Կառավարության հերթական «բլեֆը»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ինչպես հայտնի է, մարտի 16-ին Հայաստանում հաստատվել է արտակարգ դրություն և այն շարունակվում է հինգ ամիս: 10 օր առաջ այն երկարացվեց ևս մեկ անգամ, պաշտոնյաները հույս են հայտնում, որ վերջին անգամ: Ի թիվս բազմաթիվ սահմանափակումների, փակ են նաև սահմանները, և ՀՀ քաղաքացիները արդեն հինգ ամիս է, չեն կարողանում մեկնել արտագնա աշխատանքի: Սա ՀՀ-ի նման պետության համար բավական խնդրահարույց հանգամանք է, քանի որ մեր երկրում արտագնա աշխատանքի մեկնողները շատ են, իսկ աշխատանքի չմեկնելն ուղղակիորեն ազդեց ողջ տնտեսական համակարգի վրա, ավելին՝ ունեցավ իր մուլտիպլեկատիվ էֆեկտը։
Բոլոր նորմալ երկրներում պետությունը փորձեց կանխել այդ սպառնացող ճգնաժամը, որը, ըստ մասնագետների կանխատեսումների, հնարավոր է հանգեցնի տնտեսական կոլափսի, ուր որ է կթակի ՀՀ դուռը։ Կառավարությունը երկու տարբերակ առաջարկեց նրանց։ Տարբերակներից մեկը գյուղատնտեսությունն էր։ Նիկոլ Փաշինյանը, բառացի ասաց. «մնացեք ու հող մշակեք», դե մարդիկ էլ, ականջալուր լինելով «ժողվարչապետին», գոտիները ձգած ապրում են արդեն կես տարի: Իսկ ի՞նչ տեղի ուենցավ։ Առանց եկամտի աղբյուրի մի քանի ամիս մարդիկ մշակեցին հողը, ցանեցին, հնձեցին, մի մասը վարկեր վերցրեց․ արդյունքում որոշ մարզերում, օրինակ՝ Գեղարքունիքի մարզում կարտոֆիլի բերքն այնքան շատ է, որ արժեքը զգալիորեն պակաս է լինելու նախորդ տարվանից:
Արտագնա աշխատանքի մեկնողներին առաջարկվող մյուս տարբերակը շինարարությունն էր։ Մարզպետարաններին հանձնարարվեց ցուցակագրել մարդկանց, որոնք արտագնա աշխատանքի չեն մեկնել և ունեն աշխատանքի խնդիր։ Ցուցակագրեցին, ու ամեն մարզում հարյուրավոր մարդիկ գրանցվեցին։ Կառավարությունն իր հերթին շտապեց հայտարարել, որ շինարարությանը զարկ կտա, պակասը կլրացնի, իսկ Փաշինյանը հերթական անգամ խոսեց աննախադեպ շինարարարական ծավալների (բումի) մասին: Նա ՀՀ «հպարտ», բայց սոված, քաղաքացուն ասաց, որ արտագնա աշխատանքի մեկնողները կանեն իրենց նույն գործը, բայց այս անգամ արդեն Հայաստանում: Սակայն մի փոքր պետք է հիասթափեցնենք մեր հարգարժան ընթերցողին, և ի՞նչ․․․
Բանից պարզվում է, որ այդ մարդկանց ճնշող մեծամասնությունը՝ 90 տոկոսից ավելին, այդպես էլ աշխատանքով չի ապահովվել: Ավելին, շինարարությունն ապրիլ ամսին՝ նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատ կրճատվել է մոտ 51 տոկոսով: Հարկավոր է նաև հիշել, որ արտակարգ դրության առաջին իսկ մեղմացումը տարածվեց հենց բացօթյա շինարարական աշխատանքների վրա: Բայց միևնույնն է, կիսամյակի տվյալներով 2020թ. հունվար-հունիսի շինարարության ծավալը 2019-ի 76.6 տոկոսն է կազմում: Ավելին, 2020թ-ին նախորդ տարվա համեմատ պետբյուջեի հաշվին կատարվող շինարարության ֆինանսավորումը պակասել է 22.3 տոկոսով: Արդյունքում արտագնա աշխատանքի մեկնողների հույսը շարունակում է մնալ սահմաների բացումը, ի դեպ, այս հարցում կառավարությունը չի խոստանում, այլ պարզապես հույս ունի, որ հայտարարված արտակարգ դրությունը վերջինն է:
Արթուր Կիրակոսյան
