Դոլարի հաստատուն կուրսը թելադրում է նաև դրամի հաստատուն կուրսը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
1or.am կայքը տնտեսական թեմայով զրուցել է տնտեսագետ Գագիկ Մակարյանի հետ։ Տնտեսագետն անդրադառնալով եկամտահարկի վերադարձի գործող մեխանիզմի վերացման մասին` կառավարության որոշմանը ասել է, որ շինարարությունը շատ շահավետ ոլորտ է կառավարության համար, և կառավարությունը պետք է շատ զգուշ լինի իր հաշվարկներում։
«Կառավարությունը պետք է զգուշ ուսումնասիրի, որովհետև կառավարության որոշ նախարարներ մտածում են, որ շինարարության ոլորտում կան որոշ արտոնություններ և ինչո"ւ պետք է այդ ոլորտում սպառողները, որոնք բնակարան ստացողներն են, ունենան հնարավորություն կառավարության բյուջեի հաշվին գումարները վերադարձնել գնորդներին և այդ քայլով շինարարական ոլորտը դնեն արտոնյալ վիճակի մեջ։ Ես ուզում եմ բացատրել, որ շինարարությունը այնքան շահավետ ոլորտներ ունի մեր պետության համար, որ կառավարությունը պետք է ուշադիր հաշվարկի, թե ինքը արդյոք դրանից կշահի։ Կառավարությունը պետք է հաշվարկի, որ եթե եկամտահարկի վերադարձման մեխանիզմը վերացնում է, ապա շինարարության պահանջարկը պայմանավորրված է հենց այդ իրավունքով, և եթե այդ իրավունքը վերանում է, հնարավոր է, որ մարդիկ այլևս չցանկանան բնակարաններ պատվիրել, որի պատճառով շինարարության ծավալները կարող են ընդհատվել։ Շինարարական աշխատանքները գեներացնում են ամբողջ շինանյութերի արտադրությունը, և եթե բոլոր շինանյութ արտադրողները և շինարարական ընկերությունները հարկեր են վճարում, ապա պետությունը պետք է լավ հաշվարկի, թե միգուցե ինքը այդտեղ ավելի է շահում, և երկրորդը զբաղվածության խնդիրն է։ Եթե շինարարության նկատմամբ հետաքրքրությունը նվազի և շինարարները այդքան շինարարական պրոեկտներ չանեն, այդ դեպքում նաև կառաջանա զբաղվածության խնդիր, որովհետև շինարարական ընկերությունները և շինանյութ արտադրող ընկերությունները աշխատողներ են ավելացրել, որ այդ պատվերները կատարեն և պետք է դա խնամքով հաշվարկեն։ Ու եթե անգամ պետությունը որոշ վնասներ է կրում, ամեն դեպքում պետք է հասկանան, որ խոսքը տնտեսական ճյուղի զարգացման մասին է, և շինարարության ճյուղը շատ մուլտիպլիկատիվ նշանակության ճյուղ է, և վերջին հաշվով շինարարական ոլորտում աշխատող մարդիկ գումար են վաստակում և այդ գումարը ծախսում են նաև տնտեսության մեջ՝ կատարելով գնումներ, որի շնորհիվ էլ խթանվում է այլ ձեռնարկությունների գործը։ Այսինքն ինտիբրիկատիվ նշանակությունը շատ մեծ է»։
Անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչ հեռանկարներ է տեսնում սոցիալ-տնտեսական համակարգում, Գագիկ Մակարյանը պատասխանեց, որ մենք պետք է հաշվի առնենք այն, որ ճգնաժամային ռիսկը դեռ պահպանվում է, և չնայած նրան, որ մի շարք սահմանափակումներ վերացել են, այնուամենայնիվ ռիսկերը չեն նվազել։
«Տնտեսական ճգնաժամը ներկա իրավիճակում կարելի է որոշ չափով համարել հաղթահարված, բայց առջևում նաև ռիսկեր կան, որովհետև պետք է հաշվի առնենք, որ պարետի որոշումներով արգելված մի շարք գործողություններ հետո սկսեցին թույլատրվել, բայց ոչ միաժամանակ։ Մենք գիտենք, որ մայիս ամսին թուլյատրվեց շինարարությունը, վերջերս հյուրանոցներին թույլատրեցին և պետք է հաշվի առնենք, որ այդ ընկերությունները դեռ իրենց նախկին մակարդակին չեն վերադարձել և իրենց ժամանակ է պետք։ Կարող է անցնի մոտ 3 ամիս և հետո ավելի պարզ երևա, թե ճգնաժամը, իրոք, անցել է, թե ոչ։ Այն պայմանով, որ կորոնավիրուսի նոր հոսքեր չսկսվեն և նոր սահմանափակումներ չլինեն, մենք պետք է հաշվի առնենք, որ այդ ճգնաժամի ռիսկը դեռ պահպանվում է։ Եվ կա ևս մի խնդիր. աշխատատեղերը վերականգնվել են և նաև, միգուցե, աշխատավարձեր են բարձրացել, բայց դա նաև եղել է պետության միջոցառումների հաշվին, իսկ աշխատողների թվի ավելացումը չի նշանակում, որ ընկերությունների արտադրողականությունը բարձրացել է և հասել է նախկին մակարդակին»։
Գագիկ Մակարյանի հետ խեսեցինք նաև սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամային պայմաններում հայկական դրամի կայունության պահպանման մասին, ինչի մասին տնտեսագետը ասաց․
«Դրամը մեզ մոտ գնտվում է կենտրոնական բանկի հսկողության տակ և հնարավոր է, որ դրամը իր կուրսը չի փոխել, քանի որ մեր տնտեսությունը ավելի շատ դոլարային տնտեսություն է և դոլարի փոխառժեքը համարյա չի փոխվում և մնում է հաստատուն՝ 483, 485 մի պահ անգամ հասել էր 490-ի մոտ 4-5 ամիս առաջ, բայց դա շատ կարճ տևեց։ Երբ որ կուրսը մնում է նույնը, գնողունակությունը, քանի որ նվազել է և դրամի կիրառության խնդիրը որոշակիորեն ունի խոչնդոտներ, այսինքն պահանջարկը աjնպես չի փոխվել, որ դրամի և դոլարի հետ կապված խնդիրները և դոլարի հաստատուն կուրսը թելադրում է նաև դրամի հաստատուն կուրսը»։
Սոնա Գիշյան
