ԱՄՆ-ը ազդեցության գոտին կթուլանա՞
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Օրերս Դոնալդ Թրամփը հայտարարել է, որ հիասթափված է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հրադադարի չպահպանումով: Թրամփը չի մանրամասնել, թե հատկապես ումից է հիասթափված, բայց ամերիկյան տեխնոլոգիաները նրան անկասկած հնարավորություն տալիս են պարզելու, թե ով է խախտել հրադադարը, ով եւ ինչպես է կրակել կամ հրթիռակոծել հոկտեմբերի 26-ի առավոտյան 8-ից հետո, երբ պետք է ուժի մեջ մտներ հրադադարը: Հետևաբար, Թրամփը չի կարող հիասթափվել անհասցե կամ լղոզված: Հակառակ պարագայում, հիասթափություն է առաջացնելու ինքը՝ ԱՄՆ նախագահը, որը ակնկալում է վերընտրվել այդ պաշտոնում: Ըստ այդմ, ո՞րն է Թրամփի հիասթափության գինը և ո՞վ պետք է վճարի այն՝ Բաքու՞ն, որ պատերազմի և հրադադարի խախտման գործիքն է, թե՞ Անկարան, որը պատերազմի հրաձիգն է: Թրամփը պարբերաբար հիշեցնում է Թուրքիայի վրա մեծ ազդեցությունը, բայց դա գոնե առայժմ չի ազդում Կովկասում պատերազմ սկսած Էրդողանի վրա:
Այն հանգամանքը, որ Նահանգները ազդել իրապես կարող է, կասկած չկա: Ամբողջ հարցն այն է, թե ինչպես, երբ և երկրորդ՝ կկիրառի՞ արդյոք ազդեցության գործիքակազմը: Դա էլ իհարկե որոշվելու է քաղաքական գնով, որովհետև, եթե Վաշինգտոնը զսպում է Անկարային, դա բխում է Ռուսաստանի շահից: Այդ դեպքում Թրամփի մոտ առաջանում է հարցը, թե որն է իր շահը: Մյուս կողմից, սակայն, ԱՄՆ-ն հնարավոր է ընտրել է այդ տարբերակ՝ ոչ թե ինչ որ բան անել Ռուսաստանի համար, օգնելով Մոսկվային այդ կերպ, այլ օգնել, որպեսզի ինչ որ բան կարողանա անել Մոսկվան: Այսինքն, ԱՄՆ-ն չի կանգնեցնում Անկարային, բայց նրա վրա ճնշմամբ ստեղծում է վիճակ, երբ Թուրքիան չի կարողանում ամուր և վստահ դիրքից խոսել Ռուսաստանի հետ և հակառակը՝ Թուրքիայի հետ վստահ կարող է խոսել Մոսկվան:
Հարց է առաջանում՝ արդյոք Վաշինգտոնին հաջողվում է ստեղծել այդ վիճակը: Համենայն դեպս հատկանշական է, որ Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն արդեն երկրորդ անգամ իր նախաձեռնությամբ զանգահարում է Պուտինին: Ընդ որում, հետաքրքիր է, որ երկու անգամ էլ դա տեղի է ունենում ԱՄՆ որոշակի գործողության ֆոնին: Մասնավորապես, Էրդողանն առաջին անգամ զանգահարեց Պուտինին պատերազմից 18 օր անց, երբ առաջին անգամ Թուրքիայի մասնակցության մասին խոսել էր ԱՄՆ պետքարտուղարն ու ասել, թե կոչ են անում չաջակցել Բաքվին: Երկրորդ անգամ Էրդողանը Պուտինին զանգահարում է պետքարտուղար Պոմպեոյի Փաշինյանի և Ալիևի հետ հեռախոսազրույցներից հետո, որտեղ նա պնդել է հրադադարի անհրաժեշտությունը, իսկ Թրամփն էլ հայտնել է իր հիասթափությունն այն չպահելու առիթով:
Անդրանիկ Կիրակոսյան
