Սա պարտություն չէ, հազարավոր կյանքեր են փրկվել. զրույց Օնիկ Գասպարյանի խորհրդականի հետ

Չտեսնված պատերազմ

—ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Հայաստանի շահերին դավաճանելու թեմայով բանավեճերում ավելի ու ավելի բարձր են հնչում մեղադրանքները գեներալների հասցեին։ Պատմության մեջ այսպիսի իրավիճակներում զինվորականներն անզիջում դիրք էին բռնում և ճնշում գործադրում քաղաքական իշխանության վրա, որպեսզի պարտվողական տրամադրություններ չլինեն։ Բայց հիմա հակառակն է ստացվում. հենց պաշտպանության նախարարության գնահատականն է եղել այդ որոշման հիմքում, և Զինված ուժերի Գլխավոր շտաբի ղեկավարը հաստատեց դա առանձին հայտարարությամբ։ Ինչպե՞ս հասկանալ այդ անսպասելի շրջադարձը։

-Ռազմական ղեկավարությունում պատվախնդիր մարդիկ են, որոնք չեն հրաժարվում իրենց խոսքից։ Եթե նրանք խորհուրդ են տվել կանգնեցնել ռազմական գործողությունները, ուրեմն դրա համար լուրջ հիմքեր են եղել։ Սա պարտություն չէ։ Եվ Արցախի հարցով որոշումները մի շարք քաղաքական բաղադրիչներ ունեն, որոնք ես հիմա չեմ կարող բացահայտել։ Պատերազմի ամենասկզբից բարձրագույն քաղաքական մակարդակում պարբերաբար խորհրդակցություններ են ընթացել։ Այդ ֆոնին հայկական բանակը հերթական անգամ իր անունը պատմության մեջ գրեց ոսկե տառերով։

— Ինչպե՞ս, չէ՞ որ ամեն ինչի պատճառ դարձան հենց ռազմաճակատում եղած անհաջողությունները։

—Այս անգամ Արցախում բախվեցինք հակառակորդի ուժի ու տեխնոլոգիաների աննախադեպ քանակի հետ։ Մեր դեմ էին կռվում ոչ միայն թուրքական հատուկ նշանակության ստորաբաժանումները, ոչ միայն թուրքական ֆինանսավորումն ու տեխնոլոգիաները, կռվում էին նաև վարձկանները Մերձավոր Արևելքից, Աֆրիկայից։ Որսած ռադիոխոսակցություններում նաև չեչենական խոսք է հնչել։ Ակնհայտ է, որ դրանք այն գրոհայիններն են, որոնք ժամանակին փախել են հետապնդումից Հյուսիսային Կովկասում ու ապաստան գտել Սիրիայի ահաբեկիչների ճամբարներում։

Հիբրիդային պատերազմի նորագույն տեխնոլոգիաներ են կիրառվել։ Պետք է նաև հաշվի առնել, որ համավարակի պատճառով սահմանները փակ են ու օդային հաղորդակցության սահմանափակումներ կան։ Մինչդեռ Ադրբեջանը շարունակում էր զենք ստանալ այլ երկրներից, այդ թվում՝ Ուկրաինայից։ Դեռ քչերը գիտեն՝ ինչ ահռելի մեքենայի հետ է բախվել բանակը։ Մենք խոսում ենք կոալիցիոն խմբի մասին, որտեղ կորուստները հաշվի չէին առվում, ու որը հինգերորդ սերնդի անօդաչու թռչող սարքեր ուներ իր զինանոցում։

—Նորագույն պատմության պատերազմների փորձից ինչի՞ հետ է դա համադրելի։

—Նման հզորության հարաբերությամբ Գերմանիան հարձակվել է Խորհրդային Միության վրա։ Այն ժամանակ պատերազմի մեկ ամսվա ընթացքում խորհրդային բանակը բավականին խորը նահանջ էր իրականացրել մինչև Դոնի Ռոստով։ Մեր բանակը Հայաստանի տրանսպորտային շրջափակման պայմաններում ու Թուրքիայից Ադրբեջան իրականացվող մատակարարումների ֆոնին 44 օր զսպել է այդ գրոհը։ Հակառակորդը հարձակվում էր, հետ էր մղվում, ահռելի քանակությամբ մարդ էր կորցնում, բայց հաշվի չէր առնում կորուստները։ Գրոհայիններ Թուրքիայից, Պակիստանից ու մի շարք այլ երկրներից․ ահա թե ինչի հետ գործ ունեինք։

Մշտապես հարվածեր էին հասցվում երկնքից ու երկրից։ Դա աննախադեպ իրավիճակ էր, ես ասում եմ դա ամենայն պատասխանատվությամբ։ Այդ պատճառով սխալ է ասել, որ մեր բանակը պարտվել է։ Քչերը կարող էին դիմադրել այդ աննախադեպ գրոհին, դա ոչ միայն իմ, այլև բազում միջազգային ռազմական փորձագետների գնահատականն է։

Գլխավոր շտաբի դերակատարությունը

—Զինվորականները գործի են անցնում, երբ սպառվում է դիվանագիտական ներուժը։ Մի՞թե սեպտեմբերի վերջին ստեղծվել էր հենց այնպիսի իրավիճակ, երբ անհնար էր պատերազմը կանխել։

—Ես չէի մեղադրի հայկական դիվանագիտությանը։ Գլոբալ առումով` այս պատերազմը նախագծել էին մի շարք շահագրգռված երկրներ, նրանք էլ իրականացրել են այն։ Հարևան Թուրքիան համապատասխան պանթյուրքական ծրագիր ունի, ու եթե Թուրքիայի մոտ այդ պատերազմն անելու մտահաղացում է եղել, այսպես թե այնպես նախաձեռնելու էր այն։ Այլ բան է, որ քաղաքակիրթ Եվրոպան տեղեկություն է ունեցել, որ ահաբեկիչները Մերձավոր Արևելքից, Աֆրիկայից, Աֆղանստանից Ադրբեջան են ներխուժում, սակայն պատասխան գործողություններ չեղան։