորը բոլորին մեղադրում են, հասարակությունը էլ ավելի է մասնատվում և ատելությամբ լցվում իրար հանդեպ բոլոր հնարավոր բաժանարար գծերով՝ քաղաքական, հայրենակցական և այլն, և այլն։ Իհարկե, որևէ ակնկալիք արտահերթ ընտրություններից լինել չի կարող, եթե գլխավոր դերակատարները լինելու են ներկա իշխանությունները և նախկինները։ Եթե չլինի երրորդ, իսկապես նոր, ինքնուրույն ուժ, ապա այդ ընտրությունները էլ ավելի են նպաստելու գահավիժմանը։ Ես չեմ կարծում, որ որևէ երրորդ ուժ կհասցնի կազմակերպվել այն աստիճան, որ Հայաստանի կործանվող հասարակությանն ու պետությանը որևէ արժանավետ այլընտրանք կարողանա առաջադրել, թեպետ այդպիսի փորձեր լինում են և ձեր հիշատակած սոցիալական ցանցում աճած հայհոյանքների, անպատկառ բնութագրումների հանգամանքը միանգամային բնորոշ է հենց անկման վերջնափուլում գտնվող հասարակություններին և պետություններին։
- ԱՄՆ-ի նման մեծ և զարգացած երկրում կա ընդհամենը 2 կուսակցություն որոնք ունեն իրենց քաղաքական հստակ դիրքորոշումը և ժողովուրդը կողմնորոշվում է հանրապետականների և դեմոկրատների միջև։ Իսկ Հայաստանում կուսակցությունները բավականին շատ են և ամեն մեկը առաջ է տանում միայն իր կուսակցական շահը։ Ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանում կուսակցությունների բազմազանությունը և արդյո՞ք հնարավոր է նրանց համախմբել և արաջ տանել Հայաստանի շահերը։
— Ես չեմ կարծում, որ ամերիկյան երկկուսակցական մոդելը լավագույն լուծումն է պետական համակարգում, հատկապես որ կան բազմաթիվ զարգացած և հաջողված երկրներ, որտեղ գործում են մեկ և երկու տասնյակից ավելի կուսակցություններ։ Խնդիրը կուսակցությունների որակի մեջ է։ Հայաստանում մենք գործնականում չունենք մի որևէ կուսակցություն, որը կառուցված լինի ներքին ժողովրդավարությամբ։ Սովորաբար կուսակցությունները այս կամ այն օլիգարխի գրպանային կառույցներն են կամ միապետաբար մեկ ղեկավարի կողմից ձևավորվող և կառավարվող կառույցներ։ Հետևաբար դրանք բառի դասական իմաստով կուսակցություններ չեն այլ կուսակցության անուն կրող տարբեր անձերին, կամ խմբակային շահերին սպասարկող կառույցներ են և մեծագույն վերապահությամբ դրանք քաղաքագիտաբար կարելի է կուսակցություն անվանել։ Հետևաբար, խնդիրը ոչ թե կուսակցությունների քանակի մեջ է այլ՝ որակի։ Մինչև կապիտուլացիան Հայաստանը չուներ գեթ մեկ ձևավորված և հատկապես խորհրդարանում ներկայացված կուսակցություն, որը պետք է խոսեր պետականակերտման ամենաառաջնահերթ խնդիրների մասին։ Կատարյալ խեղկատակություն էր բոլոր հարթությունների և բոլոր մակարդակների վրա։ Իսկ կապիտուլացիայից հետո կարծում եմ, որ առկա խայտառակ և կործանարար իրավիճակը միայն կխորանա և կծավալվի մինչև պետության վերջնական անկումը, որը եթե այսպես շարունակվի շատ մոտալուտ է։
Սոնա Գիշյան
