Նիկոլի հակապետականնությունն ու Իլհամի երազանքը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Փաստացի, պատերազմից հետո էլ Նիկոլը շարունակում է իրացնել արցախյան խնդրի լուծման իր տեսլականը, որը պետք է բավարարի Ադրբեջանի ժողովրդին, ՀՀ ժողովրդին և Արցախի ժողովրդին: Պատերազմից առաջ, եթե փորձում էինք հասկանալ և դիվանագիտական սողանցքներ փնտրել, ապա նոյեմբերի 9-ից հետո պարզապես անհասկանալի է, տրամաբանությունից, անգամ բանականությունից դուրս: Եթե չհասկանալով է ասում, ինչ-որ տեղ մտածում ես, որ մարդն ադեկվատ չէ, իրականության զգացողությունն անբավարար է: Իսկ եթե մտածված է ասում, ապա ո՞ւր է տանում սլաքը, ո՞րն է վերջնական թիրախը: Ըստ էության, նոյեմբերի 9-ի համաձայնագիրը բավարարում էր Ալիևին, հետևաբար՝ Ադրբեջանի ժողովրդին, հակառակ դեպքում չէր ստորագրի` լինելով պատերազմում առաջ եկող կողմ: Ալիևը լավագույն դեպքում ցանկանում էր բուն ԼՂՀ-ին հարող 7 շրջանները, իսկ Շուշին նրա առավելագույն երազանքն էր, որի իրականացմանը չէր էլ հավատում: Չէր հավատում նաև նրա ժողովուրդը, այդ իսկ պատճառով նույնիսկ չէր երազում, էլ չեմ ասում Հադրութի մասին: Իսկ Նիկոլը ստորագրեց, որովհետև վստահ էր, որ իր ստորագրածը բավարարելու է Հայաստանի և Արցախի ժողովրդին: Տրամաբանական է, որ հարցը փակված է հատկապես Ադրբեջանի համար, որն ասում է` չկա Ղարաբաղ, և չեն կարող լինել բանակցություններ Ղարաբաղի շուրջը: Այստեղ հարց է առաջանում․ ի՞նչն է անհասկանալի, որն ունի պարզեցման կարիք:
Ադրբեջանը Ղարաբաղի հարցը փակելով՝ անցել է Հայաստանի հարցին: Արդեն չի երազում, ուղղակի քարտեզ է գծել և ցուցադրում է որպես Ադրբեջանի տարածք, որի մաս են կազմում Զանգեզուրը, Սևանը, Երևանը: Ըստ հարևան երկրի` դրանք իրենց պատմական տարածքներն են և պետք է վերադարձվեն: Մեկը` 50 միլիարդի դիմաց, մյուսը` պատերազմով, երրորդը` Էրդողանի արտասանած բանաստեղծությունով: Կարեւոր չէ, թե ինչպես, կա պատմական քարտեզը, և այն պետք է իրական դառնա․ սա է նրանց բավարարում առայժմ: Իսկ Մեղրիով որ ճանապարհ է անցնելու՝ Նախիջևանն Ադրբեջանին միացնող, Նախիջևանի միջոցով էլ` Թուրքիան, անգամ Էրդողանը չէր կարող երազել, քանի որ գիտեր՝ դիմացը Ռուսաստանն է կանգնած: Բայց անգամ դրանց չտեսած երազն իրականություն դարձավ: Եվ Ադրբեջանն այլևս երազ չի տեսնում Արցախի վրա, այդ մենք ենք հիմա մեր երազներում տեսնում Արցախը: Իսկ Ադրբեջանի բաց աչքերով տեսած երազը Հայաստանն է: Այս առիթով Չաուշօղլուն էլ ասում է, որ սիրում են արդար կիսել. Ստեփանակերտը` ձեզ, այսինքն` ռուս խաղաղապահներին, Երևանն էլ` մեզ:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
